Landboubeamptes arbeidskommissaris toe

Elf werknemers van die ministerie van landbou, visserye, water en grondhervorming het ’n eis van N$11,88 miljoen vir reis- en verblyftoelae by die kantoor van die arbeidskommissaris ingedien.

Hulle beskuldig die ministerie daarvan dat hulle vir jare in onsekerheid gelaat is nadat hulle na Rundu ontplooi is, ondanks hul aanstellingsbriewe wat Nkurenkuru as hul amptelike dienspunt aandui. 

Die werknemers, aanvanklik deel van ’n groep van 16 wat die eis ingedien het, sê herhaalde pogings om die geskil intern op te los – insluitend ’n voorlegging in 2024 aan senior amptenare en ’n regsbrief vroeër vanjaar – het nie ’n reaksie opgelewer nie. 

Slegs 11 werknemers word as ondertekenaars op die jongste geskilvoorlegging gelys. Hulle eis elk tussen ongeveer N$857 402 en N$1,29 miljoen en voer aan dat hulle geregtig was op daaglikse reis- en verblyftoelae vir die tydperke wat hulle op Rundu gewerk het, aangesien hul aanstellingsbriewe steeds Nkurenkuru as hul dienspunt aangedui het. 

Volgens hul voorlegging aan die arbeidskommissaris, gedateer 16 Julie 2026 en deur Republikein gesien, is die werknemers mondelings opdrag gegee om by die ministerie se departement van grond se kantoor op Rundu aan te meld, maar hulle is nooit skriftelike instruksies gegee dat hul dienspunt verander nie. 

Hulle sê ook hulle het nooit skriftelike toestemming vir so ’n verandering gegee nie. Die geskil is die eerste keer intern in Junie 2024 geopper, toe die departement se adjunkdirekteur, Justine Milinga, ’n memorandum aan die destydse uitvoerende direkteur, Ndiyakupi Nghituwamata, voorgelê het waarin vergoeding van daaglikse verblyftoelae gevra is vir werknemers wat buite hul aangewese dienspunt werk. 

Die memorandum is aan senior amptenare versprei, maar volgens die werknemers het dit geen reaksie opgelewer nie. 

“Ten spyte van hierdie pogings is geen reaksie of terugvoer van die ministerie oor die versoek ontvang nie,” lui hul voorlegging. 

Met die saak wat nog onopgelos is, het sommige van die werknemers Bernhard Tjatjara & Co. Incorporated Legal Practitioners opdrag gegee om in te gryp. Die firma het op 25 Februarie 2026 ’n formele eisbrief aan die uitvoerende direkteur gestuur. Die werknemers sê egter dit het ook onbeantwoord gebly. 

Hul eisskedule bereken die toelae met die voormalige daaglikse verblyftoelae (DSA)-koers van N$709 per dag en die nuwer koers van N$1 318 per dag. 

Van die N$11,88 miljoen wat geëis word, word ongeveer N$4,86 miljoen teen die ou koers bereken, terwyl N$7,02 miljoen op die nuwe koers gebaseer is. Die eise dek verskillende tydperke, met die vroegste wat in Oktober 2022 begin en tot Junie of Julie 2026 strek, afhangend van die werknemer. 

Die 11 ondertekenaars het een van hul kollegas gemagtig om die geskil in te dien en hulle in die verrigtinge ingevolge die arbeidswet te verteenwoordig. 

Die adjunk- uitvoerende direkteur verantwoordelik vir die departement landbou, grondhervorming, hervestiging en streekprogram-implementering, Petrus Nangolo, het egter gesê die omstandighede rakende die werknemers se ontplooiing na Rundu dateer van voor sy ampstermyn. 

Nangolo het gesê hy was nie aan die hoof van die departement toe die werknemers gewerf is nie en het hulle nie na Rundu gestuur nie en bygevoeg dat hy die Rundu-struktuur reeds in plek gevind het toe hy oorgeneem het. 

“Ek weet nie watter soort reëlings hulle onder mekaar gereël het dat hierdie kollegas in Rundu beland nie,” het Nangolo gesê.

Hy het bygevoeg amptenare wat destyds in beheer was, genader moet word om vas te stel wat ooreengekom is. Hy het gesê die ministerie het later kantoorruimte op Nkurenkuru bekom en hy die direkteur verantwoordelik vir die departement in Kavango-Wes, Milinga, opdrag gegee het om te verseker dat personeel verbonde aan die streek van Kavango-Oos na hul aangewese dienspunte skuif. 

“Die kantoor was reeds bekom,” het Nangolo gesê en verduidelik die skuif was bedoel om te keer dat personeel tussen Rundu en Nkurenkuru pendel en om te verseker dienste word nader aan gemeenskappe gelewer. Nangolo het beweer dat Milinga die opdrag doelbewus geïgnoreer het in ’n skynbare poging om die werknemers se toelae-eise te verhoog. 

Nangolo het gesê hy het ook die DSA-eis gesien, maar was huiwerig om kommentaar te lewer oor reëlings wat voor sy ampstermyn gemaak is. Hy het bygevoeg dat hy verstaan die vorige waarnemende uitvoerende direkteur het moontlik vroeër vanjaar met die betrokke werknemers in Rundu vergader om die saak te bespreek. 

Oor die werknemers se bewering dat hul vroeëre voorleggings onbeantwoord gebly het, het Nangolo gesê hy het nie ’n formele versoek gesien wat spesifiek aan sy kantoor gerig is nie en beklemtoon dat amptelike korrespondensie aan die uitvoerende direkteur gerig moet word.

“As hulle hul brief vir hul S&T geskryf het, selfs almal saam, behoort dit nie aan die adjunk- uitvoerende direkteur gerig te wees nie, al is ek ook betrokke,” het hy gesê. 

Milinga het aan Republikein gesê Nangolo se bewering dat hy doelbewus die werknemers se verskuiwing vertraag het om hul DSA-eise te verleng, is vals. 

“Dit is nie waar nie,” het Milinga gesê en verduidelik die departement het probeer om ’n gladde oorgang van Kavango-Oos na Kavango-Wes te fasiliteer sonder om personeel nadelig te raak. 

Hy het gesê die eerste korrespondensie wat die werknemers opdrag gee om na Nkurenkuru te skuif, is in Januarie 2026 ontvang en die verskuiwing kon nie onmiddellik plaasvind nie, aangesien reëlings vir die werknemers en hul gesinne getref moes word. 

“Sommige mense het kinders wat skool toe gaan, so ons het gesukkel. In werklikheid het ons gesukkel om hierdie reëlings te tref,” het Milinga gesê. 

Hy het gesê personeel het ook tyd nodig gehad om hul verhuurders op Rundu in kennis te stel en huurreëlings op Nkurenkuru te tref, terwyl ander praktiese kwessies opgelos moes word voordat die verskuiwing kon plaasvind. 

Milinga het gesê sommige van die aanvanklike instruksies was voortydig, omdat die Nkurenkuru-kantoor nie voldoende toegerus was om die werknemers te akkommodeer nie. 

“Teen daardie tyd, toe ons ingelig is, het ons nie meubels gehad nie; ons is nie vertel hoe ons gaan werk nie.” 

Hy het bygevoeg die departement het hierdie kwessies met die kantoor van die uitvoerende direkteur opgeneem. 

“Hoe verskuif ons net om te kom en op die vloer te sit?” het hy gesê. “Ons het gesê nee, ons kan nie op die vloer werk nie.” 

Die werknemers sê hulle wag vir ’n reaksie van die arbeidskommissaris se kantoor oor die datum van hul eerste verhoor en hoop die proses sal hul kommer oor uitstaande toelaes en enige ander voordele wat hulle meen aan hulle verskuldig is, ooreenkomstig die toepaslike staatsdienspersoneelreëls en die arbeidswet aanspreek.

– [email protected]