Kommer gelug oor Baynes-projek

Die ambisieuse gesamentlike inisiatief tussen Namibië en Angola om die reuse-Baynesdam en ’n hidrokragopwekkingsprojek van 840 megawatt (MW) op die laerliggende gebiede van die Kunenerivier op die grens tussen dié twee buurlande te bou, het teenkanting ontvang.

Meer as 600 Ovahimba- en Ovatjimba-gemeenskapslede het in April vanjaar op Omuhonga in die Kunenestreek bymekaargekom om hul kommer oor die projek te opper.

Volgens die gemeenskapslede is hulle nie behoorlik geraadpleeg oor ’n projek wat hul grond, lewensonderhoud en hul toegang tot water uit die rivier beduidend kan beïnvloed nie.

Benewens die daminfrastruktuur, wat die hoof- en regulerende damme insluit, sal die projek die konstruksie van toegangspaaie en transmissielyne deur die Baynesberge vereis.

International Rivers, ’n internasionale organisasie wat plaaslike riviergemeenskappe bevorder, het ’n mediaverklaring uitgereik wat die stem van die afgeleë gemeenskappe versterk.

Die besoek, wat deur International Rivers gefasiliteer is, het ’n terreinbesoek ingesluit aan gebiede waar die dam gebou sal word, asook plekke wat na verwagting deur die projek se waterreservoir oorstroom sal word.

Die ombudsman, Basilius Dyakugha, het die afvaardiging gelei, vergesel deur verteenwoordigers van die departement van omgewingsake binne die ministerie van die omgewing, bosbou en toerisme en die Nasionale Erfenisraad.

Die besoek het gevolg op ’n formele klag wat in April 2024 deur hoofman Mutaambanda Kapika van die Ombuka-Kapika Tradisionele Owerheid en hoofman Kapirurua Muhenje van die Tjizapundu Tradisionele Owerheid by die kantoor van die ombudsman ingedien is.

Alhoewel drie tradisionele owerhede in die projekgebied geleë is, was die betrokkenheid tot dusver tot een groep beperk, volgens gemeenskapslede by die vergadering. 

Hoofman Hikumine Kapika van die Kapika Tradisionele Owerheid het sy steun vir die projek uitgespreek. Ander tradisionele leiers voer egter aan dat hy ’n minderheid onder diegene wat geraak word, verteenwoordig.

Die voorsitter van die Ombuka-Kapika Tradisionele Owerheid, Gabriel Uemupiana Kapika, het gesê: “’n Gebrek aan toegang tot inligting en onvoldoende betrokkenheid deur relevante owerhede, insluitend die Benede Kunene Hydrokragowerheid (LCHA) en die goewerneur van Kunene, het tot wantroue en onsekerheid rondom die projek bygedra.”

Volgens Hans-Christian Mahnke van International Rivers is ernstige kommer oor die verwagte impak van die projek op lewens en lewensonderhoud uitgespreek. 

Mutjimbika Mutambo, senior raadslid van die Ombuka-Kapika Tradisionele Owerheid, het gesê “ons as ’n gemeenskap is baie bekommerd oor die impak van die dam wat stroomaf kan plaasvind, insluitend verminderde toegang tot water vir onsself en vir ons vee; selfs gemeenskappe so ver as die Marienfluss-gebied sal waarskynlik ook beduidend geraak word”.

Dyakugha het sy deelname bevestig en gesê nadat die aanvanklike klag ontvang is, is ’n span vooruit gestuur wat bevestig het dat die projekspan slegs die hoofman wat deur die regering erken word, geraadpleeg het.

“Met so ’n ontwikkeling maak dit nie saak of die hoofman erken word of nie; jy woon daar en sal geraak word,” het hy gesê.

“Ek het gegaan om die gemeenskap gerus te stel en om die betrokke ministeries, die kantoor van die omgewingskommissaris en die erfenisraad byeen te bring om met die gemeenskap te skakel wat uitgesluit gevoel het. 

“Almal sal geraadpleeg word en indien nie, sal ons dit fasiliteer,” het die ombudsman gesê.

Die projekleier van LCHA, Muyenga Muyenga, het gesê die projek het egter reeds bewys dat dit ’n katalisator is om ontwikkeling na die geïsoleerde gemeenskappe te bring. 

Ongeveer N$10 miljoen is belê om ’n pad na Omuhonga te bou waar ’n gemeenskapsentrum met toegang tot drinkwater opgerig is, terwyl ’n kleuterskool net op meubels wag voordat dit sy deure kan oopmaak, het hy gesê. 

Hy blameer familie-binnegevegte en stamdinamika vir die geskille.

– [email protected]