Gróót oë op Jan Taks

22 October 2019 | Ministeries
Jo-Maré Duddy



Verbruikers wat voortaan BTW van 15% op suiker sal moet betaal, is een van die rits belastingaankondigings wat in vanmiddag se halfjaar-begrotingshersiening verwag word.

Kenners met wie Republikein gesels het, verwag nie reuseverrassings in die regering se algehele besteding nie, maar staal hulself wel vir beduidende aankondigings rakende die belastinghervormings wat die minister van finansies, mnr. Calle Schlettwein, in vorige begrotings gemeld het.

Dié aankondigings wissel van belasting op toegevoegde waarde (BTW) op suiker en 'n verhoging in sondebelasting tot die instelling van 'n uitvoerheffing op hout. (Lees ook die berig in Market Watch vandag.)

Mnr. Robert McGregor, ekonoom van Cirrus Capital, meen Schlettwein is opnuut in 'n “onbenydenswaardige posisie” vasgevang met die resessie aan die een kant en broodnodige begrotingskonsolidering aan die ander kant.

Die belangrikste ding wat die minister moet doen, is om uitgawes te beheer, sê McGregor. Weens die ekonomie is die vooruitsigte vir inkomste droewig en enige verhoging in die begrotingstekort gaan bykomende skuld beteken, sê hy.

Mnr. Dylan van Wyk, ontleder by IJG Securities, stem saam.

“Ons hoop van harte ons het nie van koers afgewyk nie en dat die fokus op fiskale volhoubaarheid in die lang termyn ongeskonde is,” sê Van Wyk.

Luidens die hoofbegroting wat Schlettwein in Maart ingedien het, beloop uitgawes in 2019-'20 bykans N$66,6 miljard. Die regering hoop vir belastinginkomste van amper N$54 miljard, waarvan omtrent N$18,9 miljard uit die poel van die Suider-Afrikaanse Doeane-unie (Sacu) is.



Uitgawes

Onbeheerbare uitgawes in die vorm van rente op skuld plaas die grootste druk op die regering, sê me. ­Indileni Nanghonga, ontleder by Simonis Storm.

“Rentedelgings verteenwoordig 82% van die begrotingstekort. Die voortdurende styging in skuld, as dit nie in ekonomiese groei omgesit kan word nie, is 'n ernstige bron van kommer,” sê sy.

In die hoofbegroting word skuld vir 2019-'20 op bykans N$96,3 miljard beraam en beloop die begrotingstekort amper N$8,2 miljard.

Die mees onverantwoordelike stap wat Schlettwein kan doen, is 'n onverwagse verhoging in onproduktiewe besteding of 'n skerp styging in maatskappybelasting, sê Van Wyk.

Hoër uitgawes weens onbeplande oordragte na ondernemings in staatsbesit (SOE's) en die komende verkiesing is 'n moontlikheid. Sou dit die geval wees, sal geld, soos vantevore, eenvoudig van die ontwikkelings- na die bedryfsbegroting verplaas word, meen McGregor en Nanghonga.

Beide is bekommerd oor die stadige tempo waarteen geld in die ontwikkelingsbegroting bestee word.



SOE's

Luidens die hoofbegroting beloop die ontwikkelingsbegroting vir 2019-'20 sowat N$7,9 miljard – ongeveer N$2,3 miljard meer as in 2018-'19. McGregor wys daarop dat “baie min” aankondigings in die huidige begrotingsjaar gemaak is oor groot infrastruktuurprojekte wat dié hoër toekennings ontvang het.

Fitch Ratings het verlede maand, toe dié internasionale kredietgradeerder Namibië verder in rommelstatus gedompel het, sy bedenkinge oor die regering se begrotingskonsolideringsplan uitgespreek.

“Gedempte ekonomiese vooruitsigte, saam met verhoogde ongelykheid en hoë werkloosheid” bied reuse-uitdagings aan die regering se plan om sy skuld met uitgawebesnoeiing te stabiliseer, het Fitch gesê. Veral die regering se duur salarisrol is in dié verband genoem.

Fitch het ook na reddingsboeie vir sukkelende SOE's verwys. McGregor sê Schlettwein sal hopelik duidelikheid hieroor gee. Van Wyk meen 'n “baie klein moont­likheid” bestaan dat Air Namibia se likwidering deel van die begrotingsplanne is. Hoewel dit rofweg N$2,5 miljard gaan kos, sal dit 'n “meer positiewe verwikkeling” as nog reddingsboeie wees, sê hy.

[email protected]

Soortgelyk

 

Net 20,6% water in damme oor

1 uur gelede | Weer

Elvira Hattingh - Damme in Namibië het in totaal net 20,6% of 144,030 Mm³ (miljoen kubieke meter) water oor, vergeleke met dieselfde tyd verlede jaar...

Kiessaak misluk ure voor eerste kruisies

1 uur gelede | Politiek

Jana-Mari Smith - Enkele ure voordat die stembus vir Namibië se 2019-verkiesings in Japan as eerste van die buitelandse sendings sou open, is gister in...

Japan reg om eerste te stem

1 uur gelede | Politiek

Denver Kisting – Namibiërs wat tans in Japan is, kon sedert middernag die eerste mense word om aan vanjaar se presidensiële en Nasionale Vergadering(NV)-verkiesings deel...

Weer vir Woensdag 13 November

1 uur gelede | Weer

BINNELAND: Meestal mooi weer en baie tot bloedig warm in die Suide, andersins gedeeltelik bewolk en baie tot bloedig warm met 'n paar tot geïsoleerde...

Toerismebedryf bekommerd na nog ’n toeris sterf ...

1 uur gelede | Ongelukke

Ronelle Rademeyer - In ’n donker week vir toeristeveiligheid in Namibië is ’n 32-jarige Belgiese man Sondagaand dood toe die toerlorrie waarin ’n groep van...

SME Bank: Krediteure kan hul geld kry

1 uur gelede | Misdaad

Catherine Sasman – Die meester van die hoërhof het op 8 November toestemming gegee vir die eerste krediteure- en ledevergadering van die SME Bank, wat...

VERKIESINGS 2019: ONDERWYS EN GESONDHEID

1 uur gelede | Politiek

In die reeks neem ons politieke partye se manifeste in oënskou wat sekere sleutelkwessies betref.ALL PEOPLE’S PARTY (APP)• Gratis onderwys van kleuterskool tot eerste tersiêre...

Eenheid teen geslagsgeweld kry hupstoot

1 uur gelede | Misdaad

Yolanda Nel - Wanneer ’n kind by die huis verkrag word, word dié kind vir 21 dae na ’n plek van veiligheid geneem en daarná...

Nedersettings sien die lig

1 uur gelede | Plaaslik

Tanja Bause - Die munisipaliteit van Windhoek (CoW) het 1 200 huishoudings in die Tobias Hainyeko- en Moses Garoeb-kiesafdeling aan die nasionale kragnetwerk gekoppel. Volgens...