Kartel agter Psemas se N$4 miljard besteding -

HOOFREDAKSIEDie eerste minister Elijah Ngurare het bevraagteken hoe die staat se mediese fonds (Psemas) N$4 miljard voor die einde van die jaar kon bestee. Hy het verlede week aan die parlement gesê dat hy vermoed dat ’n goed georganiseerde en goed-gekoppelde kartel, waarin mediese praktisyns betrokke kan wees, die fonds kan uitbuit.Ngurare het voorgestel dat ’n georganiseerde netwerk voordeel trek uit fondse wat bedoel is om gesondheidsorg aan staatsamptenare te verskaf, met mediese praktisyns wat na bewering saamwerk deur buitensporige eise in te dien.“Dit kan nie reg wees dat N$4 miljard nog voor die einde van die jaar bestee word nie. Dit kan nie reg wees nie,” het Ngurare gesê.Die eerste minister het nie die individue of mediese praktyke wat na bewering betrokke is geïdentifiseer nie, ook nie die tydperk gespesifiseer wat deur die N$4 miljard se besteding gedek word nie, of aangedui hoeveel geld vermoedelik bedrieglik geëis is.Sy opmerkings het op dieselfde dag verlede week gekom toe die minister van finansies, Ericah Shafudah, ’n bykomende N$535 miljoen vir Psemas in die middeltermyn-begrotingsoorsig voorgestel het, wat die toekenning vir die 2026-’27-boekjaar van ongeveer N$3,189 miljard tot N$3,724 miljard verhoog, onderhewig aan parlementêre goedkeuring.Ngurare het aangedui die regering ondersoek die probleme wat die die mediese fonds raak en berei aanbevelings vir die parlement voor.Die eerste minister het gesê hy en Shafudah het die mediese fonds se uitdagings met die beheerraad van Psemas bespreek en dat aanbevelings wat uit die vergadering voortgespruit het, saamgestel word vir voorlegging aan die Nasionale Vergadering (NV).Hy het parlementslede daaraan herinner dat die regering voorheen onderneem het om terug te rapporteer oor die probleme wat Psemas raak en aangedui dat die owerhede van plan is om teen die vermoedelike misbruik van sy hulpbronne op te tree.Ngurare het ook die regering se verantwoordelikheid beklemtoon om staatsamptenare se toegang tot gehalte-gesondheidsorg te beskerm, terwyl die mediese fonds se finansiële en administratiewe probleme aangespreek word.Sy bewerings het na vore gekom tydens ’n parlementêre debat oor die tekorte aan noodsaaklike medisyne by openbare gesondheidsgeriewe, insluitend medikasie vir hipertensie en tipe 1-diabetes.Eneas Mvula, NV-lid van die Landless People's Movement (LPM), het sy kommer uitgespreek oor pasiënte wat van apteek tot apteek gaan op soek na behandeling, wat Ngurare glo aangespoor het om groter uitdagings in die lewering van gesondheidsorg en die vermoedelike misbruik van Psemas-fondse aan te pak.Met ’n bykomende N$535 miljoen wat nou vir Psemas gesoek word, staar die regering toenemende druk in die gesig om die mediese fonds se finansiële vereistes te verduidelik, terwyl verseker word dat pogings om vermoedelike onreëlmatighede te stuit, nie gesondheidsorgvoordele vir staatsamptenare en hul afhanklikes ondermyn nie.SHAFUDAH OPPER KOMMER OOR BEDROGShafudah het ook erken, toe sy die voorlegging van die middeltermyn-begroting verlede Donderdag ter tafel gelê het, dat daar kommer oor bedrog, opgeblase pryse en misbruik binne die mediese fonds heers, wat die regering as finansieel onvolhoubaar in sy huidige vorm beoordeel het.Sy het gesê die regering het die eerste fase van hervormings voltooi, insluitend die instelling van ’n beheerraad, die gebruik van voordeelplafonne en die verhoging van ledebydraes.Alhoewel hierdie maatreëls die bestuur versterk het, het Shafudah erken die kommer wat deur NV-lede geopper is, onopgelos bly en dat verdere maatreëls nodig is om aanspreeklikheid te verbeter en die misbruik van fondse te voorkom.Die minister van finansies het ook bekend gemaak die huidige Psemas-model is as fiskaal onvolhoubaar beoordeel, wat planne vir verdere hervormings aangevuur het.Haar erkenning het kommer versterk dat die mediese fonds beide toenemende finansiële druk en bewerings van onreëlmatige eise in die gesig staar, hoewel geen van die ministers die waarde van vermoedelike bedrieglike of buitensporige eise wat tot dusver geïdentifiseer is, bekend gemaak het nie.Ten spyte van kommer oor besteding en moontlike misbruik, soek die regering ’n bykomende N$535 miljoen om aan Psemas se befondsingsvereistes te voldoen.Die voorgestelde toekenning vorm deel van N$665 miljoen in bykomende befondsing vir die ministerie van finansies, die grootste aanvullende toekenning in die middeltermyn-begrotingsoorsig.Van hierdie bedrag sou N$535 miljoen na Psemas gaan, terwyl N$130 miljoen die noodfonds sou aanvul.Indien die parlement die bykomende befondsing goedkeur, sal die mediese fonds se toekenning vir 2026-’27 vanaf die oorspronklike N$3,189 miljard tot ongeveer N$3,724 miljard styg.Shafudah het verduidelik die bykomende befondsing van N$665 miljoen verteenwoordig wat deur die wysigingswetsontwerp op begrotingsbewilliging aangevra is, terwyl ander begrotingsaanpassings behels dat fondse binne en tussen bestaande regeringsposte herverdeel word.Volgens Shafudah is die verwagte inkomste vir die 2026-’27-boekjaar met N$1,5 miljard afwaarts hersien, van N$89,6 miljard tot N$88,1 miljard, grootliks weens swakker mynbou-inkomste en ander inkomste-tekorte.– republikein@republikein.com.na

Kartel agter Psemas se N$4 miljard besteding -

Kommentaar

Republikein 2026-10-28

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Kartel agter Psemas se N$4 miljard besteding -

Kommentaar

Republikein 2026-10-28

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.