Kettingreaksie van BKS

’n Uitbreking van bek- en klouseer (BKS) sal nie net boere lamlê nie, maar skokgolwe deur elke sektor stuur wat aan landbou gekoppel is – van abattoirs en vervoeroperateurs tot finansiële instellings en kapana-verkopers. 

Dit is die waarskuwing van Agribank se tegniese adviseur vee- en weiveldbestuur, Erastus Ngaruka.

Namibië kan verreikende ekonomiese en maatskaplike gevolge in die gesig staar indien BKS onbeheersd oor die land versprei, met landbou, indiensneming, voedselpryse en die staatskas op die spel. 

Ngaruka het die veebedryf aangespoor om op hoë ’n paraatheidsgrondslag te bly en vir die moontlike gevolge van ’n uitbreking voor te berei. 

Namibië se beesvleisbedryf het sy goeie beeld opgebou op streng nakoming van internasionale diergesondheidstandaarde. 

Die landbou-ekonomie van Namibië steun swaar op veeboerdery, met ’n waarde van meer as N$6 miljard. Veral beesvleisproduksie dra beduidend tot die land se BBP by, wat die veesektor een van die pilare van landelike lewensbestaan en nasionale inkomste maak. 

Ngaruka het gesê ’n MKS-uitbreking sal uitvoermarkte onmiddellik in gedrang bring. 

“Sodra uitvoerkanale beperk of gesluit word, sal boere gedwing word om in ’n versadigde plaaslike mark te verkoop.” 

VEEPRYSE

Veepryse sal skerp daal weens oorvoorsiening en verminderde vraag, wat reeds klein winsmarges verder sou knyp, volgens hom. 

“Die verlies aan buitelandse valuta-inkomste sal die nasionale ekonomie verder onder druk plaas.” 

Ngaruka het gesê staatsfinansies sal ook onder druk kom, aangesien die regering verplig sal wees om besteding op inentingsveldtogte, toesig en bioveiligheidsmaatreëls te verhoog. 

“Dit kan geld van ander ontwikkelingsprioriteite onttrek en bykomende druk op die nasionale begroting plaas.” 

Produksiekoste sal volgens Ngaruka na verwagting terselfdertyd styg. 

“Veeartsenydienste en siektebeheermaatreëls sal bedryfskoste vir boere verhoog, wat moontlik pryse van sekere produkte soos melk kan opstoot.” 

Volgens Ngaruka sal verbruikers, wat reeds met hoë lewenskoste worstel, die impak van stygende voedselpryse voel terwyl boere met krimpende inkomste sukkel. 

SKULDVLAKKE

Die rimpeleffekte sal tot in die finansiële sektor strek. 

Hy het gesê verminderde plaasinkomste kan tot hoër skuldvlakke en swak leningterugbetalings lei, veral vir boere wat op veeverkope staatmaak om hul finansiële verpligtinge na te kom. 

“Dit kan breër onstabiliteit binne die bank- en uitleenomgewing skep. 

“Werksverliese sal waarskynlik oor verskeie bedrywe volg. Plaaswerkers – veral tydelike arbeiders – sal onder diegene weees wat hardste getref word namate produsente koste sny of bedrywighede afskaal.” 

Hy sê abattoirs wat met verminderde vraag of marksluitings te kampe het, kan bedrywighede verminder of opskort, wat tot afleggings lei. 

KETTINGREAKSIE

Ngaruka voorspel vervoeroperateurs, vragmotorbestuurders en laaispanne sou deur bewegingsbeperkings geraak word, met kettingreaksies vir brandstofverskaffers en ondernemings vir voertuigonderhoud. 

Verder het Ngaruka gesê insetverskaffers, insluitend voervervaardigers, oormerkverskaffers en telers, sal dalende verkope ervaar namate plaasproduksie verlangsaam. 

“Informele handelaars soos kapana-verkopers kan ook ly indien beperkings die beweging of verkoop van beesvleisprodukte inperk,” het hy gesê. 

Ten spyte van Namibië se sterk diergesondheidstatus is die bedreiging nie meer ver op die horison nie, met BKS wat bevestig is in die noordoostelike distrik van Botswana en in die Noord-Kaap, aangrensend aan Namibië se suidelike grens. 

Suid-Afrika sukkel om die verspreiding van die siekte in te perk, wat die vrees laat toeneem dat Namibië volgende kan wees. 

“Dit is ’n aanduiding dat die siekte vinnig versprei en Namibië in gevaar is,” het Ngarukua gemaan.

Die ministerie van landbou, visserye, water en grondhervorming se direktoraat van veeartsenydienste, (DVS) saam met die Lewendehawe- en Lewendehaweprodukteraad van Namibië (LLPBN) en ander rolspelers in die bedryf, het inspeksie- en bioveiligheidsmaatreëls by grense versterk, insluitend ontsmettingsprosedures en bewegingsbeperkings. 

“Indien BKS egter deur hierdie beskermingsmaatreëls breek, sal die gevolge veel verder as plase strek – en werksgeleenthede, inkomste en ekonomiese stabiliteit landswyd bedreig.”

DVS hou vandag van 08:00 tot 14:00 ’n vergadering met rolspelers oor BKS by Namibië Instituut vir Openbare Administrasie en Bestuur (Nipam) in die hoofstad.   

– [email protected]