BKS: Slagpale gesluit, werkers huis toe

Die uitbreking van bek-en-klouseer (BKS) in die ǁKharasstreek het dele van die vee- en vleisbedryf tot stilstand gebring, met ’n slagpale wat gesluit is, werknemers wat met verlof gestuur is en bedryfskoste wat toeneem. 

Johan Blaauw, eienaar van Meat To Market op Keetmanshoop, het die situasie met die Covid-19-pandemie vergelyk en gesê die grootste verskil is dat mense steeds kon beweeg, terwyl diere nou onder kwarantyn geplaas is.

“Die bedryf het oornag tot stilstand gekom en dit is ’n gemors. Ek het die abattoir gesluit en 15 mense met verlof gestuur ná die aankondiging van die BKS-uitbreking en die maatreëls wat deur die direktoraat veeartsenydienste ingestel is,” het Blaauw gesê.

Hy het ook die voerkrale gesluit en 13 werknemers met verlof gestuur, terwyl sy vragmotors ook nie loop nie. 

“Ons kan nie eens voer vir ons diere vervoer nie. Ek sal gedwing word om mense af te lê as die BKS-uitbreking nie vinnig opgelos word nie,” het hy gesê.

Volgens Blaauw is alle Agra- en ander veeveilings in ||Kharas weens die uitbreking gekanselleer. 

“Mense is van hierdie geleenthede afhanklik om geld te verdien en in hul lewensbestaan te voorsien. Wat nou? Ek weet nie hoe ons gaan oorleef nie. Dit is ’n ramp en sal as sodanig verklaar moet word. Iets moet vinnig gedoen word,” het hy gesê.

Hy het voorgestel dat boere toegelaat moet word om diere te slag in ooreenstemming met BKS-regulasies om die binnelandse mark te voorsien. Dit sal volgens Blaauw verligting vir die bedryf bring.

“Volgende week bereik ons ​​die [inkubasie]-tydperk van 14 dae. As diere op plase aangrensend aan die episentrum van die BKS-uitbreking negatief toets, behoort hulle die gebied van Grünau tot by die grense van Ariamsvlei en Noordoewer af te sonder en ons toe te laat om ten minste sake in die binneland te doen,” het Blaauw gesê.

Volgens hom staar sy besigheid aansienlike daaglikse koste in die gesig. 

“Ek moet salarisse van N$60 000 betaal en het 350 beeste in die kraal waarvan die voer N$23 000 per dag kos,” het hy gesê. 

Volgens Blaauw het sy slaghuis, wat 15 mense in diens het, genoeg voorraad vir ongeveer een week gehad.

“Daarna sal ek moet sluit en dit sal meer as 50 mense raak wat direk van die veesektor en vleisuitvoere afhanklik is. Die tonne vleis wat van oorsese markte af terugkeer, sal tot ’n oorskot en ’n daling in pryse lei. Wie sal my te hulp kom?” het hy gevra. 

Blaauw wil ook duidelikheid hê oor die kwarantyn- en toetsvereistes vir diere.

“Watter soort toetse sal uitgevoer word en sal die laboratoriums die groot aanvraag kan hanteer? Kan boere toets en slag na die wagtydperk van 30 dae? Het hulle bykomende kwarantynkampe nodig, of dien die plase as kwarantynkampe?” het Blaauw gevra.

Christine Swiegers, eienaar van Suide Koelkamers, het gevra vir duidelikheid oor die vervoer van diere en dat subregulasies vir BKS ingestel word.

“Die situasie is ernstig en die uitbreking moet so vinnig moontlik gestuit word. Ons maak nie beswaar teen wat die ministerie doen om die gebied af te sper en die siekte te beperk nie, maar daar is verwarring oor wat vervoer mag word en wat nie,” het Swiegers gesê.

Sy het gewaarsku sommige mense kan tekorte wat deur die BKS-beperkings veroorsaak word, uitbuit.

“Gestel ’n winkel op Oranjemund het nie vleis nie en die DVS verbied ’n verskaffer wat die reëls nakom, om af te lewer. Daar is mense wat die geleentheid ten koste van ander sal aangryp, aangedryf deur geld, terwyl ander dit dalk sal doen om te oorleef,” het sy gesê.

Volgens Swiegers behoort goedgekeurde besighede toegelaat te word om skoon vleis van gebiede in te bring wat nie deur die uitbreking geraak word nie. 

“Ons behoort toegelaat te word om skoon vleis in te bring wat deur goedgekeurde slagpale uit skoon gebiede verskaf word. Ons het ’n slaghuis op Mariental, maar kan nie skoon vleis inbring nie. 

“Ons het daaglikse kliënte en kliënte oraloor die suide van Namibië wat van ons afhanklik is,” het Swiegers gesê.

Sy het die stormloop om vleis te koop ná die aankondiging van die BKS as kommerwekkend beskryf. 

“Mense het werklik paniekerig geraak. Ons sal vir die volgende twee weke steeds vleisprodukte beskikbaar hê. Sekere produkte begin opraak en ons sal dalk binnekort nie meer maalvleis en boerewors op ons rakke hê nie,” het sy gesê.

Swiegers bly egter hoopvol dat die situasie sal verbeter.

“Ons is gedek wat die betaling van ons werkers se salarisse betref. Ek bid en is optimisties dat ons nie enigiemand sal hoef af te lê nie. Ons het Covid oorleef en kom altyd weer op ons voete,” het sy gesê.

’n Bestuurder by Keetmanshoop SuperSpar het gesê voorraad wat voor die uitbreking aangekoop is en tans op die rakke is, is besig om min te raak.

“Die vleis wat ons voor die aankondiging van die uitbreking aangekoop het en dit wat ons op die rakke beskikbaar het, is besig om op te raak. Ons het egter ’n groot voorraad hoender,” het die bestuurder gesê.

Volgens die bestuurder raak die beperkings weens die uitbreking ook besighede in die gasvryheidsbedryf wat toeriste in die suide van Namibië bedien.

“Die impak op gasvryheidsondernemings en kliënte in die Suide wat met toeriste werk, is enorm. Sommige produkte op hul spyskaarte sal nie meer beskikbaar wees nie. Wat moet hulle doen?” het hy gevra. 

– [email protected]