‘Moet hulle nie wegsteek’

By House O’Linn in Hentiesbaai “leef” 12 mense met demensie eerder as om daaraan te “ly” – en die vrou wat dit bestuur sê die verskil is meer as net die bewoording.

Erongo het onlangs op ’n koel oggend die bestuurder van die Henties Bay Frail Care Association, Elna Trautmann, na die huis vergesel om meer oor die fasiliteit se funksie te leer.

Met die instap roep sy uit: “O, kyk daar, daar is my geliefde Peter” (een van die inwoners wat op pad was na ’n deel van die groot oopplanruimte waar die meeste van sy mede-inwoners die oggendson geniet het).

House O’Linn vir Demensie is ’n unieke fasiliteit, wat Trautmann beskryf het as een sonder gelyke in Namibië en selfs in Suid-Afrika. Sy het oor verskeie jare baie soortgelyke geriewe beleef.

“Dit is vir my belangrik om elkeen persoonlik te groet,” het sy gesê, terwyl sy doelbewus van persoon tot persoon beweeg, hande skud, skouers aanraak en met elkeen op ’n intieme manier praat. Die gevoel van nabyheid word gedeel.

Die vereniging bied verskeie dienste aan, wat bystandsorg en sorg vir verswakte inwoners insluit om demensielyers in verskillende stadiums te versorg. 

House O’Linn, vernoem na Miemie O’Linn, vrou van wyle regter Brian O’Linn, het in 2022 sy deure geopen. Die Namibia Lions Club was die dryfveer agter die totstandkoming daarvan.

Ongeveer 14 mense werk daar en dit sluit tien demensieversorgers in, asook ondersteuningspersoneel wat na kombuis-, wasgoed-, tuin- en skoonmaakdienste omsien.

Volgens Trautmann kan die vereniging self nie gespesialiseerde ekstra sorg of aktiwiteite bekostig nie en is daarom dankbaar vir vrywillige hulp.

“Verskeie van die vrywilligers uit die gemeenskap het vaardighede en deel dit met ons,” het sy gesê.

Een van die doelwitte van House O’Linn is om te verseker dat die omgewing so huislik as moontlik is.

“Om met ander mense verbind te bly, is waarskynlik een van die belangrikste dinge vir mense wat met demensie saamleef, maar ongelukkig is daar so dikwels ’n stigma wat met die toestand gepaardgaan. 

“Mense steek hul geliefdes weg en hulle raak geïsoleerd,” het Trautmann verduidelik. 

“Hier kan hulle die hele dag lank met ander omgaan; dit is baie belangrik.”

Die moderne gebou het ’n ruim binneruimte wat in ’n leef- en eetarea verdeel is, omring deur 12 kamers vir die inwoners wat met demensie leef.

Elke kamer het sy eie badkamer en ’n uitsig op die binneruimte en is toegerus met skuifdeure en kringtelevisie (CCTV) om te verseker dat pasiënte heeltyd waargeneem kan word vir onmiddellike ondersteuning en reaksie.

Die kamers laat die inwoners toe om hul privaatheid te behou en is persoonlik versier om ’n gevoel van vertroudheid te gee. 

As hulle egter besluit om hul privaat ruimte te verlaat, stap hulle reguit die hoofbinneruimte binne waar hulle die geselskap en aktiwiteite van mede-inwoners kan geniet.

Daar is ook ’n groot tuin met wandelpaadjies, sitplekke en afskortings, ’n gunstelingplek vir almal, veral wanneer die weer mooi is.

“Een van ons grootste suksesse is dat inwoners liefde en ’n beter lewensgehalte kan ervaar,” het Trautmann gesê.

Sy het getuienisse gedeel van inwoners wat voorheen aan beddens vasgemaak was, of bedlêend is en nie in staat is om te praat of te beweeg nie. Sommige is glo kalmeermiddels gegee wat hulle laat lyk het asof hulle op hul sterfbed is.

“Nou loop en praat hulle en druk hulself uit; hulle is heeltemal ander mense,” volgens haar. 

Sy het bygevoeg dat die gebruik van sekere medikasie by die huis heroorweeg word – medikasie, het sy gesê, kan nadelige uitwerkings op breinfunksies hê.

“Ons wil dit verminder om mense te laat besef dat daar steeds ’n lewensgehalte is wat hulle kan geniet. Ons sien hierdie voorbeelde oor en oor,” het sy gesê.

Trautmann het gesê demensie is nie die einde van ’n lewe nie en dat mense wat met demensie leef nie “weggebêre” moet word nie.

“Daar is verskillende vlakke van demensie en ervarings, en nie almal is so uitdagend soos ander nie,” het sy uitgewys.

Sy het mense aangemoedig om tuisversorgers te oorweeg en bygevoeg dat sy hoop die vereniging sal eendag gekwalifiseerde versorgers beskikbaar kan stel. 

Sy het egter erken dat daar ’n tyd kan kom wanneer tuisversorging nie meer moontlik is nie en dat geriewe soos House O’Linn dan die beste alternatief vir behoorlike sorg sou wees, asook om ’n sekere standaard van lewensgehalte te handhaaf.

Sy hurk by ’n gedenkplek in die tuin en raak aan klippies waarop die name van voormalige inwoners geverf is.

Trautmann verstaan dat demensie uitdagend kan wees, maar sien dit ook as ’n geleentheid om ander lief te hê en te versorg, veral geliefdes.

“Ons moet die taal verander van mense wat aan demensie ‘ly’ na mense wat met demensie ‘leef’,” het sy gesê.

– [email protected]