Hoër heffings vir padgebruikers

Namibiërs moet gereed maak vir geleidelike verhogings in padgebruikerstariewe namate die vraag na padinfrastruktuur groei. 

Die Padfondsadministrasie (RFA) waarsku dat bydraes deur gebruikers die enigste lewensvatbare bron van finansiering vir die instandhouding en rehabilitasie van paaie bly.

In reaksie op vrae oor sy ambisieuse nasionale korridor-opgraderingsprogram, het die RFA se uitvoerende hoof, Ali Ipinge, gesê padgebruikers moet hoër tariewe onder die “gebruiker-betaal-beginsel” verwag. 

Volgens hom is die onmiddellike fokus steeds die verbetering van nakoming en doeltreffendheid in bestaande stelsels vir die invordering van inkomste. “Onvermydelik, en in ooreenstemming met die ‘gebruiker-betaal-beginsel’, moet padgebruikers geleidelike verhogings in padgebruikersheffings verwag namate die vraag na infrastruktuur aanhou groei en die padnetwerk tot onder aanvaarbare diensvlakke versleg,” het Ipinge gesê.

Volgens hom bly heffings op padgebruikers “die enigste beskikbare en lewensvatbare finansieringsbron vir die instandhouding en rehabilitasie van paaie”.

Sy reaksie kom te midde van planne deur die RFA en die Paaieowerheid (RA) om strategiese korridors op te gradeer – ’n projek waarvan die koste op tussen N$29 miljard en N$150,4 miljard geraam word.

Namibië se program vir die instandhouding van paaie staar ’n finansieringsgaping van ongeveer N$2,3 miljard in die gesig.

Ipinge het beklemtoon dat die behoud van die bestaande padnetwerk steeds die RFA se primêre verantwoordelikheid is.

“Die RFA se kernmandaat bly die volhoubare befondsing van padinstandhouding. Gevolglik is dit die RFA se standpunt dat die behoud van die padnetwerk ’n prioriteit bly.”

Volgens hom sal grootskaalse paduitbreidingsprojekte deur die regering gefinansier word, eerder as deur die RFA se begroting vir instandhouding.

FINANSIERING

Alhoewel die beplanning en ontwerp aan verskeie korridorprojekte vorder, erken die RFA dat befondsing hiervoor nog nie verseker is nie.

“Die realistiese posisie is dat projekbeplanning en ontwerpwerk vorder, terwyl die mobilisering van befondsing deur middel van samewerking met die regering, leners en potensiële infrastruktuurvennote voortduur,” het Ipinge gesê.

Volgens hom hang padkonstruksie af van regeringstoekennings deur middel van die mediumtermyn-uitgaweraamwerk en die staat se leenvermoë. 

Die RFA se sakeplan vir 2026–2031 identifiseer skuldfinansiering, die uitreiking van effekte en begrotingsteun van die regering as potensiële finansieringsbronne.

Intussen word instandhouding en rehabilitasie steeds deur middel van die heffingstelsel vir padgebruikers gefinansier, met vyf prioriteitskorridorgedeeltes wat vir rehabilitasie geoormerk is.

KONSTRUKSIE

Verskeie korridorprojekte sal na verwagting in 2026 en 2027 die ontwerpfase betree, maar volgens Ipinge hang die tydlyne vir konstruksie van befondsing, verkryging en statutêre goedkeurings af. 

“Gegewe die huidige finansieringsbeperkings waarmee die paaiesektor te kampe het, is dit meer realisties om implementering deur middel van gefaseerde konstruksieprogramme te verwag, eerder as die gelyktydige uitrol van al die projekte,” het hy gesê.

Projekte met voltooide ontwerpe, verslegtende padtoestande en die sterkste ekonomiese beweegrede sal na verwagting voorkeur geniet, hoewel daar nog geen formele besluit geneem is nie. Verkeersvolumes, die aanvraag na vrag, padveiligheid en ekonomiese impak sal as riglyn vir beleggingsbesluite dien.

Indien die befondsing vir volwaardige dubbelbaanpaaie onbeskikbaar blyk te wees, het die RFA gesê dat die goedkoper 2+1-paduitleg steeds ’n tegnies gesonde en kostedoeltreffende alternatief is.

INKOMSTE

Die RFA streef ook na nuwe finansieringsmeganismes, insluitend die projek vir die outomatisering van die massa-afstandheffing, wat Ipinge beskryf het as een van die organisasie se belangrikste inisiatiewe om inkomste aan te vul.

“Die outomatisering van hierdie inkomstebron sal verseker dat elke dollar wat ingesamel word, na die RFA sal kom,” het hy gesê.

Die administrasie werk ook nou saam met die Namibiese Universiteit van Wetenskap en Tegnologie om alternatiewe finansieringsmeganismes te ontwikkel wat in lyn met die sesde nasionale ontwikkelingsplan

(NDP6) en Visie 2030 is.

In die 2024-’25-boekjaar het die RFA sowat N$50 miljoen aan landswye verkeerswetstoepassing toegeken en N$48 miljoen aan die Namibiese polisie en uitgesoekte munisipale verkeersafdelings uitbetaal. 

Die befondsing het die Okapuka-polisiekontrolepunt, 32 gespesialiseerde wetstoepassingsvoertuie, spoedkameras, asemtoetsers en ander verkeersbestuurstoerusting ondersteun.

Volgens die RFA het hierdie ingrypings bygedra tot ’n vermindering van 25% in spoedoortredings, ’n afname van 76% in oortredings rakende vraglading en ’n afname van 52% in oortredings rakende veiligheidsgordels.

Die RFA het ook N$2,2 miljoen bestee om die agterstand in padongelukvorms uit te wis en die insameling van ongeluksdata te verbeter ten einde brandpunte vir ongelukke te identifiseer.

Ten spyte hiervan, sê Ipinge, plaas groeiende verkeersvolumes, klimaatverwante skade en stygende instandhoudingskoste steeds aansienlike druk op Namibië se padnetwerk. 

“Die projekte vir die verbetering van korridors verteenwoordig ’n nasionale infrastruktuurprogram op die lang termyn wat in lyn is met NDP6,” het hy gesê.

“Grootskaalse implementering sal afhang van die suksesvolle mobilisering van bykomende befondsing bo en behalwe die huidige begroting vir padinstandhouding.” – [email protected]