Krag buite bereik van gewone Namibiërs

Die minister van myne, energie en nywerheidsontwikkeling, Modestus Amutse, het gewaarsku goedgekeurde kragtariewe kan buite die bereik van gewone Namibiërs bly. 

Amutse het erken huishoudings word gedwing om te kies tussen elektrisiteit en basiese noodsaaklikhede soos kos, huur en vervoer.

Hy het gister tydens die besprekingsforum van die Elektrisiteitsbeheerraad (ECB) gesê regulatoriese goedkeuring beteken nie outomaties dat elektrisiteit bekostigbaar is nie. 

Amutse het die land se elektrisiteitsinstellings versoek om verder as tariewe te kyk en die finansiële druk wat huishoudings en klein besighede ervaar, te takel. 

“’n Tarief kan goedgekeur, behoorlik bereken word en steeds buite ’n gesin se vermoë wees,” het hy gesê.

Amutse se opmerkings plaas die kwessie van bekostigbare elektrisiteit kern in besprekings oor Namibië se energietoekoms, wat kommer wek oor of die land se kragstelsel voldoende reageer op die realiteite van huishoudings met lae of onreëlmatige inkomste.

“Elektrisiteit is bekostigbaar wanneer ’n huishouding vir genoeg daarvan kan betaal om in basiese behoeftes te voorsien sonder om kos, huur of ander noodsaaklikhede op te offer,” het Amutse gesê. 

“Vir ’n klein onderneming moet dit betroubaar wees en geprys word op ’n vlak wat die onderneming toelaat om te oorleef en te groei.” 

Die minister het ’n prentjie geskets van die hoeveelheid elektrisiteit wat huishoudings kan bekostig om te koop, veral diegene wat op voorafbetaalde meters staatmaak.

Hy het bevraagteken of kragverskaffers die kwessies agter dalende verbruik ten volle verstaan ​​en gewaarsku laer kragverbruik beteken nie noodwendig dat verbruikers se verbruik meer doeltreffend word nie. 

“Dit kan ook ontbering weerspieël. Ons moet die verskil ken,” het hy gesê. 

“Ons moet dus onderskei tussen ’n aansluiting en die vermoë om dit te gebruik. ’n Huishouding kan aan die netwerk gekoppel wees en steeds in die donker leef.”

Amutse het kragverskaffers uitgedaag en gevra wanneer laas het hulle ’n kliënt gevra wat hulle moes opoffer om krag te kon koop. Hy het ook bevraagteken of sodanige terugvoer ooit besluite binne die instellings verander het wat verantwoordelik is vir die verskaffing en regulering van elektrisiteit. 

’n Voorafbetaalde meter kan, volgens hom, ’n huishouding se krag doeltreffend afsny, sonder dat ’n formele ontkoppeling plaasvind.

“As ons slegs formele ontkoppelings tel, verstaan ​​ons dan hoeveel kliënte werklik sonder krag is?” het hy gevra.

Amutse het die ECB, NamPower, streekkragverspreiders, munisipaliteite en ander belanghebbendes versoek om hul bedryfskoste te bestudeer, voordat bykomende finansiële druk op verbruikers afgedwing word. 

“Voordat ons die publiek vra om meer te betaal, het ons alles in ons vermoë gedoen om die koste van die dienste te verminder? ’n Koste word nie ’n verantwoordelikheid bloot omdat ’n instelling dit aangegaan het nie.”

Volgens Amutse bly finansiële volhoubaarheid belangrik en het gewaarsku ’n elektrisiteitstelsel wat toegelaat word om te verswak, sal verdere koste deur bederfde kos, onderbroke produksie, beskadigde toerusting en verlore inkomste skep. 

Die minister het gesê verskaffers moet wys voorgestelde tariefverhogings was noodsaaklik en dat verbruikers waarde vir hul geld kry.

Amutse het die ECB gevra dat tariefbesprekings nie net die inkomste ondersoek wat deur verskaffers vereis word nie, maar ook die impak van verhogings op huishoudings met baie lae of onreëlmatige inkomste.

Hy wou ook weet hoe verwagtinge met betrekking tot doeltreffendheid getoets word, watter bewyse goedgekeurde verhogings regverdig en watter gevolge intree wanneer beloofde diensverbeterings nie gelewer word nie.

“Voorspelbaarheid is belangrik vir beleggers. Dit is ook belangrik vir gesinne wat probeer om vir die volgende maand te beplan,” het hy gesê.

Die minister het ook verspreiders uitgedaag om te verduidelik wat verbruikers ontvang wanneer hulle klein hoeveelhede voorafbetaalde elektrisiteit koop, insluitend die uitwerking van toepaslike heffings en aftrekkings.

Amutse het hulle aangespoor om kragverliese, stadige herstelwerk, verkrygingskoste en administratiewe duplisering te takel en te vra watter was onvermydelik en watter was verskans. Volgens hom kan instellings die inligting aan verbruikers deurgee. 

“Die kliënt behoort nie jou werk te hoef finansier nie,” het Amutse gesê.

Volgens die minister moet die regering beleidsimplikasies die hoof bied waar selfs ’n doeltreffend bestuurde verskaffer nie basiese krag vir ’n huishouding bekostigbaar kan maak nie. 

“Ons kan nie die reguleerder of die verspreider vra om lae inkomste deur tariefberekening alleen op te los nie,” het hy gesê. 

Amutse het gevra vir die oorweging van doelgerigte ondersteuning, met duidelike kriteria wat bepaal wie daarvoor in aanmerking kom, watter noodsaaklike elektrisiteitsverbruik beskerm moet word en hoe sulke ondersteuning befonds sal word.

“’n Belofte wat nie befonds is nie, beskerm nie die huishouding nie,” het hy gesê. 

Hy het gesê kunsmatige intelligensie (AI) kan help om foute te voorspel, verbeterde data kan elektrisiteitsverliese verminder en digitale kliëntedienste kan verbruikers onnodige reise en verlore inkomste spaar.

Hy het egter gewaarsku tegnologie moet beoordeel word op grond van die impak daarvan op die mense wat die kragstelsel gebruik. 

“’n Toepassing wat duidelik aan ’n kliënt sê dat hulle nie krag kan bekostig nie, het nie bekostigbaarheid opgelos nie,” het hy gesê.

Amutse het belanghebbendes aangespoor om te wys hoe beleggings in opwekking, transmissie, verkryging en verspreiding in meer betroubare en bekostigbare krag vir eindgebruikers omgeskakel sal word.

Hy het ook gevra vir ’n deeglike ondersoek na openbare-private-vennootskappe en gesê dit moet beoordeel word op grond van die openbare waarde wat dit oor hul volle lewensduur lewer. Dit sluit koste in wat mag ontstaan jare nadat die ooreenkomste onderteken is.

Die minister het NamPower se bydrae erken om Namibië teen roetine-beurtkrag te beskerm wat elders ervaar word, asook die rol wat verspreiders, munisipaliteite, reguleerders en beleggers in die handhawing van kragvoorsiening speel. 

Hy het belanghebbendes aangespoor om verbruikers in die middelpunt van kragbeplanning en tariefbesprekings te plaas. 

Amutse het gemaan bekostigbaarheid moet gemeet word aan of mense die diens waaraan hulle gekoppel is, werklik kan gebruik.

“Laat ons dit vir ons mense laat werk,” het Amutse gesê.

– [email protected]