Meeste arbeidsoortredings in die Noordooste

Altesaam 28% van groot- en kleinhandelaars landswyd het nie aan die basiese arbeidswette voldoen nie, met die meeste oortreders in die noordooste van die land nadat inspeksies tussen April en Junie deur die ministerie van justisie en arbeidsverhoudinge uitgevoer is.

Die ministerie se woordvoerder, Maria Hedimbi, het vandeesweek aan Republikein gesê dat sowat 556 werksplekke oraloor die land gedurende die eerste kwartaal van die boekjaar geïnspekteer is.

Daar is bevind dat 402 werkgewers aan die basiese diensvoorwaardes en die nasionale minimumloonbevel voldoen, terwyl 154 oortree het.

Hedimbi het gesê die nasionale nakomingskoers staan op 72%.

Streekgewys het die sentrale streek voorgeloop met ’n nakomingskoers van 94%, gevolg deur die Suide met 92%.

Die prentjie was aansienlik anders in die noordelike streke, waar nie-nakoming op 43% gestaan het, met die Noordooste wat die swakste prestasie aangeteken het.

Hedimbi het gesê die mees algemene oortredings het onbetaalde lone, ongemagtigde of buitensporige aftrekkings en die versuim om betaalde siekteverlof te voorsien, ingesluit. Sy het die voortdurende oortredings grootliks toegeskryf aan ’n doelbewuste minagting van arbeidswette.

‘ONKUNDE G’N VERSKONING’

Wanneer inspekteurs werkgewers konfronteer, het werkgewers meestal finansiële probleme of ’n gebrek aan begrip van hul wetlike verpligtinge aangevoer.

“Hierdie faktore verskoon egter geen werkgewer van hul wetlike verpligtinge nie. Elke werkgewer is deur die wet verplig om werknemers korrek en betyds te betaal en slegs wettige aftrekkings te maak,” het sy beklemtoon.

Die ministerie het bevestig dat herhaalde oortreders uit vorige inspeksierondes geïdentifiseer is en dat vier nakomingsbevele uitgereik is om die nakoming van die wet te verseker.

“Wanneer oortredings geïdentifiseer word, ontvang werkgewers leiding en aanwysings om die kwessies binne bepaalde tydraamwerke reg te stel. 

“Ons inspekteurs doen dan opvolgbesoeke om te verifieer of regstellende maatreëls ingestel is,” het Hedimbi verduidelik.

Die ministerie het N$1,5 miljoen aan onbetaalde lone vir werkers verhaal, gebaseer op 1 241 arbeidsklagtes en afdwingingsoptrede.

Die ministerie kon nie data verskaf oor die gemiddelde bedrag wat per werker verhaal is nie, asook nie ’n uiteensetting wat toon of die 28% ongehoorsame ondernemings hoofsaaklik klein-, mediumgroot- of groothandelaars was nie.

RUIMTE VIR VERBETERING

Wat strafmaatreëls betref, het Hedimbi gesê die ministerie se benadering kombineer opleiding, bewusmakingsprogramme, leiding en sosiale dialoog om vrywillige nakoming te bevorder.

“Ons primêre doelwit is om harmonieuse arbeidsverhoudinge te bevorder," het sy gesê.

“In gevalle van aanhoudende, doelbewuste of herhaalde nie-nakoming sal ons egter afdwingingsoptrede neem om werkers se regte te beskerm.”

Inspeksies word volgens ’n jaarlikse plan uitgevoer wat elke kwartaal op geteikende sektore fokus.

Hedimbi het gesê die nakomingskoers van 72% dui op vordering, maar dat baie werk nog gedoen moet word.

“Dit is ’n positiewe teken dat die meerderheid werkgewers Namibië se arbeidswette nakom. Nietemin beklemtoon dit ook die behoefte aan verdere verbeterings. Ons doel is om selfs hoër vlakke van nakoming te bereik,” het sy gesê.

Hedimbi het werkgewers aangeraai om arbeidswette na te kom en beklemtoon dat hierdie verpligtinge nie net wetlike vereistes is nie, maar ook grondliggend is vir produktiewe en volhoubare werkplekke. 

Sy het werknemers aangemoedig om hul regte te verstaan en enige gevalle van onbillike arbeidspraktyke by die ministerie aan te meld vir toepaslike optrede.

– [email protected]