Eiendom nie meer vir “’n appel en ’n ei’ verkoop

Die hoërhof het sy reëls gewysig om prosedures met betrekking tot die waardasie van vaste eiendom te verskerp, wat in eksekusie verkoop word. 

Dit sluit strenger vereistes en duideliker definisies in.

In ’n kennisgewing wat in die Staatskoerant gepubliseer is, het regterpresident Petrus Damaseb bevestig dat die wysigings, wat ingevolge die Wet op die Hoërhof van 1990 aangebring is, vanaf gister (31 Maart) in werking tree.

Die wysigings herdefinieer sleutelterme, insluitend die instelling van “beëdigde waardasie”, wat beskryf word as ’n waardasie wat onder eed of bevestiging deur ’n waardeerder gemaak word. Dit verbreed ook die definisie van ’n “waardeerder” om enige bevoegde persoon, insluitend eiendomsagente, met die nodige opleiding of bewese ervaring in te sluit.

’n Groot wysiging aan Reël 109 vereis dat waar ’n primêre woning in eksekusie verkoop word, die adjunkbalju die markwaarde ten minste 35 dae voor die verkoop moet bepaal deur twee afsonderlike beëdigde waardasies te bekom.

Die gewysigde reëls laat ’n wanbetaler in eksekusie verder toe om ’n voorlopige waardasie op eie onkoste te betwis deur ’n onafhanklike beëdigde waardasie te bekom. 

Laasgenoemde kan ten minste 25 dae voor die verkoop van die eiendom aan die skuldeiser of sy regspraktisyn, sowel as aan die adjunkbalju voorgelê word.

Die reëls is ook hersien om vereistes vir dokumentasie te formaliseer. Dit sluit in twee markverwante beëdigde waardasies en prosedures vir onafhanklike waardasies wat deur skuldeisers deel van die eksekusieproses verkry word.

Die stap volg twee jaar nadat die destydse minister van justisie, Yvonne Dausab, na verwagting ’n nuwe wet in werking sou stel wat huiseienaars teen die terugneem van hul eiendom weens die wanbetaling van hul banklenings beskerm.

Op 21 Desember 2023 het wyle president Hage Geingob die Wysigingswet op Landdroshowe van 2023 onderteken, wat huiseienaars beskerm.

Dausab het in 2023 ’n dokument vir bespreking by die parlement ingedien waarin sy vir toegeeflikheid in regulasies gevra het sodat leners nie hul huise verloor nie.

REAKSIE 

Intussen het die regsverteenwoordiger Kadhila Amoomo in ’n plasing op sosiale media gesê, indien ’n individu die bank of enige ander persoon geld skuld en ’n vonnis teen iemand toegestaan ​​word, hul huis nie meer vir ’n appel en ’n ei verkoop kan word nie. 

“Hulle word nou vereis om twee beëdigde waardasies te bekom om die markwaarde van jou huis te bepaal. Indien jy nie tevrede is met die beëdigde waardasies nie, het jy ook die opsie om jou eie waardeerders te kry. 

“Die dae is verby toe bankamptenare sou saamspan om jou huis vir ’n appel en ’n ei te verkoop en te koop. Dit is goed,” het hy gesê.

Nog ’n kommentator, Nendongo Onesmus, het die skuif as goeie nuus beskryf.

“Ek is nie seker hoekom dit so lank geneem het om hier te kom nie. As jy die bank N$1 miljoen op jou huis skuld en dit word teruggeneem en vir N$500 000 op ’n veiling verkoop, is jy steeds aanspreeklik vir die oorblywende N$500 000.

“Boonop word jou kredietrekord negatief geraak en jy kan op die swartlys geplaas word totdat die balans vereffen is. So verloor jy die huis, jou krediet is geruïneer en jy is steeds in die skuld.

“Ten minste sal banke nou gedwing word om eiendomme nader aan markwaarde te verkoop, wat beteken dat die skuld ten volle vereffen kan word en die kliënt skuldvry kan wegstap,” het Onesmus gesê.

Nog ’n kommentator, wat verkies om anoniem te bly, het die nuus as goed, maar nie goed genoeg nie, beskryf.

“Skuiling is ’n noodsaaklikheid, hulle moet alternatiewe vind om skuld te verhaal. Hoekom skryf sommige banke slegte skuld af, maar ander gaan voort om huise terug te neem. Goed soos motors is luukshede,” het hy gesê.

Drie jaar gelede het die voorsitter van die Nasionale Eienaarskapsvereniging, August Maletzky, ’n massaprotesaksie teen die beslaglegging van eiendom deur handelsbanke, die Bank of Namibia (BoN) en verskeie prokureurs gelei. ’n Klagskrif is ook aan die parlement oorhandig.

Die protesaksie is deur sowat 20 inwoners van Windhoek ondersteun, waarvan die meeste soortgelyke stories oor die beslaglegging van hul eiendom gedeel het.

Maletzky het in 2021 opslae gemaak oor bewerings van bedrog en korrupsie nadat hy na bewering onder valse voorwendsels die huis van die 84-jarige Samuel Dias en sy vrou in 2017 vir N$2,5 miljoen verkoop het.

Die hoërhof het die verkoop vroeër daardie jaar nietig verklaar. Die hof het Maletzky verder gelas om Dias se regskoste te betaal en die huis in die naam van die oorspronklike eienaar te herregistreer.

Maletzky het Dias se huis in Windhoek-Wes in September 2017 aan ’n inwoner van Windhoek, Edward Nghitumbwa verkoop, nadat hy die huis vir ’n jaar teen ’n maandelikse betaling van N$10 000 gehuur het.

Tydens die protesaksie het Maletzky, saam met die handjievol betogers, na verskeie handelsbanke langs Onafhanklikheidsrylaan in die hoofstad gestap en die terugbesorging van hul eiendom geëis.

Volgens die voorsitter het duisende Namibiërs die “ongrondwetlike verlies van primêre huise, grond en ander vorme van roerende en vaste bates weens verstekvonnisse” gely. – [email protected]