Kospryse kan met goeie prysbestuur nóg val

13 March 2018 | Landbou
Dr. Kobus Laubscher - Volgens die nasionale bemarkingsraad in Suid-Afrika het inflasie vir die jaartydperk tot Januarie 2018 gedaal, al is dit teen ‘n verlaagde tempo.

Die voedselmandjie wat vir hierdie doel ontleed word, het in Januarie 2018 R874,96 gekos of 3,02% meer as ’n jaar gelede. Op ‘n jaargrondslag was dié verandering van Desember 2017 tot Januarie 2018 egter hoër op 4,78%. Daar is dus tekens dat inflasie stadiger kan afneem, maar ekonome is dit eens dat hooflyninflasie in 2018 binne die grense van die Reserwebank kan beweeg.

Die Pietermaritzburg Agentskap vir Sosiale Gemeenskapsaksie (Pacsa), ’n organisasie wat die impak van inflasie op die armes ontleed, is egter bekommerd oor die invloed van die 1%-verhoging in BTW vanaf 1 April ondanks die uitgebreide lys van voedsel wat 0%-BTW gaan dra.

Vakbonde en sekere politieke groeperinge in Suid-Afrika het hul ongelukkigheid oor die verhoogde BTW-koers op vele maniere gedemonstreer.

Die verhoogde brandstofheffing is ook ’n bron van kommer omdat dit met verloop van tyd veral institusionele inflasie kan verhoog. Internasionale oliepryse is wisselvallig, maar stadig stygend en tensy die wisselkoers saamspeel kan verbruikers swaar trek. Regerings het geen beheer oor hierdie belangrike drywers van inflasie nie.

ANDER LANDE

Suid-Afrika se Januarie 2018-inflasiesyfers van onderskeidelik 4,4% en 4,7% vir hooflyn- en kosinflasie vergelyk soos volg met van die Brics- en buur ande. Botswana s’n staan op 3,1% en 0,4% onderskeidelik versus dié van Namibië van 3,6% en 2%.

Zambië se syfers van onderskeidelik 6,2% en 4,6% vergelyk nie goed nie. Brasilië se 2,9% en -1,5% demonstreer die impak van globale markbewegings, veral die dalende neiging van die internasionale graanindekse.

China se 1% en -0,5% onderskeidelik vergelyk goed met stygende inflasie in die VSA van onderskeidelik 2,1% en 1,7%, terwyl die Britte ongewone prysstygings moes verduur met hooflyninflasie van 3% en kosinflasie van 3,7%.

Die eerste oesskatting van die 2018/19-mielieoes dui op verdere afwaartse druk op plaaspryse as gevolg van die feit dat ’n mielieoes van meer as 12 miljoen ton verwag word.

Dié nuus kom te midde van skerp dalings in die verbuikerspryse van mieliemeel, terwyl die verbruikersprysindeks van grane en brood tot Januarie 2018 met 5,1% gedaal het. Dalings is ook waargeneem in die verbruikersprysindekse van vette en olies.

Die verbruikerspryse van spesiale mieliemeel in verpakkings van tot 5 kg het amper 24% jaar-op-jaar gedaal. Dit was bydraend tot deflasie van bykans 9% in die pryse van die vyf gewildste items in die mandjie wat deur die armste 30% van die bevolking aangekoop word.

Hierdie groep van die bevolking bestee bykans 60% van hulle inkomste aan voedsel, maar kan nie dié besteding prioritiseer nie. Ander uitgawes soos vervoer, verblyf en energiekostes staan eerste in die ry en dan spaar hulle op kosaankope. Die impak van die verhoogde brandstofheffing gaan vervolgens kos uit hul monde neem.

VERHOOGDE BTW

Pacsa spreek sy kommer uit oor die impak van die verhoogde BTW-koers wat vanaf 1 April geld, ten spyte van die feit dat meer produkte uitgesluit is. Volgens sy berekening beloop BTW teen 15% altesaam R221,59 van sy basiese kosmandjie van R3 129,84. Altesaam 54% van die basiese mandjie se koste, of R1 698,87, is onderhewig aan BTW.

BTW neem dus nou ’n groter hap van dié mandjie wat reeds onder druk is en nie aan die minimum van voldoende voedingsvereistes opweeg nie. Pacsa se standpunt is verder dat die verhoogde BTW reeds bestaande negatiewe gevolge van dié onderbesteding verder kan benadeel.

Sy navorsing toon dat huishoudings koop wat bekostig kan word en nie om maaltye te balanseer nie. Almal in ’n huishouding het ook nie eweredige toegang tot die daaglikse kosmandjie wat so gekoop kan word nie. Sommige moet eet wat voor hulle is en as sê die proteïen in die mandjie gedaan, bly die res van die huishouding daarsonder tot ’n volgende keer.

Die impak daarvan is verreikend, veral in terme van verskillende gestremdhede, met bewyse van groeistremming op kinders en natuurlik die effek daarvan op leerontwikkeling.

Die jongste statistiek oor die ekonomie dui op hoër as verwagte groei in 2017. Daarmee kry die verwagtinge van ’n nuwe bedeling en orde stukrag en bestaan die hoop dat meer werk, minder mense armlastig sal laat.

Wat egter soos ’n paal bo water staan, is dat landbou deurgaans sy kant bring om kos op die tafel te hê.

Boere is egter bekommerd oor die transaksiekoste anderkant die plaashek waaroor hulle geen beheer het nie.

Soortgelyk

 

Raaisel teister Dorado-tragedie

4 ure gelede | Misdaad

Denver KistingToe mnr. Diedrich (Didos) Keib (48) Maandagaand op Mense­regtedag sy jare lange minnares, me. Monalisa Xoagus (27), verskeie kere met 'n pistool geskiet het,...

Sisa: Ek reageer nie op dom kritiek

4 ure gelede | Regering

Denver KistingHy steur hom nie in die minste aan dom kritiek nie.Só sê die gewilde prokureur mnr. Sisa Namandje.Hy het op 'n storm gereageer, wat...

Jan Taks kry nuwe aanlyn stelsel

4 ure gelede | Ministeries

Elvira HattinghNamibië sal vroeg volgende jaar met 'n wêreldklas geïntegreerde belastingadministrasiestelsel (Itas) spog, wat vir beter outomatisering en moderne funksies sal sorg en sal beteken...

Weer vir 12 Desember

4 ure gelede | Weer

BINNELAND: Sonnig en baie tot bloe­dig warm, maar gedeeltelik bewolk met geïsoleerde donderbuie in die Kavango- en Zambezistreek. Winderige toestande sal in die binneland voortduur....

PDM wysig ook sý grondwet

4 ure gelede | Politiek

Denver Kisting Mnr. McHenry Venaani, die president van die amptelike opposisie, sê hy is beskikbaar om in Maart opnuut die Popular Democratic Movement (PDM)...

Hepatitis E-syfer steek die 4 000-kerf verby

4 ure gelede | Gesondheid

Henriette Lamprecht Die getal hepatitis E-gevalle landswyd is reeds meer as 4 000. Op 25 November het die aantal gevalle wat in sewe streke oraloor...

Brouery skenk ruim vir padveiligheid

4 ure gelede | Ongelukke

Namibia Breweries Limited (NBL), 'n filiaal van die Ohlthaver & List(O&L)-groep en lid van die Private Padveiligheidsforum (PRSF), het vanjaar padveiligheidsprojekte met N$335 000...

Hold the phone: Huawei mistrust imperils China tech ambitions

4 ure gelede | Tegnologie

Dan MartinChina's ambitious drive to dominate next-generation 5G technology faces a sudden reality check as fears spread that telecom companies like Huawei could be proxies...

Namibië topbestemming vir 2019

4 ure gelede | Toerisme

Francoise Steynberg – Namibië is as een van die top-25 reisbestemmings vir 2019 aangewys.Die Amerikaanse leefstyltydskrif, Town&Country, het Namibië as een van die drie topbestemmings...