Die stil pelgrimstog na binne

Nicolene Woest - As jy vir Johannes de Villiers in ’n middestad in Estland sou raakloop – laat November, sneeu tot by jou enkels, toeriste wat mekaar verdring vir die perfekte selfie voor ’n ou katedraal – sou jy hom dalk mis. 

Nie omdat hy onsigbaar is nie, maar omdat hy die soort mens is wat eerder ’n ingewikkelde joga-posisie teen ’n stil muur inneem as wat hy glimlag vir die kamera.

Dis dieselfde kalmte wat luisteraars elke week op RSG hoor in Die Blydskapnavorser, dieselfde stem wat landwyd in kerksale en slypskole praat oor asemhaling, aandag en emosionele weerbaarheid. En dis nou ook die stem agter een van die mees verrassende Afrikaanse romans van 2025: Op pad na ’n klooster in die sneeu.

JOERNALIS, DOSENT, BLYDSKAPNAVORSER

De Villiers se pad was nog nooit reguit nie. Vir baie jare was hy ’n harde nuusman: joernalis by Die Huisgenoot, Rapport en Die Burger, later dosent in joernalistiek aan die Universiteit Stellenbosch.

Sy vroeë boeke verklap daardie joernalistieke nuuskierigheid vir die donker rand: Agter die Somber Gordyn (2011) en Die Einde van die Wêreld (2012) het oor spookstories en doemprofesieë gehandel. Toe kom die groot draai. Nie ’n bekering in die tradisionele sin nie, maar ’n verdieping. De Villiers begin meditasie bestudeer, reis na kloosters, sit aan die voete van geestelike begeleiers in die VSA, Birma, Frankryk en Spanje. 

Soos hy self in ’n onderhoud op LitNet sê: “Ek het in kloosters gewoon, talle geestelike begeleiers gehad... Al daardie dinge en insigte dam oor die jare heen in jou kop op. Toe ek gaan sit en skryf, was dit soos om ’n sluis oop te trek.”

Daardie “sluis” het drie boeke geword wat hom ’n huishoudelike naam gemaak het: die bewustheids-drieluik Kalmte in die malle gejaag (2018), Blydskap (2020) en Meer as jou seerkry (2022), almal by Tafelberg. Dié boeke kombineer wetenskap oor meditasie met praktiese oefeninge en stories van gewone mense. Sedert 2022 bring hy dit weekliks na die lug met Die Blydskapnavorser op RSG se oggendprogram, reeds vyf seisoene lank, terwyl hy van Bloemfontein af – waar hy woon – landwyd slypskole aanbied oor meditasie en positiewe sielkunde.

En nou, in 2025, twee boeke op een slag: ’n kinderboek met ’n Christelike tema by ’n Amerikaanse uitgewer, The True Light en sy eerste roman by Human & Rousseau, Op pad na ’n klooster in die sneeu.

EENVOUDIG, AMPER KLASSIEK

Op die oog af is die storie eenvoudig, amper klassiek. 

’n Jong man, pas afgestudeer, begin werk by ’n klein apteek in Bloemfontein. Maar gou is hy ontnugter. Is werk, eet en slaap al wat die volgende vyftig jaar vir hom voorlê?

Dis ’n vraag wat De Villiers self ken. Die hoofkarakter, doelbewus naamloos in baie van die lesersindrukke, beleef sy menswees as vernietig in die daaglikse sleur van geldmaak. Hy voel eensaam en die wêreld sinloos.

Eendag kom hy toevallig op die geskrifte van die 15de-eeuse mistikus Thomas à Kempis af – die skrywer van Navolging van Christus. Skielik begin hy droom van ’n asketiese lewe as monnik, iewers ver, afgesonder – weg van ambisie.

Op die vooraand van sy reis na ’n klooster in die Franse Alpe ontdek hy iets wat sy planne skommel: hy het ’n verre oom wat self ’n Katolieke priester geword het en nou afgetree in die hartjie van Parys woon. So begin ’n kosbare vriendskap tussen ’n bejaarde pater in Parys en ’n ietwat verlore siel uit die Vrystaat.

Die uitgewer beskryf dit as “’n aangrypende” en “teer” roman “oor die soeke na identiteit, na vrede en betekenis, maar bowenal oor ’n pelgrimstog na aanvaarding van die self. 

NIE ’n SELFHELPBOEK NIE

Wat hierdie roman besonders maak, is wat dit níé is nie. Dit is nie kalmte in die malle gejaag as fiksie nie. LitNet-leser Christoff Oosthuizen skryf in sy lesersindruk raak: “Hierdie roman is ’n ernstige en introspektiewe pelgrimstog, met ’n weemoedige gevoel”. 

En filosoof Johann Rossouw, wat met De Villiers in gesprek was oor die boek, merk op dat daar ’n heilige ruimte ontstaan wanneer hulle praat oor kontemplatiewe praktyke. 

“Die deel van kontemplatiewe praktyke in ’n lewende tradisie bring ook geesgenootskap,” sê hy – ’n sin wat net so goed die roman self beskryf.

De Villiers se apteker is nie ’n held wat verligting vind en dan vir almal preek nie. Hy is broos, twyfelend, soms selfs irriterend eerlik oor sy eie nutteloosheid. 

Die sneeu in die titel is nie net die sneeu van die Franse Alpe nie, maar ook die sneeu van Bloemfontein se winter – daardie droë, wit koue wat alles stil maak. En die klooster is nie net ’n gebou nie, maar ’n innerlike argitektuur.

In die gesprek met Rossouw word dit duidelik dat De Villiers nie ’n nuwe godsdiens wil stig nie. Hy wil wys hoe ’n mens wat grootgeword het in ’n Afrikaanse, NG Kerk-wêreld, skielik troos vind in ’n 600 jaar oue Katolieke mistikus, en dan weer in ’n oom wat in Parys mis lees. Dis ekumenies in die diepste sin: nie omdat alle paaie dieselfde is nie, maar omdat alle paaie vrae vra.

WAAROM NOU?

Hoekom sou ’n man wat sy lewe wy aan nie-godsdienstige meditasie, aan asemhalingsoefeninge in gemeenskapsale, nou ’n Katolieke roman skryf? 

Miskien lê die antwoord in Bloemfontein self. 

De Villiers se vorige boeke het almal gegaan oor hoe om kalm te bly in die malle gejaag. Hierdie boek vra: wat as jy nie meer in die gejaag wil bly nie? Wat as kalmte nie genoeg is nie, en jy eintlik wil verdwyn?

Dis ’n vraag wat baie Namibiërs, veral jong professionele mense, tans vra. Die apteker se krisis is nie ekonomies nie, hy hét werk. Dit is eksistensieel. Is dit al? In ’n tyd waarin mense praat van ‘burnout’, ‘quiet quitting’ en emigrasie, bied De Villiers ’n vierde opsie: ’n innerlike emigrasie. Nie om weg te hardloop na Frankryk nie – alhoewel die boek jou beslis lus maak vir ’n treinrit deur die Alpe – maar om ’n klooster in jouself te bou.

Die roman is kort genoeg om in ’n naweek te lees, maar stadig genoeg dat jy dit nie wil jaag nie. Dit is geskryf deur ’n joernalis wat geleer het om te luister, ’n meditasie-onderwyser wat geleer het om stil te bly, en nou ’n romanskrywer wat geleer het om te verbeel.

Aan die einde van die LitNet-onderhoud vra Rossouw vir De Villiers wat hy geleer het by die monnike. ’n Mens kry sy antwoord wel in die roman: dat aanvaarding nie beteken jy hou op soek nie. Dit beteken net jy hou op om jouself te straf omdat jy soek.

Op pad na ’n klooster in die sneeu is nie ’n boek wat jou vertel hoe om gelukkig te wees nie. Dis ’n boek wat jou wys hoe om eerlik te wees oor jou ongelukkigheid – en dat daar dalk, in die sneeu, voetspore is wat al voor jou geloop is. – [email protected]