Banke blameer inkomstekrisis vir skuld

Namibië se huishoudelike skuldkrisis word aangevuur deur ’n inkomsteknyp, met ’n gemiddelde maandelikse inkomste van sowat N$4 000 wat baie Namibiërs laat sukkel om basiese lewenskoste te dek sonder om te leen.

Die uitvoerende hoof van die Bankiersvereniging van Namibië, Dantagos Jimmy het gesê druk op huishoudelike inkomste moet in die middelpunt van die debat oor skuld staan, veral onder staatsamptenare.

Sy het Vrydag voor die Nasionale Vergadering se staande komitee oor ekonomie en nywerheid, openbare administrasie en beplanning verskyn oor die mosie of bestaande wette Namibiërs beskerm teen uitbuiting deur uitleeninstellings en informele geldskieters.

Sy het gesê die koste van noodsaaklikhede het vinniger gestyg as wat baie huishoudings gemaklik kan bekostig, wat min besteebare inkomste laat en die afhanklikheid van krediet verhoog om te oorleef.

Wat werklik die wortel van die kwaad is, “is dat ons ’n inkomstekrisis het,” het Jimmy benadruk.

Sy het gesê hoewel inflasie in 2016 op betreklik hoë vlakke begin het en sedertdien ’n afwaartse tendens toon, bly die lewenskoste styg.

“Oor die algemeen neem die lewenskoste vir die meeste van ons burgers steeds toe,” het sy gesê, en kos en nie-alkoholiese drankies, behuising, water, elektrisiteit, gas, brandstof en vervoer uitgewys as groot uitgawes wat druk op huishoudings plaas.

Jimmy het gesê die wanbalans tussen inkomste en uitgawes dwing baie mense om geld te leen om basiese behoeftes te dek.

“En om dit te bestuur, is dit waar lenings inkom, want wat hulle in terme van inkomste het, kan nie hierdie basiese noodsaaklikhede dek nie,” het sy gesê.

Jimmy het egter die voorstel verwerp dat kommersiële banke die land se oormatige skuld deur buitensporige uitleen dryf.

Sy het gesê kredietverlening in die privaat sektor oor kommersiële bankprodukte heen het van 2014 tot Junie 2026 ’n afwaartse tendens gehad, al bly huishoudelike skuld ’n bekommernis.

“Die argument dat die banke moontlik te veel aan die bevolking uitleen, sal waarskynlik op hierdie tydstip nie water hou nie, al is mense oormatig in die skuld,” het Jimmy gesê.

Sy het gesê individuele lenings, voorskotte en verbandlenings het afgeneem, terwyl individuele oortrokke fasiliteite en voertuig- en batefinansiering ’n oplewing getoon het.

Jimmy het gesê Namibië se saamgestelde huishoudelike skuldposisie is tans onder beheer, hoewel daar “kolle van aansienlike huishoudelike finansiële nood” is.

Sy het hierdie nood toegeskryf aan inkomstedruk, stygende lewenskoste, korttermynlenings, herfinansiering, die opstapeling van lenings en onvoldoende finansiële buffers.

Oor staatsamptenare het Jimmy erken dat die salarisaftrekkingstelsel oormatige leen makliker kan maak, maar die idee verwerp dat dit die onderliggende oorsaak van oormatige skuld is.

“Die salarisaftrekkingstelsel kan oormatige leen fasiliteer, maar dit is nie op sigself die oorsaak van oormatige skuld nie,” het sy gesê.

Sy het verduidelik dat staatsdienswerkers aantreklik is vir uitleners, omdat hul salarisse as stabiel beskou word, wat salarisgekoppelde krediet relatief toeganklik maak. 

Hoewel die stelsel bedoel was om verbruikers te bevoordeel, het sy gesê dit kan misbruik word wanneer leners verskeie fasiliteite benut bloot omdat dit beskikbaar is.

“Net omdat die meganisme daar is, beteken dit nie dat jy dit tot die volle omvang moet gebruik nie,” het sy gesê.

Sy het ook verskeie kredietverskaffers, herfinansiering, leningskonsolidasie, opvul-fasiliteite, korttermyn-verbruikerslenings en veelvuldige salarisaftrekkings geïdentifiseer as faktore wat huishoudelike skuld kan vererger.

Jimmy het die banksektor se kredietbeoordelings verdedig en gesê kommersiële banke ondersoek inkomste, uitgawes, besteebare inkomste en terugbetalingsgedrag voordat lenings goedgekeur word.

Sy het gesê uitleenkoerse word deur monetêre beleidsomstandighede beïnvloed, met banke wat hul pryse op die Bank of Namibia (BoN) se verwysingskoerse baseer, terwyl individuele leners verskillende koerse kan kry na gelang van hul risikoprofiele en ander faktore.

Jimmy het volgehou dat die regulatoriese raamwerk wat banke beheer, voldoende is, maar gesê groter finansiële geletterdheid en persoonlike finansiële dissipline is nodig.

Sy het gesê die bankbedryf word in ’n “catch-22”-situasie vasgevang en kry kritiek wanneer banke aan mense leen wat daarna diep in die skuld raak, maar ook wanneer banke terugdeins van lenings aan verbruikers wat krediet nodig het.

– [email protected]