Verse wat binneboud dans… En karnuffel

16 March 2006 | Kollig
NAMIBIESE digter Kobus Lombard beïndruk in sy sterk nuwe bundel Tussen wysvinger en duim opnuut met uiters vernuftige voetsool-digkuns.
Dit is verse hierdie wat die leser verlei om ondanks 'n ingeskoolde vrees vir dié "hogere nooi" tóg die poësiegodin poegaai te wil langarm. Digkuns dus, sonder muurblomstatus.
Die helder, lekkerlees styl dra dieselfde stempel as in Geknipte Naelstring - in 2003 benoem vir die Ingrid Jonker-prys. Weer is dit egter 'n hoogs bedrieglike eenvoud.
Behalwe vir ryk beeldspraak en dieper betekenisse wat regdeur na die oppervlak dwing, wys Lombard nog duideliker dat hy nie terugdeins vir die kryt se vuisdans nie. Die aktueel-kritiese vers staan nou selfs sterker en is die einste hoek waaruit dié Windhoeker met die eerste van die sewe afdelings in sy bundel op die leser afpyl.
Die godsdiens, natuur, liefde en die uurglas van die lewe bly kernmotiewe. Ook die spoorsny na die universele in biografiese gegewens kom weer aan bod.
In die laaste afdeling val die klem op die skryfkuns. Die bundeltitel slaan egter veel wyer as hierdie verwysing in "Letterkunde."
As duimpie en sy maat mekaar ontmoet, maak hulle ook sirkel. Nie net 'n verwysing na die lewe (en dood) nie, maar ook die moedersimbool en die huwelik.
Punt wysvinger en duim saam in dieselfde rigting en jy kan mooivat vir fyn ondersoek. En indien nodig dooddruk; 'n bevryding wat dikwels uit die skryf voortvloei.
Die wysvinger is ook vir raas, waarsku en beduie. Almal dieperliggende betekenisse wat mens deurlopend raaklees.
Die kind-perspektief in die openingsvers "Kontrak-Wambo," oor 'n tjokker wat nooit bewus was van "sy" Josef se Kanaän nie, ontwapen die leser slim vir 'n drietal in-die-kol houe oor hoe apartheid steeds in ons arbeidslewe spook. Sondes wat vandag se meneer, mevrou en kind met 'n gevoellose blindheid slaan.
"Saalhulp" berei in die eerste afdeling die grond vir die latere verse (afdeling III) aan die skrywer se bloed- en grootmaakma's, van die ontroerendste gedigte in die bundel. Byvoorbeeld "Gelamineer," "Victrix Ludorum," "Laaste groet" en "Hoe kis jy."
In afdeling II, "rentmeesters," skuif die verhouding met God, teenoor dié met kerk, in die visier. "Planmatig" merk byvoorbeeld ironies op: "ses dae lank stof ons (God se tempel op die hoogste erf) af / en poets die klok / maar die sewende dag / is die sabbat van die Here / dan laat ons hom met rus."
In "Nuwe Jerusalem" neem die "geboggelde Gawies" en "skeeloog-Sannies" die ereplek aan Sy linkerhand aan, terwyl die "blink Stefaansies en (hul moeilike) laastok-Lenies" in skerpe kontras die "skape" se voete moet was.
Later wonder die spreker in "Verbi Divini Minister" of 'n Kelpie, 'n Australiese skaaphond, nie die werk van leraar beter kan doen as iemand wat ses jaar moes leer nie. 'n Verwysing wat soos elders betekenis slim verruim. 'n Kelpie was in die ou Skotland ook 'n verradderlike waterduiwel?
'n Terugverwysing na die dikwels steeds ontheemde, inheemse inwoners van die land werk in die gedig "Rentmeesters" met die dramatiese teenstelling tussen welgestelde lidmate en die wag sonder aalmoes wat buite die kerk sirkels om blink Duitse, Amerikaanse en Japanese motors stap. Hoe meer dinge verander?
Die spreker vind God se grote hand hierteenoor dikwels eerder in die natuur, soos in die pragtige "Habakuk 1" en "2," of die kaalvoetsand van 'n boskerk. In die godsdienstige verse is daar ook reeds sterk vooruitwysings na die temas van taal, die dood en ouderdom, wat in die laaste afdelings voorop staan.
Wysvinger bevat 'n paar pragverse oor aktuele kwessies. Byvoorbeeld of die nuwe tegnologie in die kerk die mens van God vervreem, grondhervorming (sien "In hemelsnaam" en "Nuwe baas"), kloning en vooruitgang se aanslag op kultuurerfenis.
Lombard se twee rouharde gedigte oor die werklikheid van MIV/vigs, "Gebed om 'n sonsverduistering" en "Gebed vir Shaanika," is myns insiens van die heel treffendste. Twee ander verse verskyn in die metafoor van die e-pos en internet.
Die betrokke gedig is in 'n tyd met veel meer vrae as antwoorde waarskynlik een van die elemente in Lombard se werk wat hy nog veel verder kan ontwikkel.
Die motief van gevangeneskap is deurgaans baie sterk. Sê die spreker byvoorbeeld in "Apostelbrief:" "liewe gemeente / bowenal skryf ek aan julle / as medegevangene."
Wysvinger is in wese 'n poging om buite die dikwels versmorende grense van onder meer die self, die eie lyf, stam, kerk en politieke oortuiging te tree. En soos die slotvers "Woordhuis" benadruk, kan die mure wat plek moet maak vir groter insig en saamwees net met geweld val.
Vir Lombard is taal en beeld die werktuie waarmee hy sy leser verby hierdie verlammende versperrings wil dans. En wanneer nodig, hulle harder daaroor wil karnuffel.
(Tussen wysvinger en duim is soos Geknipte naelstring uitgegee deur Protea Boekhuis in Pretoria. Beskikbaar by goeie boekwinkels, of kontak Ingrid Demasius van Demasius Publications by 061 236 938, 226 187 (faks) of [email protected] Aanbevole prys: N$85.)

Soortgelyk

 

Vandag se Covid-19-data

7 ure gelede | Gesondheid

'n Visuele opsomming van die inligting vir Maandag 10 Augustus 2020, soos om 15:00 vanmiddag aangekondig deur die minister van gesondheid en maatskaplike dienste, dr....

Skerp styging in gevalle in Windhoek wek kommer, sê...

8 ure gelede | Gesondheid

Die minister van gesondheid en maatskaplike dienste dr. Kalumbi Shangula het die situasie in Windhoek as "kommerwekkend" beskryf met 79 nuwe Covid-19-gevalle wat vandag in...

Twee met ivoor, velle vasgetrek

13 ure gelede | Misdaad

Twee vermeende wildmisdadigers, mnr. Gabriel Kuutondokwa Nalitje en David Simon, is verlede Maandag in Windhoek glo met drie stukke ivoor en een elk luiperd- en...

Viskwotas: Tweede Fishrot gevrees

1 dag gelede | Misdaad

Leandrea Louw op Walvisbaai - Rolspelers in die visbedryf is bekommerd dat die land in 'n tweede Fishrot-skandaal gedompel sal word as viskwotas opgeveil word....

Olifante vertrap Noorde-plase

1 dag gelede | Omgewing

Elvira Hattingh - Twee troppe olifante het sedert Donderdag en oor die afgelope naweek verwoesting op plase teen die veterinêre kordonheining in die Noordooste gesaai,...

Tossing papers, tapping buttons

1 dag gelede | Tegnologie

Justicia Shipena WINDHOEKHaving started his coding journey in grade nine at De Duine Secondary School in Walvis Bay, Joachim Shilongo recently developed a...

'Beskerm jouself en ander'

1 dag gelede | Gesondheid

Henriette Lamprecht – Die ministerie van gesondheid en maatskaplike dienste gaan beheermaatreels in Windhoek verskerp in ’n poging om die toenemende skerp styging in Covid-19-gevalle...

Weer vir 11 Augustus 2020

1 dag gelede | Weer

WEERWAAK: Koue toestande sal môre in die Suide vestig. Die nodige voorsorgmaatreëls moet getref word. BINNELAND: Gedeeltelik bewolk en matig tot warm, maar baie warm...

#Covid19SafetyChallenge closing date extended

1 dag gelede | Gesondheid

Justicia Shipena LifeLine ChildLine, through Uitani Radio, invites young people of all ages to participate in the #Covid19SafetyChallenge.This competition aims to monitor how many...