Minimum loon weer onder die loep

Maatskappye in Namibië kan werknemers wettig minder as die nasionale minimum loon betaal indien hulle ’n goedgekeurde vrystelling van die ministerie van justisie en arbeid verkry.

Dit is deur die uitvoerende direkteur, Ben Nangombe in die arbeidsministerie, bevestig. Die proses laat werkgewers toe om “op goeie gronde en ander vereistes” aansoek te doen en kan, indien dit goedgekeur word, maatskappye in staat stel om die statutêre loonvereistes te omseil.

Nangombe het verduidelik dat, hoewel die nasionale minimum loon van N$18 per uur, wat in Januarie 2025 in werking getree het, regsbindend is, die wet ’n meganisme voorsien vir maatskappye wat finansiële of operasionele beperkings ervaar om vir verlaagde lone aansoek te doen.

“In die afwesigheid van ’n goedgekeurde vrystelling is alle maatskappye verplig om daaraan te voldoen en volle vergoeding in geldelike terme te betaal,” het hy gesê.

Die bevestiging kom te midde van uitdagings vir baie Namibiese ondernemings wat probeer om die nuwe loonstandaard toe te pas.

In ’n gesprek met Network Media Hub (NMH) het die eienaar van ’n sekuriteitsmaatskappy in Rundu, Moyyo Jussi, gesê nakoming is veral moeilik in die sekuriteitsbedryf, waar private kliënte dikwels laer betalings aanbied.

“Wanneer ons staatsekuriteitstenders ontvang, voldoen ons aan die minimum loon soos in die kontrak bepaal.

“Met private kliënte betaal mense egter wat hulle kan, wat ons soms dwing om toe te gee en ons verhinder om die minimum loon te betaal,” het Jussi gesê.

Sy opmerkings volg op navrae van NMH oor waarom sommige sekuriteitswagte by sy maatskappy N$1 500 per maand verdien – ver onder die wettige minimum loon. “Betaling is per terrein. As die kliënt bo die minimumloonkerf betaal, vergoed ek my personeel dienooreenkomstig,” het hy verduidelik.

Jussi het ook vakbonde aangemoedig om billik met sake-eienaars te konsulteer om die breër ekonomiese gevolge te verstaan.

“Maatskappye in Rundu en ander kleiner dorpe is nie bereid om groot bedrae aan sekuriteit te bestee in vergelyking met Windhoek nie. Ongelukkig dra hierdie omstandighede tot laer betalings by,” het hy gesê.

Nangombe het gesê arbeidsinspekteurs is bemagtig om nakoming te verseker deur werkplekke proaktief te besoek of in reaksie op klagtes en werkgewers kan hulle nie toegang weier nie.

Nie-nakoming is strafbaar volgens die wet, met boetes wat deur die omstandighede bepaal word.

UITBUITING

Kritici waarsku dat die vrystellingstelsel uitgebuit kan word, wat werkers kwesbaar laat.

“Sommige maatskappye kan wettig onder die minimum loon betaal as hul aansoek deur die ministerie goedgekeur word,” het Nangombe gesê.

Hy het werknemers aangespoor om onderbetaling aan te meld sodat die ministerie kan ondersoek instel en nakoming kan afdwing.

Die arbeidsministerie hou vol dat die vrystellingsmeganisme bedoel is om die behoeftes van sukkelende ondernemings met die regte van werknemers te balanseer, hoewel debatte voortduur oor of dit werkers voldoende beskerm.

– [email protected]