‘Ondersoek kantoor van arbeidskommissaris’

’n Fluitjieblaser het die Teenkorrupsiekommissie (ACC) van Namibië versoek om bewerings van korrupsie, nepotisme en onreëlmatige werwingspraktyke in die kantoor van die arbeidskommissaris te ondersoek. 

Die versoek is vervat in ’n klagskrif van ses bladsye wat op 5 Junie by die ACC ingedien is. ACC se woordvoerder, Marina Matundu, het verlede week aan Network Media Hub (NMH) gesê dat die kommissie die saak sal ondersoek. 

Die hokaairoeper beweer dat werwings- en bevorderingsprosesse by die arbeidskommissaris se kantoor deurgaans versuim het om aan staatsdienswetgewing en beginsels van billikheid en deursigtigheid te voldoen. 

Die brief beweer “konsekwente patrone wat daarop dui dat die werwings- en bevorderingsprosesse nie in ooreenstemming is met die staatsdienswette, -personeelreëls en die beginsels van billikheid en deursigtigheid nie”. Een van die bewerings hou verband met onderhoude vir arbiterposte (graad 6) wat in April 2022 gevoer is. Volgens die klagte is die president van die Namibiese Werkgewersvereniging (NEA), Henry Bruwer, wat op die paneel was, glo gesien waar hy onderhoudsvrae vanaf sy selfoon lees voordat die onderhoude begin het. 

Die onderhoudsvrae word na bewering net voor die onderhoude begin, gesamentlik deur paneellede opgestel en streng prosedures verbied paneellede om selfone te gebruik. 

Die brief lui toe die menslikehulpbronbeampte, Veneranda Sheehama, vir Bruwer oor die vrae uitvra, het hy glo gesê hy het dit van die destydse adjunk-arbeidskommissaris, Kyllikki Sihlahla, ontvang. Sihlahla is in 2024 as arbeidskommissaris aangestel. 

“Ten spyte van die duidelike prosedurele onreëlmatigheid en die moontlike uitlek van vertroulike onderhoudsmateriaal, het die voorsitter geweier om Bruwer te laat onttrek of hom van die paneel te skors,” lui die klagte. 

Die fluitjieblaser beweer verder dat die voorval nooit ondersoek is nie en dat Bruwer op daaropvolgende onderhoudspanele bly dien het. Bruwer het enige oortreding ontken toe NMH hom gekontak het. 

“Ek was tot dusver op twee panele en ek het nog nooit vrae van my selfoon af gelees nie,” het hy gesê. 

“Vrae word deur ons almal as paneellede saam met menslike hulpbronne bepaal. En dit hang af, soms een en soms twee vrae per persoon. Ek lees myne van die papier af.” 

UITSLUITING BEWEER 

Die klagte opper ook kommer oor werwingsonderhoude wat in November 2025 vir die poste vir hoof-arbiter (graad 5) en arbiter (graad 6) gevoer is. Die fluitjieblaser beweer dat die Namibiese Vakbond vir Staatsdienswerkers (Napwu) van die werwingsproses uitgesluit is. “Daar word beweer dat Sihlahla die werwingsproses vir hierdie poste doelbewus vertraag en weer van voor af laat begin het om te wag dat haar voorkeur-interne kandidate hul verpligte staatsdiens-proeftydperk voltooi, wat hulle wettiglik vir bevordering sou kwalifiseer,” lui die klagte. 

Die bewerings kom terwyl hoofarbiter Dionysius Louw afsonderlik na ’n dispuut oor onbillike arbeidspraktyke teen verskeie senior regeringsamptenare verwys het. 

Dokumente wat NMH gesien het, toon dat Louw beweer dat dissiplinêre verrigtinge wat teen hom ingestel is, onwettig is en neerkom op vergelding nadat hy beweerde wanadministrasie binne die kantoor van die arbeidskommissaris aangemeld het. Die saak was vir arbitrasie op 26 Junie geskeduleer. 

Die fluitjieblaser beskuldig ook die kantoor van die arbeidskommissaris daarvan dat dit betalings van die daaglikse reis- en verblyftoelae (DSA) wanbestuur, met sommige arbiters wat glo betalings ontvang, terwyl nuutaangestelde arbiters in Windhoek gebly het in plaas daarvan om by hul aangewese dienspunte aan te meld. “Daar is misbruik van DSA, insluitend meer as N$50 000 wat in Januarie 2026 aan sommige arbiters betaal is wat veronderstel was om by hul onderskeie dienspunte aan te meld, maar in Januarie 2026 in Windhoek gebly het.” 

ONBEWUS 

Sihlahla het ontken dat sy kennis dra van sistemiese korrupsie, nepotisme of onreëlmatige werwingspraktyke. 

“Ek is nie bewus van die beweerde klagte wat by die ACC ingedien is nie en ek is ook nie bewus van enige sistemiese korrupsie, nepotisme of onreëlmatige werwingspraktyke binne my kantoor nie,” het sy aan NMH gesê. 

Sihlahla het ook bewerings verwerp dat sy onderhoudsvrae of vertroulike werwingsmateriaal vooraf met Bruwer gedeel het voor die onderhoude in April 2022. 

“Paneellede word nie eens toegelaat om hul selfone te gebruik of die lokaal te verlaat voordat die onderhoude afgehandel is nie. 

“Waar dit nodig is vir ’n paneellid om die raadsaal vlugtig te verlaat, insluitend om die ablusiegeriewe te gebruik, geskied dit onder toesig van die menslikehulpbronbeampte wat as sekretariaat dien,” het Sihlahla gesê. 

Sy het gesê nuutaangestelde arbiters het slegs tydelik in Windhoek gebly om oriëntering en praktiese opleiding te ondergaan voordat hulle na hul dienspunte ontplooi is. 

Volgens Sihlahla word DSA slegs betaal aan amptenare wat gemagtigde reis weg van hul amptelike dienspunte onderneem, in ooreenstemming met regeringsbeleid en voorgeskrewe tariewe. 

Sy het die wanbestuur van DSA-fondse ontken en gesê dat operasionele eise, eerder as swak finansiële beheer, druk op die kantoor se reisbegroting geplaas het. 

“Elke eis is gebaseer op die goedgekeurde reis, die duur van die amptelike reis en die toepaslike DSA-tariewe vir die betrokke bestemming,” het sy verduidelik. 

“Amptenare wat nie weg van hul dienspunte reis nie, kom nie in aanmerking om DSA te eis nie. Alle amptenare wat aan die vereistes voldoen, word gelyk behandel en is geregtig om DSA in ooreenstemming met die beleid te eis. 

“Enige eis wat in stryd met die voorgeskrewe vereistes ingedien word, sou onversoenbaar wees met die toepaslike reëls en, indien vasgestel, deur die toepaslike administratiewe of dissiplinêre prosesse hanteer word,” het Sihlahla gesê. 

Oor Louw se dispuut oor onbillike arbeidspraktyke het Sihlahla gesê die dissiplinêre saak bly hangende voor die arbeidskommissaris. 

“Dit sou onvanpas wees vir my om kommentaar te lewer op die bewerings of die meriete van die dissiplinêre proses,” het sy gesê.

– [email protected]