Boere verloor meer as 300 varke

Boere het verlede maand meer as 300 varkvrektes by Onandjamba in die Okalongo-kiesafdeling in Omusati aangemeld, wat hulle aan ’n onbekende siekte-uitbreking toegeskryf het. 

Beamptes van die direktoraat van veeartsenydienste (DVS) in die ministerie van landbou, visserye, water en grondhervorming in die streek sê daar is tot dusver geen amptelike verslae van die uitbreking by hul kantore ingedien nie, maar nadat hulle vir kommentaar genader is, het hulle gesê ’n ondersoek sal van stapel gestuur word. 

Boere het aan Republikein gesê hulle worstel met aansienlike verliese en groeiende kommer oor hul lewensbestaan. 

“Baie boere het aansienlik in voer en entstowwe belê om hul varke te onderhou voor hulle verkoop word, tog ly hulle steeds swaar verliese, wat dit moeilik maak om te herstel en weer van voor af te begin,” het Frans Moses gesê. 

Hy het ’n dringende beroep op DVS gedoen om die geraakte boere te besoek, die oorsaak van die uitbreking te ondersoek en leiding te gee oor hoe om hul vee te beskerm. Moses het ook gewaarsku dat verbruikers se persepsies kan verander, met baie kliënte wat moontlik daarvan sal afsien om varkvleis te koop uit vrees dat dit onveilig is. 

“Hierdie situasie is nadelig vir ons mark en ons het onmiddellike optrede nodig,” het hy beklemtoon. 

Veearts van DVS op Uutapi, dr. Josephat Peter, het egter gesê geen amptelike verslae van ’n uitbreking is by sy kantoor ingedien nie. Hy het gesê hy beplan om die geraakte gebiede te besoek om die beweerde uitbreking te ondersoek en monsters te versamel. 

Hy het boere aangemoedig om sulke gevalle onmiddellik aan te meld om verdere uitbrekings te help voorkom. 

“Volgens die wet moet alle mak varke in omheinings aangehou word om kontak met bosvarke te vermy wat siektes kan dra. Ek raai alle boere sterk aan om daarvan af te sien om hul varke rond te laat loop,” het Peter beklemtoon. 

Hy het boere ook gewaarsku teen die slag, verkoop of verbruik van siek varke weens moontlike gesondheidsrisiko’s. Peter het terugverwys na ’n uitbreking van Afrika-varkpes naby Uutapi in 2018, wat met interaksies tussen mak en bosvarke verbind is. Die veearts het weer die belangrikheid herhaal om varke in behoorlike omheinings aan te hou. 

VERLIESE

Vir talle huishoudings by Onandjamba dien varke nie net as vee nie, maar ook as ’n kritieke bron van inkomste vir skooluitgawes en noodsaaklike behoeftes. 

Teopolina Moongela, ’n geraakte boer, het gesê haar trop van 15 varke is na bewering tot drie oorlewendes verminder. Sy het beweer die beweerde uitbreking het in Onandjamba-nedersetting begin en daarna na naburige nedersettings versprei. 

“Ons verloor aanhoudend varke en dit stel ons lewensbestaan in gevaar,” het Moongela gesê. Sy het gesê boere laat dikwels varke ná die oesseisoen uit hul heinings vry om voerkoste te verminder en sy vermoed dié praktyk kan bydra tot die verspreiding van die siekte. 

“Ons is ook bekommerd oor hoe ons varkies gaan kry om ons kudde weer op te bou,” het sy bygevoeg. 

Moongela het gesê terwyl sommige dorpenaars die karkasse verbrand het, het ander na bewering die vleis geëet. Sy het die simptome van die siekte soos volg beskryf: Die varke verloor eetlus, word swak en bloei uit die oë, neus en mond. 

“’n Vark kan kort nadat dit hierdie simptome toon vrek; dit is nie ongewoon dat vier varke op een dag vrek nie,” het sy beweer. 

Ander boere het soortgelyke verliese aangemeld. Ndatunga Hashoongo het beweer hulle het 20 van hul 22 varke in net ’n maand verloor, terwyl Mathias Johannes tien vrektess genoem het, met die laaste een wat verlede week gevrek het. Naemi Titus het berig sy het agt varke verloor. Otittlie Wanayilonga, wat drie varke verloor het, het gesê sy het ’n tuisgemaakte behandeling gebruik wat uit gekookte neemblare en sout bestaan, wat sy glo gehelp het.

– [email protected]