Olifante verwoes landerye

Ten spyte daarvan dat gemeenskappe rondom kommunale bewaringsgebiede in die Zambezi-streek gedurende die 2024-’25-boekjaar ’n gesamentlike inkomste van N$30 miljoen verdien het, het hulle gekla oor die olifante wat hul gewasse vernietig.

Boere het die situasie as uiters frustrerend en ontmoedigend vir hulle beskryf.

Dit is bekend gemaak in ’n verslag oor die toesigbesoek wat die parlementêre staande komitee oor natuurlike hulpbronne van 11 tot 15 November 2025 aan die streke van Zambezi, Kavango-Oos- en -Wes onderneem het.

Volgens regeringsbeleid word vergoeding slegs voorsien wanneer skade deur olifante of buffels veroorsaak word, terwyl verliese deur ander diere uitgesluit word –wat baie boere sonder vergoeding laat. Gemeenskappe het ook hul teleurstelling uitgespreek oor die reaksie van bestuurders van bewaringsgebiede.

“Wanneer gevalle aangemeld word, talm die bewaringsgebied dikwels om daarop te reageer en verwys na ’n gebrek aan vervoer," lui die verslag. 

"Selfs wanneer hulle wel reageer, word hul kommunikasie en houding teenoor geraakte boere as swak en onsimpatiek beskryf.

"Hulle het verduidelik dat die vergoeding wat die regering voorsien, veel minder is as die hulpbronne en moeite wat in gewasproduksie belê word."

Gevolglik wend sommige gemeenskapslede hulle daartoe om daardie probleemdiere van kant te maak, wat dikwels tot hul arrestasie lei.

"Die situasie word vererger deur massas buffels en olifante wat uit Botswana die grens oorsteek en in die proses gewasse vernietig.”

Die verslag het verder gelui dat boere wat reeds so ver terug as 2023 hul gewasse verloor het, steeds op vergoeding wag.

Die vertraging word glo toegeskryf daaraan dat die bewaringsgebied onvoldoende fondse van die ministerie van die omgewing, bosbou en toerisme ontvang.

"Tans is die bewaringsgebied nie in ’n posisie om die boere uit te betaal nie, aangesien sy finansiële hulpbronne onder druk is, met die meeste fondse wat herlei word om hoë regskoste te dek wat deur hofsake aangegaan is."

Gemeenskapslede het volgens die verslag ook kommer uitgespreek oor vertragings om hul finansiële voordele te ontvang, wat N$40 000 per begunstigde beloop.

Die Ibbu-gemeenskap het gekla dat hulle nie hul finansiële voordele ontvang het wat ander gemeenskappe wel ontvang het nie.

Die Salambala-bestuurskomitee het dit erken en gesê die vertraging was te wyte aan die laat indiening van kwotasies deur die Ibbu-gemeenskap. Die komitee het die gemeenskap egter verseker dat die uitstaande finansiële voordeel van N$40 000 per begunstigde aan die betrokke persone beskikbaar gestel sal word. 

NIE EEN TROFEEJAGTER

Die komitee het ook opgemerk dat, ondanks die toenemende afhanklikheid van trofeejag, bewaringsgebiede, hetsy direk of deur die omgewingsministerie, nog nie ’n enkele trofeejagter opgelewer het nie.

Die verslag het verder aangedui dat bestuurskomitees tydens konsessie-evaluerings dikwels blootgestel word aan onderhandelinge met kundige potensiële vennote, terwyl gemeenskappe nie oor dieselfde kundigheid beskik nie. Hierdie wanbalans, het die komitee gewaarsku, kan die prysbepaling van spesies beïnvloed en kan ten gunste van konsessiehouers gemanipuleer word.

Die komitee het die omgewingsministerie versoek om menslike nedersetting binne kern-wildlewegebiede dringend te takel, en gewaarsku dat die teenwoordigheid van mense steeds habitatte ontwrig en bewaringspogings ondermyn.

Dit het verder aanbeveel dat die ministerie wildbestuur versterk deur behoorlike heinings op te rig en in stand te hou om te voorkom dat diere nedersettings en gewaslanderye betree, wat help om sowel mense as wild te beskerm.

Die komitee het die ministerie ook aangemoedig om betroubare waterbronne vir wild te verseker deur boorgate in konsessiegebiede te boor en te onderhou, om die beweging van diere na menslike nedersettings op soek na water te verminder.

Daarbenewens het dit aanbeveel dat die ministerie die Salambala-bewaringsgebied ondersteun om kampgeriewe te vestig om inkomste te diversifiseer en die afhanklikheid van trofeejag te verminder.

Die ministerie is ook versoek om bewaringsgebiede by te staan met die vestiging van ’n gestandaardiseerde prysraamwerk vir trofeejag om billikheid te bevorder en te verseker dat gemeenskappe die maksimum-voordele uit wildhulpbronne trek.

–[email protected]