Enorme koste om lewende beeste na SA uit te voer

Suid-Afrika bly ’n belangrike mark vir Namibië se veeprodusente oor verskillende boerderystelsels heen, insluitend kommunale produsente.

Die belangrikheid van die Suid-Afrikaanse mark moet ook binne die realiteite van Namibië se vernaamste beesproduserende streke oorweeg word. Omaheke en dele van Otjozondjupa, waarvandaan ongeveer 80% van speenkalwers verkry word, is oorwegend semi-dorre, ekstensiewe veeproduksie-omgewings waar beesproduksie afhanklik is van natuurlike veld, seisoenale reënval en beskikbare weiding.

Vir baie produsente bied die moontlikheid om speenkalwers deur veilings te verkoop ’n belangrike manier om vee in kontant om te skakel voordat produsente die aansienlik hoër koste en risiko's aangaan om vee langdurig te voer en af te rond. 

Suid-Afrikaanse voerkrale bied gevolglik ’n aanvullende mark vir Namibië se produksiestelsel: Namibië produseer beeste onder ekstensiewe veldtoestande, terwyl Suid-Afrika die voerkrale en voerproduksievermoë het om daardie diere vir slag af te rond. 

Die behoud van hierdie mark ondersteun dus die deelname van kommunale produsente aan die formele vee-ekonomie, terwyl produksie en afronding volgens elke land se onderskeie vergelykende voordele kan geskied.

Die belangrikheid daarvan om toegang tot die Suid-Afrikaanse mark te behou, word selfs duideliker wanneer die koste verbonde aan die uitvoer van ’n speenkalf oorweeg word. 

’n Speenkalf van 200 kg wat na Suid-Afrika uitgevoer word, dra tans ’n geraamde koste van N$1 750,71 per kop. Die grootste komponente van die koste is vervoer en nakoming van dieregesondheidsregulasies. Teen ongeveer N$759 per kop maak verpligte inentings alleen sowat 43% uit van die geraamde koste om ’n speenkalf tot by die Suid-Afrikaanse mark te kry.

TOETSPROSES

Toetse vir beestuberkulose (bTB) is een van die vereistes vir dieregesondheid waaraan Namibiese beeste moet voldoen om toegang tot die Suid-Afrikaanse mark te verkry. As invoerland stel Suid-Afrika die veeartsenykundige gesondheidsvoorwaardes waaronder lewende beeste sy mark mag betree. Die vereistes word in die veeartsenykundige invoerpermit en proses vir gesondheidsertifisering weerspieël.

Vir Namibiese produsente kom die nakoming van hierdie vereiste teen ’n koste. Die direkte bTB-toets word op ongeveer N$60 per dier geraam, maar die koste eindig nie daar nie. Beeste moet ook onder bestuur bly terwyl die toetsproses voltooi word, wat bykomende voer-, arbeids- en kraalkostes tot gevolg het voordat hulle uitgevoer kan word.

Namibië het steeds die status dat die land vry is van bTB. Die laaste bevestigde geval in die sone suid van die veterinêre kordonheining is in 1986 aangeteken. ’n Publikasie in die nuusbrief van die Wêreldorganisasie vir Dieregesondheid (WOAH) van 2019, gebaseer op Namibië se toesiginligting, het berig dat ’n onafhanklike risiko-assessering bevind het dat die risiko verbonde aan die uitvoer van Namibiese speenkalwers na SuidAfrikaanse voerkrale weglaatbaar klein is, selfs sonder bTB-toetsing voor uitvoer.

KNOPVELSIEKTE

Inenting teen knopvelsiekte (LSD) voeg nog ’n koste by die uitvoerproses. Die entstof self word op ongeveer N$27 per dier geraam. Die koste van die inenting is egter net deel van die vergelyking. 

Waar beeste vir die voorgeskrewe tydperk in kwarantyn moet bly, dra produsente steeds die koste om die diere te voer en te bestuur. Op grond van huidige voerkosteramings beloop voeding gedurende die kwarantynperiode van 24 dae ongeveer N$672 per dier. 

Gevolglik word die gekombineerde bTB- en LSD-koste op N$759 per kop geraam wanneer die voerkoste vir die kwarantynperiode ingesluit word.

Vir ’n produsent wat ’n speenkalf verkoop, verteenwoordig hierdie syfers bykomende koste wat die produsent dra voordat die dier die mark bereik. 

Wanneer dit vermenigvuldig word met die duisende beeste wat elke jaar uitgevoer word, kan selfs betreklik klein koste per dier ’n beduidende impak hê op die waarde wat binne Namibië se veebedryf behou word. – NLU