!Na vir die !nara

26 February 2004 | Kollig
NAMIBIË se unieke woestynplant, die !nara, kan \'n internasionale toonvenster word vir die land.
Dié veelborstige moeder van die Topnaar-Nama of Aonin word ook geskakel met die omgangswoord \"!na,\" omdat dit onder meer \"genoeg\" beteken.
Die nuwe publikasie !Nara, onder redaksie van Joh Henschel, Rudolf Dausab, Petra Moser en John Pallett, kyk terug op sewe jaar van die Nara-program (Natuurlike Hulbronbestuur deur die Aonin). Dit is \'n gesamentlike projek van die Topnaar gemeenskap en die Woestynnavorsingstigting van Namibië (DRFN) oor die benutting van die woestynspanspek as \'n volhoubare inkomstebron.
!Naras kan bemark word as droeë en geroosterde saad, in gebak, olie, lyfroom, konfyt, sap, likeur, aandenkings en gedroogte vrugte. Hoagaribeb is die naam vir die gekookte vleis van die vrug wat soos vrugterolle bewaar is.
Die tradisionele afsetgebiede van !nara- of botterpitte is Walvisbaai, Swakopmund en die Kaap, waar dit lank deur die Asiatiese bevolking gebruik word as \'n plaasvervanger vir amandels.
Terwyl die plant reeds sowat 8 000 jaar gelede deur die Khoi gebruik is, glo wetenskaplikes dat dit ten minste al 2 000 jaar sistematies benut word. Dit is \'n integrale deel van die Topnaarkultuur.
Net sowat 300 van hierdie tradisionele veeboere en jagterversamelaars woon vandag nog in die Kuisebvallei. Die !nara het ook sonskerm en medisyne gelewer.
Eiendomsreg is gereguleer deur \'n buigsame stelsel van privaatbesit wat families toegelaat het om in oestyd kragte te snoer met ander. Deesdae is daar net \'n klein groep professionele oesters wat soms bots met persone wat die plant periodiek benut.
Volgens die program se navorsing wil die Topnaar dié tradisie behou, al stel min verstedelikte jong mense belang. Die suksesvolle benutting van die !nara kan bewerkstellig word deur \'n koöperatief te stig, bemarking te verbeter en opleiding te verskaf. In die proses kan \'n wye verskeidenheid verwante kleinondernemings ontstaan.
Die boek dek onder meer die geskiedenis, ekologie, fisiologie en bestuiwing van die plant. Dit bevat \'n nuttige historiese tabel, verskeie statistieke, kaarte en \'n groot hoeveelheid kleurfoto\'s. Daar is selfs \'n resep hoe om self sade te ontkiem.
Hoewel !Nara \'n wetenskaplike geskrif is, is die meeste van die inhoud toeganklik vir Jan en Alleman en beslis hoogs leesbaar en interessant.
- !Nara is gepubliseer deur die Namibiese Wetenskaplike Vereniging. Kleinhandelprys: N$120.

Soortgelyk

 

Eis van miljoene ná miskraam

3 ure gelede | Howe

Ronelle Rademeyer - ‘n Vrou wat aanvoer sy het ‘n miskraam gehad nadat sy drie dae lank sonder kos en water in die polisieselle by...

Kuns tussen die wingerde

3 ure gelede | Byvoegsels

Ronelle Rademeyer - “Ek glo ’n goeie skildery ontstaan wanneer ’n bietjie talent en ’n groot klomp passie op die skilderdoek ontmoet.”Dit is hoe die...

Twee Namibiërs in SA hof oor diamante

3 ure gelede | Howe

Francoise Steynberg - Twee Namibiese mans het gister in die Bellville-landdroshof in Kaapstad in verband met die onwettige besit van 27 ongeslypte diamante verskyn. Mnr....

Namibiër vertolk hoofrol in Fiela se kind

3 ure gelede | In beeld

Die Namibiese aktrise Zenobia Kloppers het die hoofrol in die fliek Fiela se kind losgeslaan. Zenobia, wat Fiela Komoetie sal speel, is ’n bekende aktrise...

Live for the moments, not the milestones

3 ure gelede | Mense

Mariselle StofbergCarla van Zyl is the top medical student from the class of 2018 at the University of Namibia (Unam). This motivated, driven and passionate...

Musieklegende se stem stil

3 ure gelede | Kuns en vermaak

Lloyd Zandberg - Die geliefde Suid-Afrikaanse musikant, Brian Finch (72), het Sondag sy maande lange stryd teen kanker verloor.Finch en sy vrou, Marion, woon al...

Padgebruik al duurder

3 ure gelede | Infrastruktuur

Die Padfondsadministrasie (RFA) het ’n 4,3%-verhoging op padgebruik aangekondig, wat van 1 Mei af geld. Dit beteken tariewe by grensposte verhoog, asook tariewe op voertuie...

Weer vir 21 Mei 2019

3 ure gelede | Weer

BINNELAND: Mestal mooi weer en baie warm in die Noordooste. Elders sal dit gedeeltelik bewolk en warm tot baie warm, maar koud in die...

Kragverspreider gedagvaar

3 ure gelede | Howe

Henriette Lamprecht – ’n Ma van Mondesa op Swakopmund dagvaar die Erongostreek se kragverspreider ná die dood van haar minderjarige dogter. Theonese Anthea Simon is...