Nida-werknemers bevraagteken hul toekoms

Die agentskap vir nywerheidsontwikkeling in Namibië (Nida) het 56 eiendomme ter waarde van meer as N$277 miljoen, geoormerk vir oordrag na die regering se nuutgestigte eiendomsbestuurstruktuur. 

’n Interne bate-assessering wat deur Republikein gesien is, toon dat die skuif sou meebring dat meer as die helfte van Nida se 104 eiendomsportefeuljes oorgedra word, hoewel die eiendomme slegs sowat ’n kwart van die totale waarde van sy eiendomsbates uitmaak. 

Die interne dokument, getiteld “Nida Property Assets Portfolio - 31 March 2026”, plaas die totale waarde van die agentskap se 104 eiendomme op N$1,13 miljard. 

Hiervan is 56 eiendomme ter waarde van N$277,4 miljoen geoormerk vir oordrag na die ministerie van werke en vervoer se nuwe agentskap, die bestuursagentskap vir openbare bates (Pama), terwyl Nida voorstel om 48 eiendomme ter waarde van N$850,6 miljoen te behou. 

Die voorgestelde oordrag het kommer onder sommige Nida-werknemers ontketen, veral dié wat verantwoordelik is vir die bestuur van die agentskap se eiendomme, wat bevraagteken wat die herstrukturering vir hul poste kan beteken. Interne WhatsApp-besprekings wat Republikein gesien het, wys werknemers wat die voorgestelde oordrag bevraagteken en waarom inligting oor die proses nie amptelik aan personeel gekommunikeer is nie. 

“Wat is ons lot, eiendomsbeamptes?” het een werknemer gevra nadat die batelys in ’n interne groep versprei is. 

’n Ander werknemer het bevraagteken waarom personeel van die voorgestelde oordragte deur nie-amptelike kanale hiervan moes uitvind, eerder as deur bestuur. 

“Is daar ’n rede waarom sulke inligting nie gekommunikeer is nie, in plaas daarvan dat ons dit van ander bronne ontvang?” het die werknemer gevra. 

DIE EIENDOMME 

Die eiendomme wat vir oordrag geoormerk is, sluit nywerheids- en besigheidsparke, parke vir klein en medium ondernemings (SME’s), gemeenskapsmarkte en ander geriewe in wat oor verskeie streke versprei is. 

Onder die eiendomme met die hoogste waardes wat vir oordrag voorgestel word, is die Karasburg-besigheidspark ter waarde van N$18,8 miljoen, die Hentiesbaai se SME-sentrum ter waarde van N$14,9 miljoen, die Ruacana se SME-park ter waarde van N$13,4 miljoen, Nkurenkuru se SME-park ter waarde van N$13 miljoen en Mariental se SME-park ter waarde van N$12,2 miljoen. 

Die 56 eiendomme wat vir oordrag geoormerk is, bevat saam 536 eenhede, waarvan 343 as verhuur aangeteken is. Die dokument toon verder dat die eiendomme saam ’n maandelikse huurinkomste van N$954 398 genereer, teenoor aangetekende maandelikse uitgawes van N$348 829. 

Ten minste 11 van die eiendomme wat in die assessering aangeteken is, het geen vakante eenhede nie. Die eiendomme wat vir oordrag geoormerk is, het volgens die assessering ook N$13,4 miljoen se uitstaande water-en elektrisiteitsrekeninge. 

NIDA HOU SOMMIGE BATES

Ten spyte van die aantal eiendomme wat vir oordrag voorgestel word, sou Nida die oorweldigende meerderheid van die portefeulje se waarde behou. 

Die 48 eiendomme wat geoormerk is om onder Nida te bly, word op ongeveer N$850,6 miljoen gewaardeer, wat 75% van die agentskap se totale eiendomsportefeuljewaarde verteenwoordig. 

Dit sluit van Nida se waardevolste nywerheidsbates in, onder meer die Oshikango-nywerheidspark ter waarde van N$105,9 miljoen, Katima Mulilo se nywerheidspark ter waarde van N$65,2 miljoen en die David Shikomba-besigheidspark op Ongwediva ter waarde van N$56,3 miljoen. 

Die portefeulje wat behou word, bevat 578 eenhede, waarvan 414 as verhuur aangeteken is. Die interne besprekings toon ook uiteenlopende sienings onder werknemers oor die voorgestelde oordrag. Een werknemer het aangevoer dat baie van die geraakte eiendomme dormant is, swak onderhou word en aanhou om munisipale tariewe en belasting op te stapel. 

“Die meeste van daardie eiendomme is dormant en nie in stand gehou om dit ten volle te benut nie. Nida bou onnodig net tariewe en belasting op. 

“As ons nie daardie eiendomme kan benut nie, hoekom hou ons dit?” het die werknemer geskryf. 

’n Ander deelnemer aan die bespreking het gesê Nida is versoek om eiendomme te identifiseer vir moontlike oordrag ná die stigting van die nuwe staatsentiteit vir eiendomsbestuur. 

Vrae wat verlede week aan Nida se waarnemende uitvoerende hoof, Phillip Namundjebo, gestuur is, is nie beantwoord nie. 

STATUTêRE MANDAAT 

Die voorgestelde oordrag kom ’n week nadat die minister van werke en vervoer, Veikko Nekundi, die stigting van Pama aangekondig het – ’n nuwe staatsentiteit wat verantwoordelik sal wees vir die bestuur van staatseiendomme. Nekundi het verlede week gesê die stigting van die agentskap sal deel vorm van die regering se pogings om die bestuur van openbare bates te verbeter, te midde van kommer oor onderbenutte en staatseiendomme wat swak in stand gehou word. 

“Ons moet beweeg na ’n posisie waar die regering ’n duidelike begrip het van watter bates ons besit, waar hulle geleë is, hul toestand, hoe hulle benut word, die inkomste wat hulle genereer en hul potensiële waarde,” het Nekundi tydens die aankondiging gesê. 

Nida het in 2018 tot stand gekom nadat dit deur ’n wet van die parlement van 2016 ingestel is om Namibië se nywerheidsagenda aan te voer, beleggings te bevorder, en sake- en landbousake-infrastruktuur vir ekonomiese groei te ontwikkel. 

Die ontwikkeling laat egter vrae ontstaan oor hoe die nuwe agentskap langs bestaande statutêre entiteite soos Nida sal funksioneer, wat reeds ’n omvangryke portefeulje van SME-, besigheids- en nywerheidseiendomme besit en bestuur. 

Dit laat ook vrae ontstaan oor die regsraamwerk wat die oordrag van bates van Nida na Pama beheer, hoe die nuwe agentskap bestuur en beman sal word en wat die oordrag beteken vir Nida-werknemers wat tans vir eiendomsbestuur verantwoordelik is. 

’n Parlementslid van die Independent Patriots for Change (IPC), Nelson Kalangula, het verlede week ’n beroep op die regering gedoen om die oordrag van staatseiendomme na Pama te staak totdat ’n voorgestelde wet op openbare batebestuur in die parlement bespreek en aanvaar is. 

Die ministerie se woordvoerder, Nelago Shivute, het Saterdag aan Republikein gesê dat die nuwe Pama-raad nie vrae kan beantwoord voordat hulle vergader het nie.

– [email protected]