Landbougrond: Tameletjie of springbord na geleenthede

30 July 2019 | Landbou
Dr. Kobus Laubscher - Hoewel daar reeds wye bespiegelings was oor die inhoud van die lang verwagte verslag van die presidensiële adviespaneel oor grondhervorming in Suid-Afrika, bring die amptelike uitreiking daarvan in sekere opsigte klarigheid.

Reaksie is uiteenlopend en tekenend van die gapings ten opsigte van verwagtinge. Die vraag is of dit enigsins bydra of kan bydra tot oplossings.

Daar is sogenaamde middelgrond omdat sekere realiteite sedert die eerste aankondiging ten opsigte van beplande wysiging van die grondwet om onteiening sonder vergoeding moontlik te maak, die proses begin rig het. Die onteieningskwessie het baie politieke punte besorg en gekos tot en met die 2019- algemene verkiesing, net om daarna stoom te verloor. Die politieke rakleeftyd het grootliks verval en tyd vir ‘n realistiese siening het aangebreek.

Vanaf die eerste aankondiging van die voorgenome wysiging aan die grondwet tot die bekendmaking van die adviespaneel se verslag, was daar duidelike grondverskuiwings. Die noodsaak van herskikking van eienaarskap van grond is bevestig. Die klaaglike mislukking van halfgebakte projekte en die direkte en geleentheidskoste daarvan is nou algemene kennis.

Saam daarmee is daar eenstemmigheid dat die staat nie alleen die wa deur die drif gaan kry nie, maar dat die regering instrumenteel moet bly om die prosesse wetmatiglik deur te sien. Daar is kennis geneem van praktiese voorbeelde van hoe vennootskappe opkomende boere se inskakeling by kommersiële landbou versnel. Soveel so dat toonaangewende kommersiële boere deel geword het van die adviespaneel wat vorendag moes kom met voorstelle ten opsigte van regstellende en versnelde grondhervorming.

Dit is ook nou duideliker dat die meerderheid grondhonger burgers nie wil boer nie, maar net hulle eie stukkie grond wil hê om op te bly en sodoende ekwiteit te bou.

Vroeë aanduidings van tweespalt binne die advieskomitee was slegte nuus, veral as die redes daarvoor oordink is. Kommersiële boere wat deel is, het verskil ten opsigte van die benadering tot en die verrekening van meer alternatiewe, en dienooreenkomstig berig. Hulle het ‘n mandaat gehad en daarby gebly. Waar hulle siening aanvanklik geïgnoreer is of wou word, is daar tydens die bekendstelling van die finale verslag van die advieskomitee tog erkenning gegee aan die sogenaamde minderheidsiening. Vir baie dra hierdie dalk nie enige voldoende waarborge nie, maar daar is waarde.

Die minderheidsiening bevestig wat die meeste betrokkenes weet, naamlik dat kommersiële landbou se welwillendheid, kennis en vermoë om ‘n verskil te maak, daar is om te gebruik. Vir hulle is dit nie nodig om te wag vir die staat om tot behoorlike aksie oor te gaan nie. Hulle versoek is eintlik dat die staat nie in hul pad moet staan om die regte ding te doen nie.

Dit is egter ook nodig om begrip te hê vir die reikwydte van die strategiese bedoeling om grondhervorming te versnel en te laat werk. Derhalwe behoort die aanbevelings van die advieskomitee ten opsigte van grond wat onmiddellik sonder vergoeding onteien kan word, deeglik ter harte geneem te word. Hieronder tel miljoene hektare wat tans onder kommunale eienaarskap bedryf word.

Op praktiese vlak bly dit onverstaanbaar dat duisende hektare meentgrond nie optimaal en kommersieel benut kan word as kommersiële boere direk langs sulke grond winsgewend kan boer nie. Die hertoedeling van hierdie grond vir aanwending deur die regte “boere” gaan die staat lank besig hou. Daar is hierdie keer geen wegkomkans nie, want almal se oë, en veral dié van die media, is hierop gerig.

Die oordrag van titelaktes binne dorpsgebiede en die versnelling van nuwe uitbreidings met dienste in stedelike gebiede kan ook voorrang kry. Dié proses gaan ook vermoë tot die uiterste beproef en by gebrek daaraan, sal politieke spanning oplaai en breekpunt bereik. Met verloop van tyd en namate hierdie toedelings afgehandel word, sal groter realiteit inskop.

Sodoende kan boere hulle daarop toespits om volhoubaar veilige kos bekostigbaar te produseer.

Grondonteiening sonder vergoeding bly ‘n risiko, maar kan beslis afrangeer word. Daar is veel groter uitdagings ten opsigte van volhoubaarheid. In die lig hiervan is die volgende aanhaling van ene Guillermo del Torro dalk die kompas wat voorneme kan dryf: “Optimism is radical. It is the hard choice, the brave choice. And it is, it seems to me, most needed now in the face of despair – just as a car is most useful when you have a distance to close. Otherwise it is a large, unmovable object parked in the garage.”

Soortgelyk

 

Chasing your dream

12 ure gelede | Mense

Ester Kamati Aina Johannes completed her matric at Windhoek High School in 2015 and is currently pursuing her studies in marketing management at the International...

Kinderverkragter: ‘Ek is skuldig’

12 ure gelede | Howe

Francoise Steynberg - Die 50-jarige Jeremia van Wyk het gister skuldig gepleit op die verkragting en ontvoering van ’n vyfjarige meisie. Pas nadat Van Wyk gisteroggend van...

/Khomani wil verskeie Khomas-plase onteien

12 ure gelede | Politiek

Catherine Sasman - Die /Khomani-gemeenskap eis nie net die onteiening van plekke soos Dordabis, Aub en Omitara omdat dit aan hul voorvaders behoort het nie,...

Windhoekers kniediep in die skuld

12 ure gelede | Regering

Denver Kisting – Die Windhoekse stadsraad (CoW) het gister by monde van sy woordvoerder, mnr. Harold Akwenye, bevestig hul debiteure skuld hulle bykans N$900 miljoen...

Weer vir 6 Augustus 2019

12 ure gelede | Weer

BINNELAND: Gedeeltelik bewolk en baie warm in die Noordooste. Elders sal dit sonnig en baie warm wees, maar matig tot warm in die Suide. Dit...

Maltas Club reaches out

12 ure gelede | Onderwys

Ester KamatiIn conjunction with First National Bank (FNB) Namibia, the University Centre for Studies in Namibia (Tucsin) and Dinapama Manufacturing and Supplies, the Maltas Club...

Making science easier

12 ure gelede | Onderwys

Justicia Shipena B2Gold Namibia, in collaboration with the education ministry, officially launched the flagship Little Shop of Physics (LSOP) teacher programme on 2 August...

Embracing differences

12 ure gelede |

Justicia Shipena As a way of bringing together and uniting the different cultural groups within the International University of Management (IUM) community,...

Peer-to-peer conversations

12 ure gelede | Skole

Ndakondja Uusiku Motivations will host the first-ever Purposeful Camp for teenagers aged between 15 and 19 from 28 November to 4 December 2019 at the...