'Sluit ons in'

Die pasafgelope sesde kongres van die Wêreldorganisasie vir Outisme (WAO) wat in Windhoek plaasgevind het, het ’n uiters belangrike onderwerp in die kollig geplaas wat dikwels in die diskoers oor gestremdhede oor die hoof gesien word. Outisme, of outismespektrumversteuring (OSV), is ’n lewenslange neuro-ontwikkelingstoestand wat beïnvloed hoe ’n persoon die wêreld waarneem, kommunikeer, met ander omgaan en ervaar.Vir Namibië, omdat die wet nie eksplisiet outisme definieer nie, kyk plaaslike mediese praktisyns en organisasies soos die Outismevereniging van Namibië (AAN) onder leiding van Petra Dillmann na internasionale mediese standaarde om die term outisme te definieer. Die vereniging definieer outisme as ’n komplekse en veranderlike ontwikkelingstoestand wat voorkom as gevolg van veranderde breinontwikkeling en -funksie. Die Wêreldgesondheidsorganisasie (WHO) definieer dit as ’n diverse groep toestande wat gekenmerk word deur ’n mate van probleme met sosiale interaksie en kommunikasie, tesame met atipiese patrone van aktiwiteite en gedrag.Volgens die WHO kyk die organisasie nie na outisme uitsluitlik deur ’n gespesialiseerde mediese lens nie, omdat gespesialiseerde kinderpsigiaters en kliniese sielkundiges in ontwikkelende lande soos Namibië skaars is. Met die hulp van die WHO se Mental Health Gap Action Programme (mhGAP) bied dit raamwerke vir nie-gespesialiseerde gesondheidswerkers om tekens van ontwikkelingsversteurings te identifiseer, basiese berading te verskaf en ouers te help om gedrag te bestuur sonder om ’n duur of ontoeganklike private diagnose te benodig.Namibië het onlangs die wet op geestesgesondheid aanvaar wat hoofsaaklik fokus op die beskerming van pasiënte se regte, waardigheid en die uitbreiding van gedesentraliseerde, gemeenskapsgebaseerde psigiatriese sorg. Dit skiet egter tekort om pasiënte soos dié met outisme te definieer.Die vorige Wet op Geestesgesondheid van 1973 was meer beslissend in sy benadering tot persone wat gebore is met geestesongesteldhede en onder die sambreelterm “geestesongesteldheid” is dit gedefinieer as “enige versteuring of gestremdheid van die gees, insluitend enige geestessiekte, enige onvolledige ontwikkeling van die gees. . .”Die gebrek aan begrip vir neurodiversiteit en outisme op nasionale vlak blyk uit die afwesigheid van sleutelrolspelers tydens die internasionale kongres wat vir die eerste keer op Namibiese bodem plaasgevind het. Aan regeringskant het geen verteenwoordigers van die ministeries van geslagsgelykheid en kinderwelsyn, onderwys, vernuwing, jeug, sport, kuns en kultuur asook gesondheid en maatskaplike dienste die kongres bygewoon nie. In haar openingstoespraak het visepresident Lucia Witbooi juis klem gelê op inklusiewe onderwys, toeganklike gesondheidsorg, vroeë identifikasie en ingryping, gespesialiseerde ondersteuningsdienste en billike werksgeleenthede as noodsaaklike maniere om die integrasie van persone met gestremdhede in die hoofstroom te verseker. Witbooi het beklemtoon die insluiting van persone wat met gestremdhede leef, is nie bloot ’n kwessie van maatskaplike verantwoordelikheid nie, maar ’n verpligting ingevolge menseregte en ’n fundamentele pilaar van die land se ontwikkeling. Volgens die verslag oor die arbeidsmag uit die bevolkings- en behuisingsensus van 2023 van die Namibië Statistieke-agentskap (NSA), is daar tans slegs 12 508 persone met gestremdhede in die Namibiese arbeidsmag. Dit verteenwoordig slegs 2,3% van Namibië se totale werksmag van 546 805. Volgens dieselfde NSA-verslag is daar 152 790 persone met gestremdhede in Namibië, wat beteken dat slegs 8,9% van hierdie inwoners werk, ’n syfer wat ver onder die nasionale gemiddelde lê. Rochelle Van Wyk, ’n aktivis vir mense wat met gestremdhede leef, het gemaan hoewel Namibië ’n wet op regstellende aksie het, die implementering daarvan versterk moet word. Volgens Van Wyk moet duidelike doelwitte en selfs kwotas vir die indiensneming van mense met gestremdhede oorweeg word, saam met redelike verblyf, tegnologie en toegang tot die Namibiese werksplek. Sy het beklemtoon dat indiensneming nie net daaroor moet gaan om iemand ’n werk te gee nie, maar ook om te verseker dat mense met gestremdhede deel is van besluitneming, veral in sake wat hulle raak.“Hulle moet toegang tot groei hê en moet as professionele persone behandel word, nie as liefdadigheidsgevalle nie. Gestremdheid moet nooit ’n hindernis vir werk wees nie en Namibië moet van beloftes na optrede beweeg sodat niemand agtergelaat word nie,” het sy gesê. – republikein@republikein.com.na

'Sluit ons in'

Kommentaar

Republikein 2026-11-16

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

'Sluit ons in'

Kommentaar

Republikein 2026-11-16

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.