Geen klaringsertifikaat vir Baynes

Die kantoor van die ombudsman het bevind dat konsultasies wat vir die voorgestelde Baynes-hidrokragprojek van 860 megawatt op die Kunenerivier onderneem is, nie aan die wet op omgewingsbestuur voldoen het nie. 

Volgens die ombudsman het formele konsultasie met geraakte gemeenskappe nog nie begin nie.

In ’n skriftelike antwoord aan Republikein gedateer 10 Augustus, sê die ombudsman se kantoor die Baynes-projekleier het sy ondersoekspan meegedeel dat gemeenskappe wat direk geraak word, geraadpleeg is.

Ook dat die erkende tradisionele owerheid, saam met die Kunene-vereniging van tradisionele owerhede, die ontwikkeling ondersteun. Lede van die Orokaue-gemeenskap het dit glo ook tydens ’n openbare vergadering bevestig.

“Die ombudsman se bevinding is egter dat hierdie konsultasies op sigself nie aan die konsultasievereistes ingevolge die Wet op Omgewingsbestuur, no. 7 van 2007 voldoen het nie,” het die kantoor gesê.

Die ondersoek het bevind dat “formele konsultasie nog nie amptelik met die geraakte gemeenskappe begin het nie”. Dit sluit konsultasies met betrekking tot die omgewingsimpakstudie en die hervestigingsproses in.

Vrae is ook gerig aan die Baynes-binasionale eenheid vir die implementering van die projek wat onder die Laer-Kunene-hidrokragowerheid val, of konsultasies sedert 2011 gehou is. 

In ’n skriftelike antwoord het projekdirekteur Muyenga Muyenga gesê openbare konsultasie word deur die omgewingswetgewing van Angola en Namibië en deur internasionale riglyne vereis.

Volgens Muyenga is dit ’n “’n wetgewende vereiste en is daaraan voldoen”.

Die ombudsman se kantoor het ook bevestig dat die verpligte omgewingsimpakstudie nog nie onderneem is nie en dat daar “tans geen omgewingsklaringsertifikaat vir die projek is nie”.

Die woordvoerder van die ministerie van die omgewing, bosbou en toerisme, Vilho Hangula, het vandeesweek aan Republikein bevestig geen aansoek om ’n sertifikaat is ingedien nie.

Volgens Hangula word ’n beoordeling deur Environmental Resources Management in samewerking met Urban Dynamics uitgevoer en sal ’n erfenisimpakstudie deel daarvan vorm. 

Op die vraag of die projek tot finansiële afsluiting of konstruksie sonder ’n sertifikaat kan voortgaan, was Hangula se antwoord “nee”. 

Volgens die eenheid vir die implementering van die projek sal goedkeuring vir beide die hoof- en die reguleringsdam “teen die tweede kwartaal van 2027 by die omgewingsowerhede van Angola en Namibië ingedien word”. 

’n Voorlegging van die projek wat saam met die antwoord op Republikein se navrae verskaf is, toon dat finansiering van die vierde kwartaal van 2026 tot die vierde kwartaal van 2027 strek. Die konstruksie van die dam skop in die vierde kwartaal van 2027 af, terwyl kommersiële bedrywighede in 2033 begin. 

Die konstruksie van toegangspaaie het reeds in die tweede kwartaal van 2025 begin, met die bou van bitumenpaaie na die damterrein wat na verwagting voor die einde van vanjaar sal begin.

Die eenheid se voorlegging verwys ook na voorafgaande en ingeligte toestemming wat vir November 2026 geskeduleer is. ’n Sensusopname van inwoners wat binne die projek se gebied woon, sal voor die einde van vanjaar uitgevoer word. 

Die projek bestaan ​​uit ’n hoofdam van 860 megawatt met ’n wal van 200 meter hoog, 45 kilometer stroomaf van die Epupa-waterval. Dit het ook ’n reguleringsdam van 21 megawatt, met die reservoir wat oor sowat 40 kilometer strek. Kapitaaluitgawes, insluitend rente tydens konstruksie, word op US$1,51 miljard beraam.

Die ombudsman se ondersoek het gevolg op ’n klagte wat in April 2024 by die kantoor deur die tradisionale owerhede Ombuku-Kapika en Tjizapundu, EarthLife Namibia en International Rivers ingedien is. 

Volgens die kantoor was die twee jaar wat sedert die indiening van die klagte tot die terreinbesoek in April vanjaar verloop het, weens beperkte hulpbronne. Dit verwys ook na ’n “progressiewe ondersoekproses wat met voorlopige navrae” begin het. 

Volgens die kantoor het International Rivers ook beperkte logistieke ondersteuning vir die besoek verskaf deur verblyfkoste vir sommige lede van die ondersoekspan te betaal en een voertuig beskikbaar te stel.

Die ombudsman se ondersoek beklemtoon die mandaat, omvang, metodologie, beoordeling van bewyse, bevindinge en aanbevelings “bly uitsluitlik dié van die ombudsman” en dat International Rivers geen rol in die bepaling van die uitkoms gespeel het nie. Dit is ook tevrede dat die kantoor se onafhanklikheid nie in die gedrang gekom het nie.

Die ondersoekverslag verwys na 200 inwoners wat die afvaardiging by Omuhonga ontmoet en gesê het hulle is by die besluitneming oor die Baynes-hidroprojek uitgesluit. By Orokaue, naby die damterrein, het die gemeenskappe hier weer sterk steun vir die projek uitgespreek en die standpunt verwerp dat mense van ander gebiede namens hulle moet praat.

Volgens die projekkantoor het die Ombuku-Kapika Tradisionele Owerheid wat deur hoofman Kapika sr. gelei word, “geen klagte ingedien soos beweer in u e-pos nie”, en dat “hulle steeds die Baynes Binasionale Hidrokragprojek ondersteun”.

Die klagte van twee bladsye en met die ombudsman se datumstempel van 18 April 2024, is deur Mutaambanda Kapika van die Ombuku-Kapika Tradisionele Owerheid en Kapirurua Muhenje van die Tjizapundu Tradisionele Owerheid onderteken. Die ombudsman se verslag verwys ook na albei as klaers. – [email protected]