'President kan mag oorskry'

’n Hewige debat het gister in die parlement uitgebars toe die wysigingswetsontwerp op petroleum (eksplorasie en produksie) van 2025 onder die loep gekom het om beheer oor die land se olie- en gassektor onder die kantoor van die president te sentraliseer.

Opposisieleiers het die regering daarvan beskuldig dat hy wette ontwerp vir die belange van dié wat aan bewind is, eerder as vir die land se langtermynbehoeftes. Hulle het gewaarsku dat die stap deursigtigheid, aanspreeklikheid en openbare vertroue in die ontluikende petroleumbedryf kan ondermyn.

Die minister van myne, energie en nywerheidsontwikkeling, Modestus Amutse, het gesê senior amptenare, insluitend die direkteur-generaal en adjunk-direkteur-generaal, sal verplig word om hul bates en belange aan die president bekend te maak om die integriteit van die openbare amp te beskerm ingevolge die wysigingswetsontwerp.

Dié konsepwet kom te midde van toenemende druk dat Namibië kritieke maatreëls moet aanneem om deursigtigheid en goeie bestuur in sy ontluikende olie- en gasbedryf te verseker, ná president Netumbo Nandi-Ndaitwah se besluit om beheer oor die sektor onder die kantoor van die president te sentraliseer.

Dié stap is daarop gemik om ontwikkeling te versnel, regulatoriese toesig te versterk en korrupsie te beveg.

Tydens die tweede bespreking van die wetsontwerp in die parlement het Amutse gesê hierdie maatreëls sal openbare vertroue versterk en die beginsels van integriteit en deursigtigheid in die land se petroleumadministrasie handhaaf.

“Die wetsontwerp versterk ook etiese bestuur. Dit brei die bepalings oor botsing van belange uit om inspekteurs en personeel van die Upstream Petroleum-eenheid in te sluit, met streng strawwe vir oortredings,” het hy gesê.

Ten spyte hiervan het die leier van die Popular Democratic Movement (PDM), McHenry Venaani, gewaarsku teen wat hy beskryf het as ’n groeiende neiging om wette te maak wat die belange of persoonlikhede van dié in mag dien, eerder as die land se langtermynbehoeftes.

“Dit is baie moeilik wanneer ons wetgewing maak om individue, persoonlikhede, of hoe ons wil regeer terwyl ons in die amp is, te pas, eerder as om te fokus op hoe die land op die lang duur sal baat,” het Venaani in die parlement gesê.

Hy het die regerende party daarvan beskuldig dat dit die grondslag van regering verskuif deur sy veranderende leierskapstyle. Hy het bygevoeg hoewel elke leier sy eie benadering het, die wesentlike beginsels van goeie regering onveranderd moet bly.

“En dit is juis hierdie grondbeginsels wat julle nou met hierdie wetgewing verander,” het hy gesê, met verwysing na wyle President Hage Geingob se fokus op stelsels, prosesse en instellings.

“President Hage Geingob – mag sy siel in vrede rus – het in stelsels, prosesse en instellings geglo. Hy was baie onwrikbaar dat die kultuur van presidente wat direk by beleggers betrokke raak, verkeerd is,” het Venaani gesê.

Hy het gewaarsku dat die regering nou die teenoorgestelde van dit waarvoor Geingob gestaan het, formaliseer.

“Julle sê dat dit waarvoor president Geingob gestaan het, verkeerd was," het hy benadruk. 

"Wat julle nou voorstel is dat die hele stelsel om die president moet draai, dat beleggers en almal anders direk na die president moet gaan. Dit is die les wat julle ons vandag leer,” het Venaani aangevoer.

'ONBEKENDE WATERS'

Hy het verder gewaarsku dat Namibië in “onbekende waters vaar” en opgemerk dat slegs Rusland ’n soortgelyke benadering probeer het. “Ons moet baie versigtig wees. Wanneer jy ’n samelewing moderniseer, moet jy saam met die mense beweeg, nie moderniseer om by ’n leier te pas nie. 

“Sy is ook ’n mens; sy sal nie vir altyd daar wees nie. Ons kan nie wetgewing maak om by die visie van een leier te pas nie. 

“Ons moet wetgewing maak volgens die visie wat die land moet nastreef,” het hy beklemtoon.

Die Independent Patriots for Change (IPC) se opposisieleier in die parlement, Imms Nashinge, het ook kommer uitgespreek oor die gejaag om Namibië se oliesektor te ontwikkel sonder behoorlike openbare raadpleging.

Hy het ministers gekritiseer omdat hulle aan veldtogte deelneem terwyl die sektor onstabiel bly, en verwys na ’n maatskappy wat onlangs meer as 400 Namibiërs afgelê het.

“Ons moet Namibiërs in al 14 streke en 121 kiesafdelings betrek om hul menings te hoor, om te verstaan hoe hulle wil hê ons, as die mense van hierdie land, hierdie hulpbron moet bestuur,” het hy gesê.

Nashinge het ook aanspreeklikheid in die sektor bevraagteken en planne uitgedaag vir ’n ministeriële verslag wat jaarliks aangebied word deur iemand wat iemand wat nie aanspreeklik of die eienaar van die hulpbron is nie.

“Hoe gaan daardie persoon rekenskap gee? Hoe gaan ons dit hanteer?” het hy gevra.

– [email protected]