Kospryse kan met goeie prysbestuur nóg val

13 March 2018 | Landbou
Dr. Kobus Laubscher - Volgens die nasionale bemarkingsraad in Suid-Afrika het inflasie vir die jaartydperk tot Januarie 2018 gedaal, al is dit teen ‘n verlaagde tempo.

Die voedselmandjie wat vir hierdie doel ontleed word, het in Januarie 2018 R874,96 gekos of 3,02% meer as ’n jaar gelede. Op ‘n jaargrondslag was dié verandering van Desember 2017 tot Januarie 2018 egter hoër op 4,78%. Daar is dus tekens dat inflasie stadiger kan afneem, maar ekonome is dit eens dat hooflyninflasie in 2018 binne die grense van die Reserwebank kan beweeg.

Die Pietermaritzburg Agentskap vir Sosiale Gemeenskapsaksie (Pacsa), ’n organisasie wat die impak van inflasie op die armes ontleed, is egter bekommerd oor die invloed van die 1%-verhoging in BTW vanaf 1 April ondanks die uitgebreide lys van voedsel wat 0%-BTW gaan dra.

Vakbonde en sekere politieke groeperinge in Suid-Afrika het hul ongelukkigheid oor die verhoogde BTW-koers op vele maniere gedemonstreer.

Die verhoogde brandstofheffing is ook ’n bron van kommer omdat dit met verloop van tyd veral institusionele inflasie kan verhoog. Internasionale oliepryse is wisselvallig, maar stadig stygend en tensy die wisselkoers saamspeel kan verbruikers swaar trek. Regerings het geen beheer oor hierdie belangrike drywers van inflasie nie.

ANDER LANDE

Suid-Afrika se Januarie 2018-inflasiesyfers van onderskeidelik 4,4% en 4,7% vir hooflyn- en kosinflasie vergelyk soos volg met van die Brics- en buur ande. Botswana s’n staan op 3,1% en 0,4% onderskeidelik versus dié van Namibië van 3,6% en 2%.

Zambië se syfers van onderskeidelik 6,2% en 4,6% vergelyk nie goed nie. Brasilië se 2,9% en -1,5% demonstreer die impak van globale markbewegings, veral die dalende neiging van die internasionale graanindekse.

China se 1% en -0,5% onderskeidelik vergelyk goed met stygende inflasie in die VSA van onderskeidelik 2,1% en 1,7%, terwyl die Britte ongewone prysstygings moes verduur met hooflyninflasie van 3% en kosinflasie van 3,7%.

Die eerste oesskatting van die 2018/19-mielieoes dui op verdere afwaartse druk op plaaspryse as gevolg van die feit dat ’n mielieoes van meer as 12 miljoen ton verwag word.

Dié nuus kom te midde van skerp dalings in die verbuikerspryse van mieliemeel, terwyl die verbruikersprysindeks van grane en brood tot Januarie 2018 met 5,1% gedaal het. Dalings is ook waargeneem in die verbruikersprysindekse van vette en olies.

Die verbruikerspryse van spesiale mieliemeel in verpakkings van tot 5 kg het amper 24% jaar-op-jaar gedaal. Dit was bydraend tot deflasie van bykans 9% in die pryse van die vyf gewildste items in die mandjie wat deur die armste 30% van die bevolking aangekoop word.

Hierdie groep van die bevolking bestee bykans 60% van hulle inkomste aan voedsel, maar kan nie dié besteding prioritiseer nie. Ander uitgawes soos vervoer, verblyf en energiekostes staan eerste in die ry en dan spaar hulle op kosaankope. Die impak van die verhoogde brandstofheffing gaan vervolgens kos uit hul monde neem.

VERHOOGDE BTW

Pacsa spreek sy kommer uit oor die impak van die verhoogde BTW-koers wat vanaf 1 April geld, ten spyte van die feit dat meer produkte uitgesluit is. Volgens sy berekening beloop BTW teen 15% altesaam R221,59 van sy basiese kosmandjie van R3 129,84. Altesaam 54% van die basiese mandjie se koste, of R1 698,87, is onderhewig aan BTW.

BTW neem dus nou ’n groter hap van dié mandjie wat reeds onder druk is en nie aan die minimum van voldoende voedingsvereistes opweeg nie. Pacsa se standpunt is verder dat die verhoogde BTW reeds bestaande negatiewe gevolge van dié onderbesteding verder kan benadeel.

Sy navorsing toon dat huishoudings koop wat bekostig kan word en nie om maaltye te balanseer nie. Almal in ’n huishouding het ook nie eweredige toegang tot die daaglikse kosmandjie wat so gekoop kan word nie. Sommige moet eet wat voor hulle is en as sê die proteïen in die mandjie gedaan, bly die res van die huishouding daarsonder tot ’n volgende keer.

Die impak daarvan is verreikend, veral in terme van verskillende gestremdhede, met bewyse van groeistremming op kinders en natuurlik die effek daarvan op leerontwikkeling.

Die jongste statistiek oor die ekonomie dui op hoër as verwagte groei in 2017. Daarmee kry die verwagtinge van ’n nuwe bedeling en orde stukrag en bestaan die hoop dat meer werk, minder mense armlastig sal laat.

Wat egter soos ’n paal bo water staan, is dat landbou deurgaans sy kant bring om kos op die tafel te hê.

Boere is egter bekommerd oor die transaksiekoste anderkant die plaashek waaroor hulle geen beheer het nie.

Soortgelyk

 

Behati en Adam wys foto van nuwe baba

18 ure gelede | Kuns en vermaak

Elvira HattinghDie Namibiese model Behati Prinsloo en haar man, Adam Levine, het gister vir die eerste keer 'n foto van hul jongste babadogtertjie, wat in...

Resessie verslap sy greep op Namibië

18 ure gelede | Ministeries

Jo-Maré DuddyHoewel die Namibiese ekonomie sedert die tweede kwartaal van 2016 geen of negatiewe groei toon, het die resessie se houvas op die land verminder....

Ek­samens: 'Skole het genoeg tyd'

18 ure gelede | Onderwys

Henriette Lamprecht – Staatskole is deeglik bewus van die datums waarop streekeksamens afgelê word. Dié datums behoort ook op elke skool se kalender van aktiwiteite...

Weer, Woensdag 19 Junie 2018

18 ure gelede | Weer

BINNELAND: Aanvanklik koud oor die binne­land. Gedeeltelik bewolk en matig tot warm in die ||Kharasstreek. Elders sal dit sonnig en warm wees, maar baie warm...

Reeksverkragter sal vir 60 jaar moet boet

18 ure gelede | Howe

Denver KistingJan Rooinasie, wat onlangs emosieloos na sy skuldigbevinding op 16 klagte geluister het, het vandeesweek gehoor hy verdien om uit die samelewing verwyder te...

Duitse vrou vas oor wapens, ammunisie, bigamie en bedrog...

18 ure gelede | Misdaad

Francoise Steynberg - 'n Duitse vrou is steeds in aanhouding ná sy Vrydag in die landdroshof op Okahandja in verband met klagte van die besit...

Aranos-moord: Breinondersoek gevra

18 ure gelede | Howe

Fred Goeieman - 'n Kliniese sielkundige wat Willem Visagie Barnard, wat sy vrou vermoor het, geëvalueer het, het bevind hy het 'n mate van organiese...

April-reën bring uitkoms vir sommige

18 ure gelede | Landbou

Elvira Hattingh - Die 2017-’18-reënseisoen het op ‘n hoë noot afgesluit toe die meeste Noorde-streke en gebiede rondom Windhoek, plaas Monica in die Omahekestreek, Gibeon...

Ouma Sofia is 105!

18 ure gelede | Mense

ont face="Verdana" >Henriette Lamprecht - Sy was al die jare “heeltemal gesond”, maar het skielik blind geword en mettertyd agteruitgegaan. So vertel me. Maria Claassen...