Meer toegang tot pynverligting nodig

Die minister van gesondheid en maatskaplike dienste, dr. Esperance Luvindao, het ’n beroep op uitgebreide toegang tot pynverligting en palliatiewe sorg gedoen. Sy het gewaarsku dat Namibië se kankerlas beter ondersteuning vir pasiënte en hul gesinne vereis.In ’n toespraak wat Vrydag in Windhoek namens haar deur adjunkminister Suzan Ndjaleka gelewer is, het Luvindao gesê die ministerie is daartoe verbind om die sifting van kanker uit te brei, behandeling- en verwysingstelsels te verbeter en voeding- en sielkundige ondersteuning by tuisversorging te integreer.Haar toespraak het saamgeval met die viering van Wêrelddag vir Palliatiewe Sorg, onder die tema “Pynbestuur: ’n Noodsaaklike deel van palliatiewe sorg”.“Pynverligting is nie ’n luuksheid nie; dis ’n fundamentele mensereg,” het Luvindao gesê.Met verwysing na ramings van die Internasionale Agentskap vir Kankernavorsing (IARC) van die Wêreldgesondheidsorganisasie (WHO), het sy gesê Namibië het in 2024 na raming 4 205 nuwe kankergevalle en meer as 2 000 sterftes weens kanker aangeteken. Volgens die ramings was borskanker die kanker wat die algemeenste by vroue gediagnoseer is, gevolg deur servikale kanker, wat verantwoordelik was vir 18,3% van kankergevalle onder vroue.Luvindao het gesê prostaatkanker, kaposi-sarkoom en kolorektale kanker plaas ook aansienlike druk op die gesondheidstelsel.Sy het beklemtoon die impak van kanker strek verder as fisieke siekte. Pasiënte ervaar vrees, pyn en emosionele nood, terwyl gesinne worstel met die eise van versorging, finansiële druk en die moontlikheid om ’n geliefde te verloor.“In Namibië is palliatiewe sorg ’n noodsaaklike pilaar in ons omvattende stryd teen kanker. Ons moet hierdie siekte oor die hele omvang van sorg heen beveg. “Aan die een kant veg ons om kanker in die eerste plek te voorkom. Ons het byvoorbeeld suksesvol die inenting teen die menslike papillomavirus (HPV) ingestel en ons sifting vir servikale kanker versterk om hierdie siekte in sy spore te stuit.“Voorkoming en vroeë opsporing is egter slegs die helfte van die stryd. Wanneer voorkomingsmaatreëls nie voldoende is nie en vroue in ’n gevorderde stadium by ons aanmeld, eindig ons plig teenoor hulle nie; dit verander bloot van aard. “Dit is waar palliatiewe sorg ter sprake kom. Só verseker ons dat elke pasiënt, ongeag hul prognose, met waardigheid, gemak en so min moontlik pyn kan leef,” het Luvindao gesê.HOLISTIESE BENADERINGPalliatiewe sorg, het sy gesê, moet deel vorm van die algehele reaksie op kanker – naas voorkoming, sifting en behandeling – om te verseker dat pasiënte deernisvolle ondersteuning ontvang, ongeag hul prognose.Die minister het gesê Namibië het inenting teen HPV ingestel en sifting vir servikale kanker versterk. Die ministerie sal binnekort die nasionale strategiese plan vir die uitwissing van servikale kanker (2025-’30) en die nasionale riglyne vir servikale kanker (2025) bekend stel.Sy het ’n beroep op ontwikkelingsvennote, agentskappe van die Verenigde Nasies, die burgerlike samelewing, die private sektor en gemeenskappe gedoen om te help om dienste te versterk. Volhoubare palliatiewe sorg vereis samewerking tussen gesondheidswerkers, maatskaplike werkers en geestelike raadgewers, het sy gesê.Luvindao het die Kankervereniging van Namibië (CAN) se bydrae tot pasiëntvoorspraak, bewusmakingsveldtogte en ondersteunende sorg uitgelig. Sy het beklemtoon dat pasiënte se ervarings moet help om gesondheidsdienste te vorm.Sy het ook erkenning gegee aan Eglien Uises en haar stigting vir tuisversorging op Tsumeb, wat volgens Luvindao sedert 2016 tuisondersteuning, mobiele kliniekdienste en kankerbewusmaking bied.Die herdenking het ook die oorhandiging van die eerste Dr Anne Merriman-toekenning vir uitnemendheid in palliatiewe sorg in Afrika ingesluit. Die toekenning word deur die Ierse regering en Irish Aid ondersteun.Luvindao het gesê die toekenning vereer Merriman se toewyding aan bekostigbare, deernisvolle sorg, insluitend toegang tot morfien, en is daarop gemik om ’n nuwe geslag leiers op die gebied van palliatiewe sorg te inspireer.Sy het ook verwys na Namibië se samewerking met die Afrika-vereniging vir Palliatiewe Sorg en Amerikaanse agentskap vir internasionale ontwikkeling (USAID) tydens die MIV/vigs-epidemie en gepleit vir hernude vennootskappe om gevorderde kanker en chroniese siektes te takel. – tuyeimo@nmh-hub.com.na

Meer toegang tot pynverligting nodig

Kommentaar

Republikein 2026-10-14

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Meer toegang tot pynverligting nodig

Kommentaar

Republikein 2026-10-14

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.