Baynes-verslag het nooit die ontwikkelaar bereik

Die kantoor van die ombudsman het bevestig dat sy ondersoekverslag oor die voorgestelde Baynes-hidrokragprojek nooit aan die projek se eenheid vir implementering gestuur is nie.

Dit is Maandag met ’n amptelike verskoningsbrief afgelewer – meer as vier maande ná die ondersoek.

“Weens ’n administratiewe oorsig aan die kant van ons kantoor is die verslag nie vroeër aan die Baynes-projek se eenheid vir implementering gestuur nie,” het Loide Ipinge namens die kantoor van die ombudsman Maandag in ’n skriftelike reaksie aan Republikein gesê. 

“Die verslag, vergesel van ’n amptelike verskoningsbrief, is egter behoorlik onderteken” en Maandag afgelewer.

Die verslag volg op ’n ondersoek wat op 9 en 10 April uitgevoer is en op 27 Mei deur ombudsman Basilius Dyakugha onderteken is. Dit het ontstaan uit ’n klagte wat in April 2024 ingedien is deur die Tradisionele Owerhede van Ombuku-Kapika en Tjizapundu, EarthLife Namibia en International Rivers.

Republikein het op verlede week berig dat daar geen omgewingsklaringsertifikaat vir die projek bestaan nie. Die ombudsman het bevind die konsultasies voldoen nie aan die wet op omgewingsbestuur nie en dat die gemeenskappe van die Epupa-kiesafdeling verdeeld is oor die ontwikkeling.

Die Baynes-binasionale projek se eenheid vir implementering het dieselfde dag oor daardie berig gekla gesê hulle dra geen kennis van die ombudsman se gevolgtrekkings nie en dat die verslag met hulle gedeel moes gewees het vir deurlees en kommentaar voordat dit met die media gedeel is.

Die ombudsman se kantoor staan by sy bevindings.

“Ons bevestig hiermee dat ons ondersoek aan die lig gebring het dat amptelike konsultasies nog nie plaasgevind het nie en dat ons by alle aanbevelings volstaan soos in die verslag gestel,” het Ipinge gesê.

Sy het gesê die verslag is persoonlik deur die ombudsman afgeteken en dat die verslag uiteensit by wie, wanneer en waar inligting verkry is.

Die projek-eenheid verwerp die bevinding.

“Die kern bly: die ombudsman se ondersoekspan se gevolgtrekking oor die kwessie van openbare konsultasies is misplaas en feitelik verkeerd en het geen grondslag nie,” het die direkteur van die projek, Muyenga Muyenga, aan Republikein gesê. 

“Ons het geen verdere kommentaar oor daardie saak nie.”

Hy het gesê die projek vorder ongehinderd en sal voortgaan om aan die wetgewende vereistes van sowel Angola as Namibië, asook aan internasionale riglyne, te voldoen.

Vroeër het hy die grondslag van die bepaling bevraagteken.

“Ons is verbaas oor hoe die ondersoekers van die ombudsman tot ’n bepaling gekom het dat daar geen openbare konsultasies was nie, of dat die openbare konsultasies nie die vereiste omgewingswetgewing van Namibië gevolg het nie?” het Muyenga gesê.

Hy het gevra op watter data die ondersoekers gesteun het en of hulle die omgewingskonsultante Environmental Resources Managemen (ERM), Urban Dynamics, die Suider-Afrikaanse Instituut vir Omgewingsassesering (SAIEA) en Holisticos gekontak het.

Hy het gesê die projek-eenheid doen nie self omgewingstudies nie, maar verkry internasionale kundiges wie se werksomvang openbare konsultasies insluit. 

Die projekaanbieding lys meer as 30 vergaderings tussen 2009 en Februarie 2024.

Die ombudsman se lys van dokumente wat nagegaan is, sluit ’n impakassessering van 2014 deur ERM en Urban Dynamics in. 

Die verslag dui nie aan dat die ondersoekers enige van die konsultasiefirmas ondervra het nie.

Openbare konsultasies oor die reguleringsdam het vandeesweek begin. Muyenga het gesê die eerste fase het Maandag op Opuwo en Okongwati begin, met ’n vergadering gister by Epupa en vandag by Orokaue. Hy het gesê die assesering van die reguleringsdam het in Julie begin en is aan SRK Consulting gekontrakteer.

Die ombudsman se ondersoekverslag dui aan dat die Orokaue-gemeenskap, wat die naaste aan die damterrein woon, gesê het hulle is geraadpleeg en het hul toestemming gegee, en het die standpunt verwerp dat mense uit ander gebiede namens hulle moet praat.

Oor die gemeenskap by Ovijeerere, wat die projek-eenheid as direk geraak identifiseer ná die toevoeging van die reguleringsdam, het Muyenga gesê daar bestaan geen bevolkingsyfer nie. ’n Sosioëkonomiese basislyn vir die gebied moet nog uitgevoer word as deel van die assessering van die reguleringsdam.

“Laat ons dus geduldig wees totdat die proses oor die omgewingsimpakstudie (EIA) voltooi is, aangesien dit sal bepaal hoeveel mense waarskynlik deur die bou van die reguleringsdam geraak sal word,” het hy gesê.

Hy het gesê syfers uit 2011 het vyf huishoudings aan die Namibiese kant en een aan die Angolese kant aangeteken en dat die bevolking sedertdien toegeneem het. ’n Sensus binne die projekgebied moet voor die einde van vanjaar uitgevoer word.

Muyenga het gesê die beswaar teen die projek spruit uit ’n plaaslike leierskapsgeskil.

“Die twispunt is dat die betrokke groep by Omuhonga ons in politiek en hul hoofmanskaptwis wil intrek,” het hy gesê.

Mutaambanda Kapika van die Ombuku-Kapika Tradisionele Owerheid en Kapirurua Muhenje van die Tjizapundu Tradisionele Owerheid het die klagte ingedien. 

“Die projek-eenheid betwis die gebruik van die naam Ombuku-Kapika en sê daardie owerheid word gelei deur hoofman Kapika sr., wat die projek steun. Mutaambanda Kapika se uitdaging teen die aanwysing van Hikuminue Kapika as hoof van die Ombuku Tradisionele Gemeenskap is in Julie 2020 deur die hooggeregshof van die hand gewys.

Die projek-eenheid sê klaring vir die hoofdam en die reguleringsdam sal teen die tweede kwartaal van 2027 by die owerhede van Angola en Namibië ingedien word. Die ministerie van die omgewing, bosbou en toerisme het vandeesmaand bevestig dat geen aansoek ingedien is nie. 

Die projek-eenheid het ook bekend gemaak dat ’n omgewingsklaringsertifikaat uitgereik is vir die toegangspaaie na die damterrein.

– [email protected]