Psemas: Wie betaal?

’n Funksionele nasionale vergoedingstelsel vereis ’n wettige en deursigtige tariefbasis, ’n erkende kodering- en eisverwerkingstelsel, asook ’n kostestudie-metodologie wat in lyn is met streek- en internasionale standaarde.

Só sê die Namibië Private Praktisynsforum (NPPF) oor Visie April 2026 wanneer lede van die staat se mediese fonds, Psemas, op 1 April staats- eerder as private hospitale moet gebruik.

Tot op hede is egter geen sodanige raamwerk aan verskaffers van gesondheidsdienste of Jan Publiek voorgelê nie, wat onsekerheid laat oor hoe sorg binne enkele weke in staatshospitale gefinansier en uitgevoer gaan word wanneer Visie April 2026 amptelik afskop.

Volgens die NPPF se uitvoerende hoof, dr. Jürgen Hoffmann, het die minister van gesondheid en maatskaplike dienste, dr. Esperance Luvindao, dit nie duidelik gemaak watter tariefskedule of raamwerk vir kodering gebruik gaan word wanneer Psemas-pasiënte van volgende maand staatsgeriewe moet gebruik nie.

Hoffmann maan hierdie weglating het direkte implikasies vir pasiënte wat die risiko loop om ’n stelsel te betree sonder die administratiewe en finansiële stelsel wat nodig is om hul sorg te finansier en te verwerk.

Volgens hom het die NPPF vroeër die ministerie toegang aangebied tot sy onafhanklike en ontwikkelde kostestudiestelsel wat oor 18 maande teen ’n beduidende koste ontwikkel is.

Die stelsel is ten volle in lyn met nasionale standaarde en gebruik dieselfde koderingsraamwerk wat deur mediese fondse in Suid-Afrika en Botswana gebruik word. 

Dit sluit ook GEMS, die naaste ekwivalent aan Psemas in die streek in. Hoffmann sê geen reaksie of gesprek het aan die kant van die ministerie gevolg nie.

“Die afwesigheid van duidelikheid oor of so ’n stelsel aanvaar of gedupliseer gaan word, wek kommer oor die tegniese gereedheid van die hervorming,” het Hoffmann gesê.

Hy verwys na Luvindao wat sê die hervorming van die openbare gesondheidstelsel sal meer as 2 000 nuwe poste skep, waarvan 1 262 reeds gevul is. Dié syfers vereis egter verdere besonderhede om hul impak op toegang tot pasiënte te bepaal, sê Hoffmann. 

Die NPPF doen gevolglik ’n oproep vir ’n uiteensetting van die betrokke poste volgens, onder meer, spesialiteit en geriewe, asook waar die personeel gewerf is. 

Bevestiging word ook gesoek of diensverskaffers wat die meeste geraak is deur die onderfinansiering van Psemas ook oorweeg is, sowel as die publikasie van die beskikbaarheid van spesialiste en wagtye in streke. 

“Sonder hierdie inligting kan die versekering dat daar ‘geen verlies aan toegang tot spesialiste’ nie onafhanklik bepaal word nie. Veral in die geval waar pasiënte chroniese, komplekse of hoogs gespesialiseerde sorg benodig.” 

Ten spyte van beweringe van konsultasie, sê hy dat geen substantiewe konsultasie met die private gesondheidsbedryf plaasgevind het nie. 

Die gevolg is dat daar beduidende onsekerheid is onder van spesialiste en algemene praktisyns tot verwante gesondheidswerkers en daghospitale oor hoe Visie April 2026 in praktyk gaan werk, maan Hoffmann.

“Veral spesialiste is onseker hoe en wanneer hul dissiplines deur die hervormings geraak gaan word en of die dienste wat tans nie in die staatsektor beskikbaar is nie, steeds toeganklik deur bestaande verwysingsmeganismes sal wees. 

“Op watter punt kan spesialisdienste as oorbodig beskou word en gebaseer op watter kliniese of kapasiteitsgebaseerde kriteria,” het hy gevra. 

Hoffmann het gemaan dié kommer is nie net oor die behoud van bestaande reëlings nie, maar om voortgesette behandeling van Psemas-lede te verseker. Dit is veral belangrik vir diegene wat reeds in behandelingstrome of afhanklik van chroniese, komplekse of hoogs gespesialiseerde dienste is.

Luvindao het in haar verklaring verwys na Psemas se begroting van sowat N$3,9 miljard wat na die private gesondheidsektor vloei. Maar sê Hoffmann, Psemas vergoed diensverskaffers teen die 2014-standaardtariewe van die Vereniging van Namibiese mediese fondse (Namaf).

“Die gevolglike tekort word nie deur die staat geabsorbeer nie, maar wel deur private praktisyns en finansiers en sluit produkte vir oorbruggingsdekking vir Psemas-pasiënte in. 

“Baie Psemas-lede maak reeds staat op private aanvullende bydraes vir toegang tot dienste wat in vergelykings tussen openbare en private sorg genoem is,” het hy gesê.

Enige hervormingsproses moet met akkurate finansiële basislyne begin, het die NPPF gemaan. 

Deursigtigheid oor die werklike koopkrag van Psemas is daarom noodsaaklik om openbare debat en volhoubare hervorming te rig, maan Hoffmann. 

Die NNPF het sy ondersteuning beklemtoon vir hervorming in die gesondheidsorg wat die openbare stelsel versterk en gelykheid bevorder. 

“Pasiënte moet egter nie die risiko van onopgeloste finansiële, tegniese en bedryfsgapings dra nie. Psemas-lede verdien die sekerheid dat hul sorg toeganklik en klinies gepas deur die oorgang na Visie April 2026 sal bly,” het Hoffmann gesê. – [email protected]