Die laaste waardige pad

Kurt Johannesson praat nie oor die dood as ’n abstrakte idee nie. Hy praat oor hande vashou, besoeke langs die bed en die eensaamheid wat dikwels die laaste hoofstuk van die lewe omvou.Met die onlangse opening van die tienbed-palliatiewe sorgeenheid, Huis Johannesson, in Swakopmund, is sy naam aan ’n plek verbind wat toegewy is aan wat hy “die laaste, waardige pad” noem.Die nuwe eenheid, vernoem na die voormalige uitvoerende hoof van die Kankervereniging van Namibië (CAN) vir twee dekades, verteenwoordig ’n openbare erkenning van ’n leeftyd wat in die teenwoordigheid van siekte, veroudering en die dood deurgebring is.Johannesson het aanvanklik die eer teëgestaan.“Ek het dit eintlik eers geweier. . . dit gaan nie oor my nie, dit gaan oor wat jy gedoen het,” vertel Johannesson tydens ’n onderhoud met Republikein. Gebore op Keetmanshoop in 1943 en grootgemaak deur sy grootouers, het sy vroeë lewe hom in noue kontak met ouer mense geplaas, lank voordat hy die gesondheidsektor betree het. Hy vertel hoe hy vir bejaarde familielede gesorg, vir hulle gekook en hulle deur siekte gelei het.“Ek het reeds ouer mense op die laaste pad gehelp, waar jy met waardigheid kan sterf,” onthou Johannesson.’n VOORREGSy professionele loopbaan het van spoorwegwerk en besigheid na munisipale leierskap beweeg, waar hy termyne as onderburgemeester en burgemeester op sy tuisdorp gedien het.Tog keer hy herhaaldelik terug na pasiënte en kwesbare mense. Volgens Johannesson besoek hy gereeld bejaarde inwoners, veral dié van 85 of 90 jaar oud, en bly dikwels langs hul beddens terwyl hulle sterf.“Dit was nie maklik nie, maar dit was ’n voorreg,” sê hy. Dis hierdie ervaring wat sy benadering tot palliatiewe sorg gevorm het en wat hy glo verder as kliniese behandeling moet strek.“Jy kan tegnies goed wees, maar as daar geen liefde en teer liefdevolle sorg is nie, vergeet dit,” beklemtoon Johannesson, terwyl hy besin oor wat hy glo in baie stelsels ontbreek wat uitsluitlik op medisyne fokus.Johannesson se tyd by CAN het hom in die middel van veranderende houdings teenoor siektes geplaas. Hy onthou ’n tyd toe daar fluisterend oor kanker gepraat is.“In die verlede het ons nie oor kanker gepraat nie. . . vandag praat ons openhartig oor prostaatkanker, borskanker,” beskryf hy die verskuiwing van taboe na openbare gesprek. Volgens Johannesson is hierdie openhartige gesprekke noodsaaklik vir gesinne wat terminale siekte in die gesig staar.’n SORGSAME EINDEHuis Johannesson, sê hy, weerspieël die beginsel dat behandeling mag eindig, maar sorg nie.“Daar is ’n punt waar medikasie ophou werk… maar sorg hou nie op nie. Dit behoort nie op te hou nie,” maan hy.Hy beskryf die sorgeenheid nie as ’n plek van verval nie, maar as ’n waardige omgewing waar pasiënte hul reise sonder afsondering kan voltooi.“Dis ’n waardige plek. . . dis waar jy wil wees,” verduidelik hy.Kern tot sy filosofie is die oortuiging dat families die dood moet konfronteer voordat ’n krisis ontstaan.Mense vermy om begrafniswense, geestelike vrae of finale besluite te bespreek totdat dit te laat is, sê Johannesson.“Elke familie moet eintlik, voor die tyd, met mekaar praat… wat word van my? Wat wil ek hê?”Sonder daardie gesprekke glo hy beide pasiënt en familielede word onvoorbereid gelaat.Eensaamheid bly een van sy grootste bekommernisse. Selfs in geriewe wat ontwerp is om vertroosting te bied, sê Johannesson is daar baie pasiënte wat steeds vergete voel.“As hierdie tien beddens vol is, kan ek jou sê dat 50% van hulle eensaam is,” sê hy en spoor besoekers aan om bloot ’n persoon se hand vas te hou of ’n pasiënt se teenwoordigheid te erken.’n WAARDIGE EINDETen spyte van dekades van blootstelling aan die dood, beskryf Johannesson homself as diep emosioneel.“Jy kan nie daar staan en iemand se hand vashou. . . en niks gebeur nie,” sê hy en verduidelik dat deernis sy werk gelei het.Hy glo dat emosionele eerlikheid versorgers in staat stel om op ’n dieper vlak met diegene te skakel wat die einde van hul lewe in die gesig staar.Sy naam wat aan die sorgeenheid in Swakopmund gekoppel is, voltooi ’n sirkel wat begin het met sy vroegste ontmoetings met bejaarde familielede, en voortgesit is deur sy werk met kankerpasiënte en ook gemeenskapsorg. Die eer behoort nie net aan hom nie, sê Johannesson, maar ook aan die breër poging om die dood as ’n menslike ervaring te behandel eerder as ’n mediese mislukking.“Dit gaan die laaste, waardige reis wees wat elke pasiënt aan die einde sal onderneem.” Sy hoop is dat die Erongostreek die geriewe as ’n voorloper in palliatiewe sorg sal erken.Terwyl Huis Johannesson sy deure oopmaak vir mense se laaste reis, is Johannesson se boodskap wat hy herhaal eenvoudig – die dood is onvermydelik, maar waardigheid is ’n keuse wat lank voor die laaste dag gemaak word.– adam@erongo.com.na

Die laaste waardige pad

Kommentaar

Republikein 2026-03-31

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Die laaste waardige pad

Kommentaar

Republikein 2026-03-31

Meld asseblief aan om kommentaar te lewer

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry. ×

MELD AAN

Advertensie

Intekening vereis om toegang tot inhoud te kry.