Tussen strategie en uitvoering

Die tweede sakeforum tussen Namibië en die Europese Unie (EU) se padkaartbenadering sal nou tot 2030 voortgaan met die spesifieke fokus daarop om groen waterstof en kritieke grondstowwe in konkrete nywerheidsprojekte te omskep.

Die forum wat vandeesweek in Windhoek plaasgevind het, dien as ’n oorgangsfase – weg van politieke verklarings van voorneme na ’n raamwerk vir nywerheid en belegging wat sterker op implementering gerig is. 

Jessika Roswall, die EU-kommissaris vir die omgewing, waterweerbaarheid en ’n mededingende sirkulêre ekonomie, tesame met ’n amptelike mediaverklaring en besprekings tydens ’n waterstofwerkswinkel as deel van die forum, dui op ’n gemeenskaplike patroon: Hoë en soms onrealistiese strategiese ambisie wat teen operasionele struikelblokke vasloop. 

Roswall het die huidige wêreldomgewing beskryf as gevorm deur “geopolitieke omwenteling en ekonomiese onsekerheid” en beklemtoon dat slegs “noue samewerking op grond van vertroue en gelykwaardigheid” stabiliteit kan skep. 

Terselfdertyd is die vennootskapsraamwerk tot 2030 uitgebrei. 

ERA VAN LOODSPROJEKTE VERBY

In ’n breër toonverskuiwing het Roswall dit duidelik gemaak dat die era van loodsprojekte geëindig het.

“Ons moet verby haalbaarheidstudies beweeg en konkrete ekonomiese resultate lewer – fabrieke, werkgeleenthede en inkomste,” het sy gesê. 

’n Gepaardgaande mediaverklaring deur die EU-woordvoerder in Namibië, Twaku Kayofa, het dit in ekonomiese terme geplaas. Die EU bly een van Namibië se belangrikste handelsvennote, met handelsvolumes wat in 2025 N$17,6 miljard bereik het en meer as 46 000 werksgeleenthede wat aan EU-uitvoere gekoppel is. 

Die doel, volgens die verklaring, is om plaaslike waardetoevoeging te versterk en Namibië dieper in wêreldwye voorsieningskettings te integreer. 

Roswall het dit beskryf as ’n wegbeweeg van die tradisionele model van die uitvoer van grondstowwe.

“Ons beweeg weg van ontginningsmodelle na skoner nywerhede en volhoubare voorsieningskettings,” het sy gesê. 

UITDAGINGS MET HYPHEN-PROJEK

Tog het besprekings tydens die Hyphen-waterstofwerkswinkel die moeiliker kant van hierdie transformasie uitgelig. Die projek, met ’n geraamde beleggingswaarde van sowat 10 miljard euro en ’n plaaslike verkrygingsteiken van 30,6%, dui die omvang van die moontlike ekonomiese impak aan, asook die kompleksiteit van uitvoering. 

Die fokus het daarom weg van visie en na knelpunte verskuif: Toegang tot finansiering, ontbrekende nywerheidskapasiteit, swak voorsieningskettings en uitdagings met koördinering binne die plaaslike ekosisteem. 

Soos een deelnemer opgemerk het: “Plaaslike inhoud alleen is nie genoeg nie – ons moet die werklike strukturele knelpunte verstaan en oplos.” 

Die bespreking het duidelik gemaak dat die hoofstruikelblokke minder by politieke belyning lê as by Namibië se steeds beperkte uitvoeringsvermoë. Besluite en vennootskappe wat uit die forum na vore kom, sal daarom waarskynlik steeds die uitvoeringstekorte in die gesig staar wat Namibië al jare kenmerk. 

’n Breër prentjie het aan die einde van die forum begin vorm aanneem: die Namibië-EU-vennootskap bepaal die strategiese raamwerk tot 2030, terwyl deelnemers en mediaberiggewing handel, werkskepping en belegging beklemtoon.

Tog stuit nywerhede – en die mense wat hierdie idees moet uitvoer – op beperkinge wat deels deur Namibië se eie handelsbeleid gevorm word. 

Namibië bevind hom daarom, soos net ’n klein aantal Afrikalande, terselfdertyd in die middelpunt van ’n verreikende Europese transformasieprojek, terwyl hy nog in die vroeë fases is om die nywerheidskapasiteit en institusionele bereidwilligheid op te bou wat nodig is om aan hierdie verwagtinge te voldoen. 

– [email protected]