’n Gesonde hart en brein

Elke tree wat ons neem, doen dalk meer vir ons gesondheid as wat ons besef. Stap, fietsry, swem, tuinmaak, met jou kinders speel of bloot opstaan en gereeld deur die dag beweeg, kan tot ’n gesonder hart en brein bydra. In ’n wêreld waar baie mense toenemend meer tyd agter ’n lessenaar of rekenaar of op ’n bank deurbring, het fisiese onaktiwiteit ’n belangrike gesondheidskwessie geword.September is die amptelike begin van die lente in Namibië, maar dit is ook fisioterapiemaand; vanjaar val die fokus – in ooreenstemming met die tema van Wêreldfisioterapiedag – op kardiovaskulêre gesondheid en die voorkoming van beroertes.Volgens die Namibiese vereniging van fisioterapie (NSP) sal plaaslike vieringe van 1 tot 12 September fokus op die sleutelrol wat fisioterapie in voorkoming, rehabilitasie en ’n gesonde leefstyl speel. Kardiovaskulêre siektes bly wêreldwyd die vernaamste oorsaak van sterftes.Volgens die Wêreldgesondheidsorganisasie (WHO) het na raming 19,8 miljoen mense in 2022 aan kardiovaskulêre siektes gesterf, wat ongeveer 32% van sterftes wêreldwyd uitmaak. Ongeveer 85% van kardiovaskulêre sterftes is deur hartaanvalle en beroertes veroorsaak, terwyl meer as driekwart van kardiovaskulêre sterftes in lae- en middelinkomstelande voorkom.Alhoewel kardiovaskulêre siektes dikwels met ouer mense geassosieer word, kan die risikofaktore watdaartoe bydra, baie vroeër in die lewe ontwikkel.Hoë bloeddruk, fisieke onaktiwiteit, rook, diabetes, ongesonde diëte, vetsug, hoë cholesterol en skadelike alkoholgebruik kan alles tot kardiovaskulêre risiko bydra.Data van die WHO beraam dat 43,8% van Namibiese volwassenes tussen die ouderdomme van 30 en 79 in 2019 hoë bloeddruk gehad het. Dit is ’n gestandaardiseerde skatting gebaseer op ouderdom, met ’n onsekerheidsinterval van 34,8% tot 52,8%.Hoë bloeddruk word dikwels ’n “stil” toestand genoem omdat baie mense geen ooglopende simptome het nie. Tog kan onbeheerde hipertensie die risiko van hartsiektes en beroertes aansienlik verhoog. Data van die WHO vir Namibië identifiseer ook beroertes as die vernaamste oorsaak van sterftes, gebaseer op beskikbare data vir 2021.SIMPTOME VAN BEROERTES’n Beroerte vind plaas wanneer die bloedtoevoer na ’n deel van die brein onderbreek word, of wanneer ’n bloedvat in die brein bars en bloeding veroorsaak.Die brein benodig ’n konstante toevoer van suurstof en voedingstowwe. Wanneer daardie toevoer onderbreek word, kan breinselle beskadig word of sterf.Afhangende van watter deel van die brein aangetas word, kan ’n beroerte lei tot swakheid of verlamming, moeilik om te loop, probleme met balans en koördinasie, veranderinge in sensasie, spraak- en taalprobleme, slukprobleme, visuele steurnisse en veranderinge in denke of emosies. Vir sommige mense kan herstel beduidend wees. Vir ander kan ’n beroerte tot permanente ongeskiktheid en verlies aan onafhanklikheid lei.As enige van die simptome skielik verskyn, tree onmiddellik op en soek mediese noodhulp. – F (Gesig): Vra die persoon om te glimlag. Hang een kant van die gesig?– A (Arms): Vra die persoon om albei arms op te lig. Is een arm swak of sak dit af?– S (Spraak): Vra die persoon om te praat. Is hul spraak onduidelik of moeilik om te verstaan?– T (Tyd): Indien enige van hierdie tekens teenwoordig is, soek onmiddellik noodhulp.Ander waarskuwingstekens kan skielike gevoelloosheid of swakheid, skielike verwarring, probleme met sig, duiseligheid, verlies aan balans of koördinasie, of ’n skielike erge hoofpyn insluit. Baie risikofaktore vir kardiovaskulêre siektes kan egter aangespreek word. Die WHO beveel aan dat volwassenes mik vir 150 tot 300 minute van matige intensiteit fisieke aktiwiteit elke week, of 75 tot 150 minute ten minste twee dae van die week van kragtige, hoë intensiteit aktiwiteite saam met oefeninge wat die spiere versterk.Volgens die NSP begin ’n gesonder Namibië met klein besluite en is kardiovaskulêre gesondheid nie iets wat op aftree-ouderdom begin nie. Kinders kan gesonde bewegingsgewoontes deur spel en sport ontwikkel. Volwassenes kan meer beweging in hul werksdag insluit. Ouer mense kan krag, balans, mobiliteit en onafhanklikheid handhaaf deur gepaste fisiese aktiwiteite.Praktiese stappe om jou hart en brein te beskerm, sluit in: Ken jou bloeddruk, beweeg meer, eet gesond, moenie rook nie, handhaaf ’n gesonde gewig, beheer diabetes, cholesterol en bloeddruk en ken die waarskuwingstekens van ’n beroerte.HARTWEEKDie NSP is van 1 tot 5 September deel van die Namibië Hartstigting (NHF) se Hartweek wat by die Maerua-inkoopsentrum in Windhoek plaasvind.Vanaf 1 tot 12 September sal verskeie private praktyke en lede van NSP gratis ondersoeke vir pasiënte verskaf en wat kan insluit bloeddruk, liggaamsmassa-indeks (BMI), evaluering van fisieke aktiwiteit asook opvoeding oor hartgesondheid en die voorkoming van beroertes. Die vereniging ondersteun deelnemende praktyke met plakkate, brosjures en T-hemde.In Windhoek bied die NSP gesondheidsondersoeke vir lede van die publiek by verskeie sentrums oraloor die hoofstad aan. Buiten by die Hartweek van 1 tot 5 September, is die vereniging ook op 9 September voor Model in die Wernhil-inkoopsentrum en op 12 September by die Pupkewitz-leefstylsentrum in Kleine Kuppe op hul pos. ’n Konferensie in die kleine vind op 11 September plaas waartydens sprekers onder die vaandel van kardiovaskulêre siektes en beroertes onderwerpe soos voorskrifte vir oefening, rehabilitasie na beroerte, asook die fisioterapeut se rol in primêre voorkoming sal dek.Fisioterapiemaand word afgesluit met die Stride for Strength-roetewedlope op 26 September wat in Windhoek en op Swakopmund, Tsumeb en Lüderitz aangebied word. Vir meer inligting kan NSP by secretary@namibiaphysio gekontak word of besoek die webwerf www.namibiaphysio.com. – republikein@republikein.com.na

’n Gesonde hart en brein

Kommentaar

Republikein 2026-09-01

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

’n Gesonde hart en brein

Kommentaar

Republikein 2026-09-01

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.