Groenskemas in Kunene worstel met vloedskade

Ondanks ’n belegging van N$34 miljoen sukkel die projekte steeds om wins te maak, het die bestuurder tydens ’n onlangse besoek van die Environmental Investment Fund (EIF) gesê. 

Johannes Swanepoel, wat die skemas al byna twee jaar bestuur, het gesê ’n pyplyn wat deurslaggewend is vir voerproduksie, het tydens verlede jaar se vloede weggespoel is. 'Herstelwerk word nou uitgestel totdat die reënseisoen verby is, aangesien die rivier onvoorspelbaar is en nuwe infrastruktuur weer kan wegspoel. 

“Van die pype is dalk in die oseaan saam met die nabygeleë rivier. Ons is net ’n bietjie bang om nou met herstelwerk te begin, want daardie rivier is baie onvoorspelbaar,” het Swanepoel gesê. 

“Ek dink teen einde Maart begin ons met die herstelwerk aan daardie pyplyn.” 

Vloede en die strawwe halfwoestynklimaat het tot 40% van die oesverliese veroorsaak, veral by mielies. Ander gewasse is ook geraak, insluitend botterskorsies en groenrissies. 

Kragonderbrekings bedreig verder die skemas se bedrywighede, het hy gesê, met tot N$50 000 se produkte wat op ’n gegewe tydstip in koelkamers in gevaar kan wees. Al word besproeiing deur sonkrag aangedryf, is die pakstore en kantore afhanklik van Nored-elektrisiteit, wat vir dae aaneen kan afgaan. 

“Soms van Woensdag tot Vrydag het ek sowat N$40 000, N$50 000 se voorraad in my koelkamer en dan gaan die krag by Nored of NamPower af. 

“Ons druk hulle om dit so vinnig moontlik weer aan te skakel,” het Swanepoel gesê. 

WERKSKEPPING

Ten spyte van die uitdagings, het die skemas 35 tot 45 mense in diens, met 90% uit plaaslike gemeenskappe. Ongeveer 65% van werknemers is vroue en die helfte van die arbeidsmag is jeug, wat almal daagliks opleiding in moderne boerderytegnieke ontvang. Swanepoel het gesê die skemas is steeds nie winsgewend nie, hoewel basiese koste soos salarisse, saad, kunsmis en elektrisiteit gedek word.

“Maar ons oorleef op die oomblik en dit lyk goed,” het hy gesê.

Die projekte lewer produkte aan Windhoek-markte, insluitend Freshmark, Metro en die Fresh Produce Market en verkoop voer aan plaaslike gemeenskappe teen byna die helfte van die kleinhandelprys om boere tydens droogtes te help. 

Swanepoel het bygevoeg dat ingenieurs nou vloedversagtingsmaatreëls ontwikkel om soortgelyke skade in toekomstige reënseisoene te voorkom. “Die vloed is onvoorspelbaar, maar uit die data wat ons verlede jaar gehad het, gaan ons dit heel anders doen as die vorige een wat,” het hy gesê. 

–[email protected]