Hof sal in Julie beslis oor die lot van dagga

’n Grondwetlike uitdaging teen die wetgewende verbod op die besit en gebruik van dagga in Namibië sal na verwagting op 6 Julie in die hoërhof in Windhoek beslis word. 

Regter Claudia Claasen se uitspraak behoort ’n regstryd van vyf jaar af te sluit waarin plaaslike dagga-aktiviste gepoog het om die gebruik en besit van die cannabisplant deur volwassenes te wettig. Claasen sal beslis of die regering se spesiale pleit – dat die saak nie ryp is vir regterlike ingryping nie, omdat die parlement en die Regshervormingskommissie van Namibië al jare lank daaroor beraadslaag – geldig is. 

Dagga-aktivis Brian Jaftha, president van Ganja Users of Namibia (GUN) en die Rastafari United Front, en GUN se sekretaris-generaal, Borro Ndungula, het die regering in 2021 hof toe gesleep oor die staat se gevangenisstraf en behandeling van volwassenes wat cannabis in hul besit het. 

“Hierdie saak gaan nie bloot oor ’n plant nie. Dit gaan oor die siel van ons grondwetlike demokrasie en die plek van Afrika-vryheid daarin,” het die bekende regsverteenwoordiger Kadhila Amoomo in hofstukke aangevoer. 

Hy het aangevoer dat cannabis oor geslagte heen deel is van Afrika se genesings- en spirituele tradisies. Hy het gesê sy kliënte en ander gebruikers het vir jare “cannabis verantwoordelik vir spirituele, medisinale, terapeutiese en godsdienstige doeleindes in die privaatheid van hul huise gebruik”. 

Maar, as teenreaksie, is baie Namibiërs – ook die aktiviste – herhaaldelik aan arrestasies onderwerp en gedwing om die vernedering van strafregtelike vervolging te verduur. 

“Hulle nader nou hierdie hof, nie as bedelaars wat om genade smeek nie, maar as burgers wat hul grondwetlike geboortereg op waardigheid, gelykheid, privaatheid, kultuur en godsdiens laat geld.” 

VRYLATING 

In die kern van die saak staan die Wet op die Misbruik van Verslawingsmiddels en Rehabilitasie van 1995 en Bylae 8 van die Wet op Medisyne en Verwante Stowwe van 1965, waaruit die aansoekers wil hê alle verwysings wat persoonlike gebruik deur volwassenes en privaat besit van cannabis kriminaliseer, ongeldig en ongrondwetlik verklaar moet word.

Die regsgeding vra die hof om te beslis dat alle gevangenes wat tans agter tralies is vir daggaverwante oortredings binne ses maande vrygelaat word. 

Verder word ’n bevel gesoek dat vonnisse waarin daggaverwante aanklagte saam met ander oortredings voorkom, verminder word met die deel van die tronkstraf wat aan die skuldigbevinding rakende dagga gekoppel is. 

Dit versoek ook dat alle vorige skuldigbevindings vir daggagebruik of -besit binne een jaar uit staats- en polisiedossiere geskrap word en dat die hof ’n opskorting van vervolging in hangende sake beslis.

Die aansoekers versoek ook dat die saak met koste van die hand gewys word. 

Namens die staat het advokaat Dennis Khama die spesiale pleit verdedig en aangevoer dat die saak ’n beleidskwessie is wat reeds deur sowel die wetgewende as die uitvoerende gesag hanteer word.

Die parlement het in 2020 ’n taakspan ingestel om die kwessie te ondersoek, terwyl die ministerie van justisie in 2019 die Regshervormingskommissie gemagtig het om relevante wette te hersien. 

Die ministerie van gesondheid en maatskaplike dienste ontwikkel ook ’n wetsontwerp om die rehabilitasie vir daggagebruik te reguleer. Die ministerie van binnelandse sake, immigrasie, veiligheid en

sekuriteit werk aan ’n nuwe wetsontwerp wat daarop gemik is om wetstoepassing rakende dagga-oortredings te reguleer, terwyl die Universiteit van Namibië (Unam) navorsing oor die oorsake van daggamisbruik doen. 

Dagga-oortredings oorheers die Namibiese polisie se stryd teen dwelmmisbruik en het in April alleen tot die arrestasie van 182 Namibiërs en een Zambiese burger gelei.

– [email protected]