Rolprentateljee kan dalk Botswana toe skuif

Die ontwikkeling van ’n rolprentateljee van meer as US$300 miljoen kan moontlik noodgedwonge van Namibië na Botswana moet skuif. 

Dit volg nadat die maatskappy verantwoordelik vir die ontwikkeling, twee jaar ná ’n aansoek vir grond op Swakopmund steeds nie geholpe is nie. 

Volgens die uitvoerende vervaardiger Guy Nockels het die Swakopmund-munisipaliteit geen belangstelling in die projek getoon nie en oorweeg Desert Dunes Films Studios Namibia (Pty) Ltd om sy aansoek terug te trek. 

Die munisipaliteit se verweer is egter die maatskappy het nie bewys gelewer dat dit vir die finansiering van die ontwikkeling kan betaal nie. 

Desert Dunes Film Studios Namibia (Pty) Ltd word deur Manks Productions Inc en Anton Communications Group Ltd van Kanada, asook die Imwe Namibia Holdings Trust, besit. Dit het in Oktober 2024 ’n aansoek vir 115 hektaar aan die noordoostelike buitewyke van Swakopmund gedoen. 

Die ontwikkelingsplan behels vier ateljees wat volgens internasionale standaarde gebou sal word, saam met ’n rolprentakademie, geriewe vir naproduksie en animasie, ’n buitelug-opnameperseel en ’n sonkragplaas van vier hektaar. 

Nockels sê die konstruksiefase sal oor ’n tydperk van twee tot drie jaar werksgeleenthede aan 300 tot 400 mense bied.

Namibië beskik nie tans oor ’n rolprentateljee nie. Produksies wat in die land verfilm word, word vanuit die buiteland bedien, met senior spanlede wat volgens Nockels saam uit die buiteland kom. 

“Tans kom al die departementshoofde van Suid-Afrika of die buiteland. Sodra ons ’n ateljee het, sal dit meer mense lok, omdat ons oor die geriewe beskik. Hulle (buitelanders) kan dan begin om Namibiërs op te lei," het Nockels gesê.

Hy het in Januarie vanjaar aan die Namibiese raad vir bevordering van beleggings en ontwikkeling (NIPDB) geskryf die maatskappy het nog geen konkrete terugvoer oor hul aansoek ontvang nie.

’n Gesamentlike vergadering met die munisipaliteit en die beleggingsraad het op 10 Februarie plaasgevind. Op 23 Februarie het Nockels vyf vrae aan die munisipaliteit gestuur waarin hy navraag gedoen het oor die maksimum grootte van ’n perseel wat aan ’n privaat onderneming verkoop mag word, die prys per vierkante meter vir onontwikkelde grond, die tydsraamwerk vir ’n besluit en die voorwaardes verbonde aan die ontwikkeling van die rolprentateljees. 

Hy het egter geen antwoord ontvang nie. Op 20 Mei skryf Nockels weer aan die munisipaliteit. 

“Ons vind dit heeltemal onaanvaarbaar dat ons geen reaksie op ons versoeke gekry het nie, nie eens ’n erkenning van ontvangs van die e-pos wat aan die 14 deelnemers aan die vergadering gestuur is nie,” het sy brief gelui. 

“Die gebrek aan belangstelling om ons met die projek by te staan, is ongelooflik in ons huidige ekonomiese klimaat, waar werkskepping ’n belangrike kwessie is,” aldus Nockels se brief. 

Volgens hom oorweeg die maatskappy om die projek na Botswana te verskuif “wat geweldig in die moontlikheid belangstel”. 

Die vertragings het volgens Nockels die maatskappy reeds beleggers gekos. 

“Ons het ons eerste ronde beleggers weens die tydsverloop verloor,” het hy gesê. 

Die munisipaliteit het egter Nockels se weergawe verwerp en dat dit sedert 2024 deur middel van ’n voorlegging aan die bestuurskomitee, asook vyf vergaderings met die koördineringskomitee vir beleggings in gesprek was. Die aansoek is ook na die beleggingsraad vir ’n deeglike ondersoek verwys.

Volgens Mpasi Haingura, hoofbestuurder vir korporatiewe dienste, menslike kapitaal en inligting- en kommunikasietegnologie (ICT), berus die verantwoordelikheid op die aansoeker om bewys van finansiering te lewer en aan alle voorgeskrewe vereistes te voldoen. 

“Ons waardeer alle beleggingsvoorstelle, maar die aansoeker moet sy verbintenis toon deur aan ons vereistes te voldoen,” het hy gesê.

Die raad het op 2 Oktober 2025 besluit daar was geen bewys van finansiering nie. Die raad hou ook by ’n ministeriële riglyn van 4 Junie 2015 wat plaaslike owerhede opdrag gee om nie groot gedeeltes grond aan ’n enkele entiteit toe te ken nie.

Nockels sê hy kan nie die geld insamel nie, omdat daar nooit ’n bedrag vir hom gegee is nie. 

“Die munisipaliteit het nog geen aanduiding gegee van die koopprys of waardasie vir die betrokke onontwikkelde grond nie,” het hy in Oktober verlede jaar aan die munisipaliteit geskryf.

Die munisipaliteit het vyf maande later op 21 Julie op die vyf vrae gereageer waarop hy antwoorde versoek het. In die munisipaliteit se reaksie is Nockels gevra om die minimum oppervlakte te bevestig waarop die ateljee kan funksioneer. Die munisipaliteit het die minimum op 20 hektaar gestel en dat die agterste terrein en sonkragplaas gehuur eerder as gekoop moet word. 

’n Waardasie sou volg ná betaling van ’n deposito van N$100 000. Die brief het gemeld dat die proses tot drie jaar kan duur en dat die grond nie as sekuriteit gebruik kan word voordat eiendomsreg oorgedra is nie.

5 000 OF 20 000 HA?

Die raad se besluit van 25 April 2014 bepaal dat die maksimum oppervlakte wat aan ’n private onderneming verkoop mag word, 5 000 vierkante meter ( ’n halwe hektaar) is. Die munisipaliteit het nie verduidelik hoe die verkoop van 20 hektaar met die besluit strook nie, maar het gesê dit het ’n plig om verantwoordelik met die toekenning van groot gedeeltes grond op te tree. 

Volgens die munisipaliteit is Nockels se bewering van vyf maande sonder enige terugvoer misleidend, omdat die vrae tydens ’n vergadering in Februarie hanteer is en die brief van Julie skriftelik bevestig het wat bespreek is. Dit sluit die kwessie oor die 20 hektaar in. 

“Ons het nooit 20 hektaar aanvaar nie, aangesien die grootte vir die eerste keer in die jongste brief genoem is,” het hy gesê.

In reaksie op die moontlikheid dat die ontwikkelingsprojek moontlik ’n heenkome in ’n ander land gaan soek, het die munisipaliteit gesê geen ooreenkoms is met Desert Dunes Film Studios Namibia (Pty) Ltd aangegaan “wat dit sou verhoed om geleenthede in ander dorpe of lande na te streef nie”.

Die munisipaliteit het gesê die transaksie kan voortgaan sodra die aansoeker die grootte van die grond bevestig en die deposito betaal. Volgens Nockels sal die aandeelhouers vandeesweek vergader en dat geen besluit nog geneem is nie. 

– [email protected]