NNN sê wet verbied haar familie om oliebelange te hê

President Netumbo Nandi-Ndaitwah sê nóg sy nóg haar familie sal voordeel uit Namibië se olie- en gassektor trek terwyl sy in dié amp is.

Sy het gesê die land se olie- en gasraamwerk verhoed enige direkte of indirekte voordeel vir haar familie.

Die president het bygevoeg dat die Wysigingswetsontwerp op Petroleum (Eksplorasie en Produksie) van 2025 uitdruklik besluitnemers en hul familielede verbied om belange in die sektor te hou.

“As jy na die wet self gaan kyk, maak die wet dit baie duidelik dat enigiemand naby aan die mense wat besluite neem, nie betrokke behoort te wees nie,” het sy Donderdag tydens ’n onderhoud met Network Television (NTV) se The Agenda gesê, wat gister uitgesaai is (DStv-kanaal 285 en GOtv-kanaal 25).

“Die wet gee nou die mag aan die kommissie en sê duidelik dat die gade van die kommissaris niks met olie en gas te doen behoort hê nie. So die wet is daar,” het sy beklemtoon.

“Trouens, [olie en gas] wat nou onder die kantoor van die president val, skakel die president se familie uit olie en gas uit weens daardie artikel van die Grondwet. . . 

“Dit is die werklikheid, dat [my familielede] [uit hierdie sektor] verwyder is totdat ek dalk hierdie kantoor verlaat, weens die wet self,” het Nandi-Ndaitwah gesê.

Senior amptenare wat bestem is om Namibië se olie- en gassektor te bestuur, sal wetlik verplig word om hul bates en finansiële belange te verklaar ingevolge die voorgestelde wysigings aan die petroleumwet (eksplorasie en produksie). Dit terwyl die regering die ontluikende bedryf teen korrupsie en botsings van belange beskerm.

Die wet sal vereis dat die direkteur-generaal en die adjunk-direkteur-generaal van die voorgestelde Upstream Petroleum-eenheid in die presidensie hul bates en laste bekend maak as ’n voorwaarde om die amp te beklee.

Nandi-Ndaitwah het gesê haar kinders, soos alle Namibiërs, is geregtig om ekonomiese geleenthede na te jaag, maar dit behoort nie aan haar politieke rol verbind te wees nie.

“Jy kan nie sê die familie van die president moet almal [uitgesluit word om sake te doen] nie. . . tensy die nasie sê ‘ons wil die rekening van die president se familie dek’, of wat sê die nasie? 

“Die nasie betaal dan hul rekening sodat alles op hul skouers rus. . . [my kinders se] huise, hul versekering, hul kinders, hul pensioene,” het Nandi-Ndaitwah gesê.

“Daar behoort teen niemand gediskrimineer te word nie. En vir my, ek kan nie veg nie, en ek kan nie teen hulle diskrimineer nie. As dit ’n reg vir hulle is, net soos vir enige Namibiër. 

“Dit moet regtig ten volle verstaan word. En regtig, hulle moet uit my politieke lewe gehou word,” het sy bygevoeg.

Die president het verder gewaarsku dat sommige individue dalk “net inval om te sê die president wil dit vir die familie doen. Daar kan dié wees wat hulle wil manipuleer, omdat hulle diegene is wat presies weet wat hulle wil doen”.

Die president het egter gesê sy neem haar ampseed ernstig op.

“Ek wil net die Namibiese mense verseker met die ampseed wat ek afgelê het, dat ek dit baie ernstig opneem. En daar is geen manier dat ek enigiets kan doen wat teen dié eed is nie.”

Nandi-Ndaitwah het ook die besluit verdedig om die olie- en gasmandaat onder die kantoor van die president te plaas en aangevoer dit is sowel prakties as strategies.

“Olie en gas, ons weet wêreldwyd, is ’n bedryf wat nasies kan vernietig of nasies kan bou. Dit hang af van hoe jy dit aan die begin hanteer. Om dit onder die kantoor van die president te plaas, is nie uniek nie.

“Weens die min parlementslede wat [Swapo] het, was ek gedwing om ministeries te kombineer. En een van die groot ministeries is die ministerie van myne, energie en nywerheidsontwikkeling. . . en jy het ook olie en gas.”

Terselfdertyd het sy gesê die regering moet weer op nywerheidsontwikkeling en energiesekerheid fokus.

“Namibië het homself daarop ingestel om ’n nywerheidsland te wees. Ons wil nywerhede bou. En vir my, ek wil net nie hê hierdie woord ‘nywerhede’ moet op hierdie ministerie geplak word, en ek sien nie nywerhede wat ontwikkel word nie.

“Daarom het ek besluit dat hierdie olie en gas, wat vir ons almal heeltemal nuut is, na die kantoor van die president moet kom. 

“En hierdie minister moet fokus op nywerhede wat in Namibië gebou moet word. . . asook op hoe ons ons energie gaan opwek.”

TOEKOMS

Wat die kwessie van aanspreeklikheid betrek, het sy kritiek van die hand gewys dat die presidentskap nie verantwoordbaar gehou kan word nie.

“Ek is nie in die parlement nie, maar ek het ’n begroting. Dit word deur die eerste minister voorgelê. Hoekom dink ons dat die eerste minister nie in staat sal wees om aanspreeklik te wees vir wat in die kantoor van die president gebeur nie? So dit is regtig net ’n argument wat mense wil maak,” het sy gesê.

Om die nasie gerus te stel, het Nandi-Ndaitwah gesê die uiteindelike doel is om die nasionale voordeel uit olie-ontdekkings uit te brei.

“Ons wil regtig seker maak, terwyl ons as ’n nasie vorentoe beweeg, ons maksimum voordeel uit ons olie en gas moet trek. Daarom praat ons van waardetoevoeging,” het Nandi-Ndaitwah gesê.

“En binnekort sal ek die nasie kan inlig oor die sektore waarmee ons begin in ons waardetoevoeging,” het sy bygevoeg.

– [email protected]