Regeringsbestuur: 'Prentjie lyk stroef'

Vyf jaar van Geingob in oënskou

16 November 2020 | Regering
Denver Kisting



'n Herhaling van die Fishrot-skandaal, die beweerde grootskaalse kaping van Namibiese viskwotas wat die afgelope jaar opspraak wek en twee oudministers agter tralies het, is sonder twyfel moontlik.

Dit is een van die bevindings in 'n verslag oor regeringsbestuur wat Vrydag bekendgestel is.

“Die prentjie lyk stroef.”

Só sê mnr. Graham Hopwood, die uitvoerende direkteur van die Instituut vir Openbare Beleidsnavorsing (IPPR), oor die stand van regeringsbestuur in Namibië.

'n Volgende Fishrot-sage is veral moontlik omdat die ministerie van visserye en mariene hulpbronne steeds in geheimhouding gehul is, lui die verslag.

Hy het Vrydag tydens die bekendstelling van die verslag gesê pres. Hage Geingob maak veral sedert 2017 'n groot gewag oor die regering se beweerde politieke verbintenis tot die stryd teen korrupsie toe die Wet op Hokaairoepers en dié op die Beskerming van Getuies in die parlement deurgevoer is.

Maar, maan Hopwood, albei dié wette is steeds nie in werking nie – oënskynlik vanweë begrotingsbeperkings. “Geen fondse is in die nasionale begroting toegeken nie ondanks sprake van die beskikbaarstelling van skeletpersoneel om die kantoor van hokaairoeperbeskerming en die getuiebeskermingseenheid tot stand te bring.”

Hiernaas word mooi broodjies gebak oor die omvattende raamwerk wat die verklaring van bates en belange van politici en openbare ampsdraers uiteensit, sê Hopwood. “In 2020 werk die stelsels wat gemoeid is met die verklaring en openbaarmaking van bates en belange nie.”

In dié stadium is dit nog net die eertydse minister van finansies en huidige minister van landbou, water en grondhervorming, mnr. Calle Schlettwein, wat reeds twee keer gehoor gegee het aan die “vrywillige stelsel wat vir ministers voorgestel is”.

Hopwood sê: “Die stelsel vir LP's is steeds kwalik funksioneel, met vele LP's wat dit nie ernstig opneem nie.”



TOEGANG TOT ­INLIGTING

Hy sê dit het twee dekades geneem vandat wetgewing oor toegang tot inligting voorgestel is totdat 'n wetsontwerp hieroor uiteindelik aan die begin van vanjaar in die Nasionale Vergadering (NV) ter tafel gelê is.

Boonop is die wet steeds nie in werking nie, sê Hopwood. “Ondanks die onlangse vordering om die wetgewing bekend te stel, bly toegang tot inligting 'n reuseprobleem en 'n versperring om 'n kennisgebaseerde samelewing te skep.”

'n IPPR-studie in 2017 het bevind nagenoeg 80% van regeringsinstellings reageer nie op basiese versoeke tot inligting nie.



PARTYFINANSIERING

Hopwood sê 'n ander kwelpunt is die finansiering van politieke partye, wat deur onderregulering of géén regulering in die wiele gery word.

Hy sê die Verkiesingskommissie van Namibië (ECN) het tot dusver versuim om met regulasies vorendag te kom wat reëls rondom partypolitieke finansiering sou versterk en sou toesien dat dié liggame die wet gehoorsaam. “Dit het bygedra tot 'n ruimte van politiekepartyfinansiering gekenmerk deur 'n kultuur van nienakoming.”



STELSELS, PROSESSE, INSTELLINGS

Die Teenkorrupsiekommissie (ACC) gaan steeds gebuk onder kwessies wat dié liggaam se reputasie, kapasiteit en befondsing betref, lui die verslag.

Dieselfde tekortkominge – veral kapasiteitsuitdagings – kortwiek die werksaamhede van die kantoor van die aanklaer-generaal, sê Hopwood.

Ernstige vertragings het ook 'n negatiewe impak op die werksaamhede van die land se howe, sê hy.



OMSTREDE ­VERKRYGING

Wat openbare verkryging betref, word dié openbare funksie belemmer deur bewerings van korrupsie, 'n gebrek aan deursigtigheid en nienakoming, sê Hopwood. Hy sê wat uitsonderings op reëls en noodverkryging betref, is gebrekkige deursigtigheid die vernaamste kommer.



HOOP

Die IPPR sê pres. Geingob het steeds die geleentheid tydens sy tweede termyn om as 'n kampioen in die stryd teen korrupsie uit die stryd te tree. Maar, sê Hopwood, korrupte LP's sal uitgeskop moet word en bate- en belangeverklaring sal verpligtend gemaak moet word.

Hiernaas moet 'n omvattende ondersoek na die visbedryf van stapel gestuur word, sê hy.

Wetgewing om hokaairoepers te beskerm, moet ook sonder versuim in werking gestel word, het hy gesê.

Soortgelyk

 

Nege sterftes, 307 nuwe gevalle

11 ure gelede | Gesondheid

Nege nuwe Covid-19-verwante sterftes het die getal vir Namibië sedert die uitbreking van die Covid-19-pandemie in Maart verlede tot 328 opgestoot. Dit sluit vier in...

Hof sal later sê of Shoprite bevel geminag het

13 ure gelede | Howe

Regter Collins Parker sal op 15 Februarie 2021 uitspraak lewer in die teenaansoek deur die Namibiese Unie vir Voedsel- en Verwante Werkers (Nafau) teen Shoprite...

Eloïse bring dalk storms

18 ure gelede | Weer

Elvira Hattingh - Die tropiese depressie, of dit wat oorgebly het van wat aanvanklik sikloon Eloïse was, kan vanaf môre vir kwaai storms in Namibië...

Swakoppoortdam loop oor

1 dag gelede | Weer

Die Swakoppoortdam, een van die drie damme wat ook vir Windhoek van water voorsien, het gister begin oorloop. Volgens die NamWater se damverslag van gister...

Voorvaderlike eise: Alle grond benut

1 dag gelede |

Mathias Haufiku en Ogone TlhageDaar is tans geen oop grond in Namibië beskikbaar nie aangesien alles benut word. Die Kommissie van Ondersoek na Voorvaderlike Grondregte...

Woestynrivier laat lóóp

1 dag gelede | Weer

Mnr. Joseph Kafunda het Sondag die Kuisebrivier in volle vloed by die Kuiseb-brug op die C14-pad afgeneem. Sy foto’s is op die Facebook-blad, Reën in...

Noorde: Té nat én té droog

1 dag gelede | Weer

Elvira Hattingh – Terwyl boere in Namibië se Mieliedriehoek reeds drie weke lank wag dat die reën hulle net ’n paar dae kans moet gee...

Making the art of painting look easy

1 dag gelede | Mense

Enzo AmueleBorn in the early ’90s, the cool and calm Nambowa Malua has been drawing since he was a child and has made art look...

Shoprite steeds in die hof

1 dag gelede | Arbeid

Augetto Graig en Elvira HattinghDie staking by Shoprite is ná meer as ’n maand verby, maar die hofgeveg wat daaruit gespruit het, woed opnuut vanoggend...