Meer as 6 000 erwe vir Windhoek

’n Ruilooreenkoms van grond vir skuld ter waarde van N$357,8 miljoen tussen Stad Windhoek (CoW) en die sentrale regering sal na verwagting meer as 6 000 residensiële erwe beskikbaar stel en verligting vir die behuisingstekort in die Khomasstreek bring.

Khomas se goewerneur, Sam Nujoma, het gister tydens sy streekrede gesê die ooreenkoms omskep munisipale laste in 423 hektaar grond. 

“Hierdie inisiatief ontsluit meer as 6 000 erwe vir behuising en nasionale projekte, herstel die hoofstad se leenkapasiteit en versterk dienslewering,” het hy gesê.

Ondanks die ooreenkoms staar gemeenskappe in Windhoek se landelike-gebied, soos Dordabis, steeds beperkte grondbeskikbaarheid en onvoldoende basiese dienste in die gesig.

Dit terwyl die /Khomanin-gemeenskap se vraag na kommunale grond grootliks onopgelos ná die verkryging van die plaas Groot Korasieplaats vir N$33,8 miljoen bly.

“Ons doen ’n beroep op die Tradisionele Owerheid om ’n plan te ontwikkel om opeenhoping hok te slaan. Selfs terwyl ons voortgaan om te pleit vir die verkryging van bykomende plase,” het Nujoma gesê.

“Pogings om informele nedersettings te formaliseer, was ook stadig, ten spyte van ’n toewysing van N$750 miljoen. 

“Implementering is vertraag deur koördineringsprobleme tussen die ministerie van stedelike en landelike ontwikkeling en Stad Windhoek,” het die goewerneur gesê.

CoW het egter uitlegontwerpe vir 11 226 erwe in 18 woongebiede voltooi en N$296,4 miljoen vir grondontwikkeling en behuising in 2026-’27 toegewys. Teikengebiede sluit Cimbebasia, Otjomuise, Rocky Crest, Havana, Goreangab en Okahandja Park in.

In informele nedersettings is 194 gemeenskaplike toilette en 227 waterpunte gebou, wat toegang tot sanitasie met 16% en water met 22% verbeter het.

BEHOEFTES BLY DRINGEND

Die Khomas-streekraad het verder N$3 miljoen in landelike waterinfrastruktuur op 11 liggings belê, wat boorgate en rehabilitasie insluit. 

Die langtermynvraag na infrastruktuur bly egter steeds baie hoog. 

CoW se meesterplan vir water- en afvalwaterinfrastruktuur vereis N$11,72 miljard oor 20 jaar. Sleutelprojekte sluit in opgraderings aan die Gammams-afvalwaterbehandelingsaanleg en ’n beplande direkte waterherwinningsaanleg. Die behandelingsaanleg vir afvalwater in Havana teen ’n koste van N$180 miljoen, sal na verwagting later vanjaar op tender uitgaan.

Goedkeurings van bouplanne het met 47% jaar-op-jaar gestyg tot N$2,89 miljard in 2024-’25, wat verhoogde boubedrywighede weerspieël. Die voorsiening van behuising is aan die gang, met 304 eenhede wat onder die massabehuisingsprogram gebou word, tesame met pogings deur die Build Together-program en die Shack Dwellers Federation.

Die Nasionale Behuisingsonderneming het slegs twee wooneenhede in die afgelope finansiële jaar gelewer, maar beplan om N$82 miljoen in 2026-’27-boekjaar te belê om 73 nuwe eenhede te bou en 380 erwe te bedien.

Wat basiese dienste betref, vorder elektrifiseringspogings onder ’n N$30 miljoen-program wat op informele nedersettings, soos Okatunda, Okuryangava, Mix Settlement en Groot Aub gemik is.

Tot dusver is 485 huishoudelike aansluitings voltooi, met bykomende kragnetwerkuitbreiding wat vanaf April 2026 beplan word.

Infrastruktuur vir vervoer is ook onder druk in ’n streek wat 42% van Namibië se voertuigbevolking uitmaak. 

Groot padprojekte sluit onder meer in die Windhoek-Okahandja-dubbelpad van N$1 miljard, wat ongeveer 379 werksgeleenthede geskep het, die westelike verbypad van N$400 miljoen en die Windhoek-Rehoboth-pad, wat nou 92% voltooi is.

Vir die 2026-’27-finansiële jaar sluit verdere beleggings ’n NaTIS-kantoor van N$29 miljoen in Wanaheda in, asook N$200 miljoen vir die Mandume Ndemufayo-Sam Nujoma-padverbinding en meer as N$78 miljoen vir die instandhouding van paaie oraloor die streek. 

Vinnige verstedeliking plaas ook steeds druk op mobiliteitstelsels. Ongeveer 16 000 voertuie kom Windhoek daagliks vanuit die Noorde en 4 500 vanuit die Suide binne. Nujoma het gemaan die huidige model is onvolhoubaar en ’n beroep op beleggings in alternatiewe vir openbare vervoer gedoen.

“Dit weerspieël ’n onvolhoubare, motorafhanklike mobiliteitsmodel wat proaktiewe en besliste belegging in alternatiewe vorme van openbare vervoer vereis,” het hy gesê. – [email protected]