Grensheiningtender beland in die hof

Sonja Smith en Nikanor Nangolo

Die veterinêre kordonheining se tender van N$123 miljoen het in die hoërhof beland, nadat die China-gekoppelde gesamentlike onderneming die Sentrale Verkrygingsraad van Namibië (CPBN) se besluit betwis het om die tender te kanselleer en dit aan ’n mededingende tenderaar toe te ken.

Republikein het verlede maand berig dat China Jiangxi International (Namibia) (Pty) Ltd (CJIN) in gesamentlike onderneming (JV) met Homefin Properties CC in die oorspronklike tenderproses eerste gelys is.

Die maatskappy het nou ’n dringende aansoek teen die CPBN gebring, met die doel om die uitvoering van die nuwe toekenning te stop en die verkrygingsbesluite te laat heroorweeg.

Die saak is vir 17 September 2026 op die rol geplaas.

In sy beëdigde verklaring wat by die hof ingedien is, het die maatskappy CPBN daarvan beskuldig dat dit versuim het om hul vertoë behoorlik in ag te neem en dat dit sonder wettige regverdiging na ’n noodverkrygingsproses oorgegaan het.

“Die omstandighede rondom die kansellasie en die daaropvolgende toekenning was hoogs onreëlmatig; iets eienaardigs – in die ergste geval ’n simptoom van korrupsie en in die beste geval wanbestuur – het gebeur.

“Eerstens het CPBN die tenderproses in werklikheid gekanselleer voordat dit vertoë van die tenderaars aangevra het oor waarom dit nie die tenderproses behoort te kanselleer nie.

“Tweedens was CPBN se uitnodiging aan CJIN JV Homefin (en ander tenderaars, indien enige) om vertoë te rig voordat dit besluit het om die tenderproses te kanselleer, ’n skynvertoning,” lui die hofdokumente.

Die regstryd spruit uit ’n tender wat deur die ministerie van landbou, visserye, water en grondhervorming uitgereik is vir die oprig van ’n veterinêre kordonheining langs Namibië se grens met Suid-Afrika.

Die projek dek 155 kilometer langs die Oranjerivier en nog 30 kilometer tussen die Klein Menasse- en Mata Mata-grensposte in die ||Kharasstreek.

’n Totaal van 23 maatskappye het elk ’n tender ingedien, met 11 tenderaars wat tydens die finansiële evalueringsfase as geskik beskou is en na die finansiële evalueringstadium deurgedring het.

Die hofstukke beweer verder dat die raad versuim het om die argumente wat deur China Jiangxi JV Homefin aangevoer is, behoorlik te oorweeg.

Die maatskappy het verder aangevoer dat selfs al het CPBN die vertoë oorweeg, dit versuim het om dit met die nodige aandag te beoordeel.

“CPBN het glad nie sy aandag gefokus op CJIN JV Homefin se vertoë (of dié van ander tenderaars, indien enige) nie en in die geringe geval dat dit wel gedoen het, was daardie toepassing irrasioneel en het dit die gepaardgaande relevante faktore, soos deur CJIN JV Homefin in sy vertoë uiteengesit, volkome geïgnoreer,” lui die dokumente.

Hulle beweer dat CPBN versuim het om aan die doelwitte van die wet op openbare verkryging te voldoen.

“CPBN het ’n billike prosedure openlik verontagsaam en omseil om ’n onwettige uitkoms te verkry,” het die maatskappy gesê.

Die maatskappy vra die hof om hom as die wenner te verklaar en om te verhoed dat die nuwe toekenning geïmplementeer word terwyl regsprosesse gevolg word.

Hulle versoek ook ’n bevel wat Punchu Trading CC JV China State Construction Engineering (Southern Africa) verbied om CPBN se aanbod te aanvaar, die kontrak te sluit of die heiningprojek uit te voer.

Hulle wil ook hê dat CPBN se kansellasiebesluit en die daaropvolgende noodtoekenning heroorweeg en uiteindelik hersien en tersyde gestel word.

“Ons poog om ons grondwetlike reg op billike, wettige en administratiewe optrede, soos beoog ingevolge Artikel 18 van die Namibiese Grondwet en ons reg op billike verkrygingsprosesse te handhaaf,” het die maatskappy gesê.

’n Verslag van die tenderevalueringskomitee (BEC) gedateer 18 Augustus, in Republikein se besit, toon dat die werklike tenderprys N$126,4 miljoen was, belasting op toegevoegde waarde (BTW) ingesluit.

Punchu Trading CC JV China State Construction Engineering (Southern Africa), was tweede gelys met ’n geëvalueerde prys van N$122 miljoen.

Landmark Projects (Pty) Ltd JV Transact Investments CC, was derde gelys nadat sy gewysigde tender van N$131 miljoen teen N$125 miljoen geëvalueer is.

Volgens die evalueringsverslag het die BEC die tenderaars volgens die pryse van die laagste tot die hoogste met inagneming van die voorkeurmarge gerangskik.

Die kontrak sou vervolgens aan die laagste geëvalueerde tender toegeken word.

CJIN JV Homefin voer aan dat CPBN geen grondslag gehad het om die mededingende proses te laat vaar en na ’n noodverkryging oor te gaan nie.

“Die toekenning is verstommend, irrasioneel, onregverdigbaar en onbillik,” lui die dokument.

EEN DAG, TWEE VERSKILLENDE BESLUITE

Op 7 September 2026 het die voorsitter van CPBN, Mary Shiimi, twee briewe geskryf – een wat alle tenderaars in kennis stel dat die tender gekanselleer is en ’n ander wat die  maatskappy wat tweede gelys is – Punchu Trading CC JV China State Construction Engineering (Southern Africa) – in kennis stel om die toekenning te aanvaar.

In die kansellasiebrief het Shiimi gesê die tenderproses het nie die verwagte uitkoms geskep of bereik nie.

“Die Sentrale Verkrygingsraad van Namibië stel u hiermee in kennis dat bogenoemde tender gekanselleer is ingevolge artikel 54(1)(g) van die wet op openbare verkryging, soos gewysig.

“Die raad erken en waardeer die tyd en moeite van alle deelnemende tenderaars in die voorbereiding en indiening van hul tenders,” het Shiimi, geskryf. 

Sy het bygevoeg: “Hierdie kansellasie tree in werking vanaf 3 September 2026, ná die proses van voorneme om te kanselleer en skriftelike vertoë deur benadeelde tenderaars.” 

Die kennisgewing maak nie bekend hoeveel besware ontvang is, watter tenderaars dit ingedien het of watter gronde hulle aangevoer het nie. Dit meld ook nie of die projek weer geadverteer sal word nie.

In die toekenningsbrief het Shiimi gesê CPBN het by sy vergadering van 4 September 2026 besluit om die tender deur ’n noodverkrygingsprosedure toe te ken en Punchu Trading CC JV China State Construction Engineering (Southern Africa) versoek om dit binne sewe dae te aanvaar.

“Indien hierdie aanbod aanvaar word, sal ’n kontrak tussen uself en CPBN onderteken word sodra die prestasiewaarborg soos hierbo bepaal aan CPBN verskaf is,” het Shiimi geskryf.

Die projek vorm deel van die regering se pogings om veeartsenykundige beheermaatreëls in die ||Kharasstreek te versterk.

Die landbouminister, Inge Zaamwani, het voorheen gesê die projek is daarop gemik om beheermaatreëls teen bek-en-klouseer (BKS) te verskerp, buffersones op te skerp en Namibië se winsgewende beesvleisuitvoere te beskerm.

– [email protected]

– [email protected]