‘Oliereuse moet volgens Namibië se reëls speel’

Namibië sal nie sy petroleumwette verslap of spesiale toegewings aan buitelandse oliemaatskappye toestaan nie.

Die minister van myne, energie en nywerheidsontwikkeling, Modestus Amutse, sê sommige beleggers eis voorkeurbehandeling in Namibië ondanks die feit dat hulle elders aan strenger regulasies voldoen.

In ’n onderhoud op die NTV-geselsprogram The Agenda wat Sondag uitgesaai is, het Amutse gesê onderhandelinge met sommige petroleummaatskappye word moeilik wanneer hulle vrystellings van wetlike verpligtinge soek wat op alle beleggers van toepassing is.

“Dikwels gebeur dit dat ’n maatskappy met sy eie voorkeurvoorwaardes opdaag, terwyl ons vasstaan om die belange van die Namibiese nasie te beskerm. 

“As ons nie tot ’n ooreenkoms kan kom nie, is dit soms wanneer daardie maatskappye begin om kommer te opper of bewerings te maak oor beleidsonsekerheid in Namibië,” het hy gesê.

Amutse het bevraagteken waarom maatskappye wat geredelik aan streng regulatoriese regimes in Europa voldoen, verwag dat Namibië sy standaarde moet verlaag.

“Interessant genoeg voldoen sommige van die maatskappye wat hierdie bewerings in Namibië maak, volledig aan baie strenger wette in ander jurisdiksies, soos Europa. Hulle is bereid om daar aan die wette te voldoen, maar wanneer hulle na Namibië kom, verwag hulle ’n ander behandeling,” het hy gesê.

Die minister het benadruk Namibië sal nie sy wette prysgee bloot omdat dit ’n opkomende olieprodusent is nie.

“Jy mag vind dat dieselfde maatskappy in Europa onder baie strenger vereistes werk, met ’n aansienlik hoër regulatoriese drempel as wat ons hier het. 

“Tog, wanneer dit by Namibië kom, omdat ons ’n Afrikaland is, verwag hulle dat die standaarde tot byna niks verlaag word,” het hy gesê.

Amutse het gesê die regering het sowel ’n grondwetlike as ’n morele verpligting om te verseker dat die land se petroleumhulpbronne huidige en toekomstige geslagte bevoordeel.

“Ons is verkies om die belange van vandag se burgers sowel as toekomstige geslagte te beskerm,” het hy gesê.

Die minister het bewerings verwerp dat onsekerheid in Namibië se petroleumregime finale beleggingsbesluite (FID’s) vertraag en volgehou dat die bestaande regsraamwerk reeds voldoende sekerheid vir beleggers bied terwyl dit die staat se belange beskerm.

Hy het onthul dat wysigings aan die wet op petroleumprodukte sowat 99% voltooi is en tans deur finale konsultasies gaan voordat dit later vanjaar in die parlement ter tafel gelê word.

Volgens Amutse sluit die hervormings standpunte in wat tydens uitgebreide openbare konsultasies ingesamel is en is dit reeds deur die prokureur-generaal se kantoor nagegaan. 

Die wetgewing, wat oorspronklik kort ná onafhanklikwording aanvaar is, word bygewerk om veranderinge in die wêreldwye petroleumsektor te weerspieël.

Ten spyte van die hersiening het hy volgehou dat Namibië se huidige petroleumwetgewing in breë trekke in lyn is met dié van gevestigde olieproduserende lande.

“Ek het ons met verskillende lande vergelyk en daar is nie baie verskille nie,” het hy gesê.

Amutse het gesê die wet bied reeds sekerheid oor petroleum-eksplorasielisensies, beleggingsbeskerming en die repatriasie van winste. 

Hy meen geskille ontstaan nie omdat die regsraamwerk onduidelik is nie, maar omdat sommige maatskappye probeer om van verpligtinge soos tantième vrygestel te word.

“Byvoorbeeld, ’n maatskappy kan sê: ‘Ek wil in jou land belê, maar ek wil nie tantième betaal nie’.

“Ons wette maak duidelik voorsiening vir tantième, uitvoerheffings en belastings. Daardie bepalings bestaan omdat Namibië waarde uit sy petroleumhulpbronne moet put,” het hy gesê.

In reaksie op kommer dat beleidsvoorstelle soos die Nuwe Raamwerk vir Gelyke Ekonomiese Bemagtiging (NEEEF) beleggers kan afskrik, het Amutse gesê ondernemings behoort te onderskei tussen voorgestelde wetgewing en wette wat reeds van krag is.

“Ek sal mense aanmoedig om op bestaande wette staat te maak eerder as op voorstelle.” 

Hy het daarop gewys dat beleidsvoorstelle steeds aan openbare debat en parlementêre goedkeuring onderhewig is, terwyl eksplorasielisensies ingevolge die bestaande statutêre raamwerk uitgereik word.

Die minister het gesê sommige maatskappye aanvaar Namibië se wetlike vereistes wanneer hulle vir eksplorasielisensies aansoek doen, maar soek gunstiger voorwaardes sodra projekte nader aan finale beleggingsbesluite beweeg.

“In plaas daarvan om die tantième te betaal wat die wet vereis, kan hulle later vir ’n ander reëling vra. Ons verantwoordelikheid is om die wette van die Republiek van Namibië te handhaaf, want dit is die eed wat ons afgelê het,” het hy gesê.

Volgens Amutse is dit hierdie meningsverskille oor kommersiële voorwaardes – nie tekortkominge in Namibië se petroleumwetgewing nie – wat dikwels aanleiding gee tot openbare klagtes deur sommige beleggers. 

- [email protected]