NHE: Dis 2 000, nie 10 000 huise

Die staatsbeheerde ontwikkelaar, die Nasionale Behuisingsonderneming (NHE), sê die amptelike teiken vir die bou van huise is soos gekommunikeer deur die regering steeds net 2 000 wooneenhede per jaar. 

Dit is in teenstelling met die ambisieuse pleidooi van die minister van stedelike en landelike ontwikkeling, Sankwasa James Sankwasa, dat die onderneming ten minste 10 000 huise jaarliks moet bou.

Die verduideliking volg maande nadat Sankwasa die relevansie van NHE in die openbaar bevraagteken het, die tempo van lewering gekritiseer het en gewaarsku het dat die instelling die risiko loop om in sy mandaat te misluk sou dit nie bou van huise drasties versnel nie.

In reaksie op vrae van Network Media Hub (NMH), het die NHE-woordvoerder, Mutonga Matali, gesê die wyd gepubliseerde syfer van 10 000 huise moet beskou word as ’n breër nasionale behuisingsdoelwit wat verskeie belanghebbendes betrek, eerder as ’n teiken wat uitsluitlik aan NHE toegeken is.

“Die syfer van 10 000 wat verlede jaar deur die minister geopper is, is ’n nasionale teiken wat deur verskeie rolspelers, insluitend die NHE, geïmplementeer word. Dit is belangrik om te verduidelik dat die amptelike teiken wat deur die ministerie aan NHE gekommunikeer is, 2 000 wooneenhede per jaar is,” het Matali gesê.

Volgens NHE vorm die teiken deel van ’n gekoördineerde poging wat plaaslike owerhede, ministeries, finansiers en private kontrakteurs onder die Informele Nedersettingsopgraderingsprogram vir Bekostigbare Behuising (ISUAHP) betrek.

Matali sê ingenieursontwerpe vir siviele en elektriese dienste wat 4 215 erwe in verskeie gebiede dek, is reeds voltooi. Die implementering wag nou op begrotingstoekennings van die ministerie gedurende die 2026-’27-boekjaar.

Volgens hom is groepe van vooraf gekwalifiseerde kontrakteurs vir beide gronddienste en huiskonstruksie reeds gevestig. Dit plaas die onderneming in die posisie om vinnig te beweeg sodra finansiering beskikbaar is. 

“NHE is gereed om lewering op ’n gestruktureerde en volhoubare wyse op te skaal,” het Matali gesê. 

Die onderneming het volgens hom sowat 100 wooneenhede tussen November verlede jaar en Maart vanjaar voltooi. Die meeste daarvan is op Swakopmund en Walvisbaai onder die vaandel van die ISUAHP-program en ’n versnelde afleweringsmodel wat verskeie kontrakteurs betrek.

Sankwasa het verlede jaar tydens die oorhandiging van 52 voltooide NHE-huise op Okakarara hom skerp teenoor die onderneming uitgespreek. Sy frustrasie was oor wat hy beskryf het as ’n gebrek aan vordering ná sy opdrag aan die NHE om 2 000 huise binne ’n jaar te lewer. 

“Aan die begin van my termyn het ek die NHE opdrag gegee om my ten minste 2 000 huise vir hierdie jaar te gee. Ek het tot nou toe geen terugvoer ontvang nie,” het Sankwasa gesê.

Hy het toe beklemtoon dat die 2 000 huise na verwagting heeltemal nuwe projekte sou wees en nie eenhede sou insluit wat reeds onder konstruksie is nie.

Sankwasa het ook bevraagteken of NHE vinnig genoeg beweeg om Namibië se kritieke behuisingstekort aan te spreek. Die minister het gewaarsku dat die versuim om sy mandaat te bereik, vrae ​​oor die onderneming se voortbestaan laat ontstaan.

“Ek verwag dat NHE jaarliks ​​minstens 10 000 huise sal bou,” het Sankwasa verklaar.

Die druk op NHE word deur sy eie finansiële uitdagings vererger. Republikein het voorheen berig dat ’n interne memo van die hoof finansiële beampte, Beverly Vugs, gewaarsku het dat die onderneming ernstige likiditeits- en kontantvloeibeperkings in die gesig staar, wat sy vermoë beperk om nuwe kapitaalprojekte te begin. 

Die memo het aan die lig gebring dat terugbetalings van lenings onvoldoende was om bedryfskoste te handhaaf, groei te finansier of nuwe ontwikkelings van stapel te stuur. Die vordering van konstruksie, verkope en eiendomsoordragte het ook nie aan kwartaallikse teikens voldoen nie.

Vugs het toe gewaarsku dat die era van regeringsreddingsboeie vir openbare ondernemings effektief verby was en ’n beroep op radikale finansiële dissipline en strategiese herprioritisering gedoen. 

– [email protected]