‘Dit begin op die plaas’

Waardetoevoeging begin reeds op die plaas en nie eers later wanneer die lewendehawe die plaashek verlaat nie.

“Namibië se vleisbedryf word dikwels in terme van uitvoere bespreek. Hierdie fokus hou egter die risiko in dat ’n belangriker werklikheid oor die hoof gesien word: Die grootste deel van die waarde in Namibië se vleisbedryf word nie ná slagting geskep nie. 

“Dit word lank voor dit geskep,” lui die weeklikse nuusbrief van die Namibië Landbou-unie (NLU).

Die NLU sê op plase oraloor die land doen boere veel meer as net om lewendehawe te produseer. 

“Boere belê in dieregesondheid, verbeter genetika, bestuur skaars natuurlike hulpbronne en produseer diere wat aan streng markvereistes voldoen. 

“Dit is waar waarde begin. En dit is waar die grondslag van die hele bedryf gelê word. Hierdie waarde word dan al langs die produksieketting verbeter tot op die bord in die Europese Unie,” sê die NLU.

Gedurende 2025 is ongeveer 84% van die lewendehawe wat die plaashek verlaat het, plaaslik of by uitvoerabattoirs geslag, vergeleke met 52% slegs ’n dekade tevore in 2015. 

“Dit is nie ’n geringe syfer nie. Dit is duidelike bewys dat die bedryf reeds waarde binne die land behou en bou. Dit vind plaas danksy die uitvoerwaardeketting wat lewendehawe outomaties aantrek.

“Vanaf verwerking tot verpakking ondersteun hierdie waardeketting werksgeleenthede, besighede en ekonomiese aktiwiteite regoor Namibië.” 

Die NLU sê dit is ’n stelsel wat oor tyd opgebou is: “En dit werk.”

In sy wese funksioneer Namibië se vleisbedryf binne ’n markgedrewe omgewing: “Boere reageer op prysseine, bestuur risiko en neem produksiebesluite wat hul bedrywighede onder dikwels uitdagende omstandighede volhoubaar hou. 

“Hierdie buigsaamheid is nie ’n swakheid nie. Dit is ’n pluspunt.”

Terselfdertyd hang die langtermyn-volhoubaarheid van die sektor van meer as net produksie af. Dit hang volgens die NLU af van betroubare, deursigtige en goed funksionerende markte.

Dit is markte waar standaarde gehandhaaf, verpligtinge nagekom word en alle rolspelers op ’n billike en gelyke speelveld funksioneer.

“’n Kernbeginsel binne so ’n stelsel is dat waarde regverdig oor die ketting versprei moet word. Primêre produsente, wat die grondliggende koste en risiko van produksie dra, behoort nie verplig te word om aktiwiteite laer af in die ketting te subsidieer nie,” lui die nuusbrief.

Die unie meen ’n volhoubare bedryf berus daarop dat elke segment op sy eie ekonomiese meriete staan, ondersteun deur ’n markomgewing wat waardeskepping moontlik maak eerder as verdraai. 

“Hierdie is nie opsionele beginsels nie. Dit is noodsaaklik om vertroue in die stelsel te handhaaf – plaaslik sowel as internasionaal."

Namibië het ’n vleisbedryf opgebou wat erken word vir sy gehalte, konsekwentheid en integriteit en die NLU benadruk dit het nie toevallig gebeur nie. 

“Dit is die resultaat van volgehoue inspanning oor die hele waardeketting, beginnende op plaasvlak. Die vordering wat met plaaslike waardetoevoeging gemaak is, weerspieël dit. 

“Dit stuur ook ’n duidelike boodskap. Die fokus behoort nie te wees op óf Namibië waarde toevoeg nie. Ons doen dit reeds.”

Die NLU sê die fokus behoort te wees om te verseker dat die stelsel waardeur hierdie waarde geskep word, stabiel, billik en in staat bly om dié te ondersteun wat daarvan afhanklik is: “Want in Namibië begin

waarde nie by uitvoer nie. Dit begin lank voor dit.”