Justisie: Dringende hervorming nodig

Die Namibiese regstelsel word gekenmerk deur vertragings, burokrasie, ondoeltreffendheid, kapasiteitsbeperkings, finansieringstekorte en ‘n ‘silo’-mentaliteit. Die hervorming het daarom volgens die minister van justisie en arbeidsverhoudinge, Wise Immanuel, ‘n “dringende noodsaaklikheid” geword. 

Immanuel het tydens die afsluiting van die pasafgelope Stand van Justisie-konferensie Vrydag in Windhoek na ‘n nuwe heffing as een van die voorgestelde ingrypings verwys om die begroting van die departement vir regshulp aan te vul. Die nuwe heffing sal dien as ‘n “middel om toegang tot geregtigheid te fasiliteer". 

‘n Omvattende verslag sal oor die drie dae se beraadslaging agter geslote deure tussen verskeie ministeries, politieke instellings en uitvoerende agentskappe binne die regstelsel opgestel en aan die kabinet voorgelê word.  

Volgens Immanuel sal opvolgkonferensies jaarliks of tweejaarliks gehou word. Eerste minister Elijjah Ngurare het tydens die konferensie ‘n ernstige oproep vir geregtigheid gedoen wat op die mens gerig is en deur gesonde verstand gelei word. Ngurare het verwys na onvoltooide kapitaalprojekte, insluitend onbewoonde skoolkoshuise waarvan die konstruksie tot stilstand gekom het weens “gerieflike wetlike verskonings waarom dinge nie kan gebeur nie”. 

Hy het gemaan dat Namibië se regsbedryf “vinnig sal moet verbeter as dit aan die verwagtinge van ons mense wil voldoen”. 

Ngurare het verwys na swart Namibiërs wat voor onafhanklikwording bang vir hul lewens was wanneer hulle ‘n polisievoertuig gesien het en skuldig gevoel het wanneer hulle ‘n hofsaal binne stap. 

“Ons moet sodanige druk vermy. Ons moet te alle tye die opvatting vermy dat die wet soos ’n spinnerak is wat klein vlieë vang, maar groot voëls laat deurvlieg," het hy gesê.

Ngurare het spesifiek verwys na die insolvensiewet wat reeds 11 jaar gelede deur die regshervormingskommissie hersien is. Dit dien volgens hom egter steeds om veral klein entrepreneurs te straf wat in gebreke bly “deur diegene wat bates wil terugneem en deur diegene wat oor sulke terugnames beslis". 

“Ons het vir klein- en mediumsakeondernemings (SME’s) gesê om besighede te begin. Hulle begin, hulle struikel en ons slaan hulle met ‘n hamer,” het Ngurare gesê.

Die eerste minister het na sekwestrasie verwys wat steeds tot die terug neem van primêre wonings lei, ten spyte van amptelike kabinetsopdragte wat die praktyk verbied. 

“Wanneer jy iemand van ‘n huis ontneem, ontken jy eintlik hul mensereg,” het hy gesê.

Ngurare het verwys na die ombudsman se verslag oor oorbevolking in polisie-aanhoudingselle, waar minderjariges saam met volwassenes aangehou word en “verskriklike dinge gebeur”. 

“As ons wetgewing mensgerig is, kan dit nie reg wees nie,” het hy gemaan. 

Ngurare het opdrag aan die Nasionale Jeugdiens (NYS) en studente van tegniese beroepsopleiding sowel as korrektiewe dienste gegee om te begin om die jarelange situasie daadwerklik te takel. 

“Ek wil sien dat praktiese stappe dadelik op die medium- en langtermyn geneem word,” het hy gesê. Die eerste minister het ook kommer uitgespreek oor wetlike struikelblokke wat oorgrenshandel deur kleinsakeondernemings belemmer.

Die eerste minister het Namibiese Inkomsteagentskap (NamRA), die kommissie teen korrupsie en die kantoor van die prokureur-generaal opdrag gegee om leefstyloudits te begin in ‘n poging om korrupsie uit te wis. Ngurare het ook aangedring op beter sekuriteit vir landdroste. 

Volgens Bernardt Kukuri, uitvoerende direkteur in die kantoor van die regsprekende gesag, sal die NYS vanaf 1 Oktober begin om howe oraloor Namibië te bewaak. - [email protected]