Fantastiese gegewens bly agter wasige sluier

17 May 2019 | Kuns en vermaak
Francois Loots se sewende roman het hierdie resensent soos Hamlet, melancholiese Deense prins wat sy pa se dood moet wreek, laat voel. Anders as vernuftige vorige Loots-romans soos Rooi Jan Alleman (2013), en nader aan In sneeu geskryf (2015), is ek vreemd koud gelaat.

Ek begin met enkele positiewe. Die eerste van twee manlike hoofkarakters, Paul, redigeer bedags kopie vir die mediareus Dia Dia. Stilweg getreiter deur konglomeraat-voetsoldaat, die Muis, meer klaas as baas, bied Paul se nagtelike gebak van die allerheerlikste brode en soetighede, en vroegog­gend­­­interaksies met buurvrou Cherry, toevlug uit die nimmereindigende nuuskamer-ellende.

Franz Kafka eggo soos ons Paul se bestaan takseer. Paul se vervreemding (beide isolasie en geestelike aftakeling) word knap illustreer, en hy is simpatiek herkenbaar in soverre hy nie voel soos ’n uitvloeisel van die skrywerspersona self nie. Die dun membraan tussen skyn en werklikheid, en die alledaagse as groteske nagmerrie, kry lewe.

Dan is daar De Villiers, ofte wel Div, hoofkarakter nommer twee. Bedags kontroleerder by die departement wat landelike ontwikkelingsprojekte finansier, saans “meester”, met sogenaamde Boek van Deinings, is dit met Div – sy verhaal word nooit meer as lukraak verbind tot Paul nie – wat die roman erg ontspoor.

Vernaam die vertolking of uitbeelding van BDSM- of fetisjpraktyke, met die woord “aweregs” of “aweregsheid” gedurig gebruik om seksuele voorkeure en aktiwiteite wat die heteronormatiewe uitdaag te tipeer, is futloos. Sensitiewe lesers hoef nie hande in die hare te sit nie; Loots se bestek­opname, nogal tong in die kies ook, maak nie hond haaraf met ’n soort onderwêreld nie. Perversie? Afwyking? Bloot anders? Your guess is as good as mine.

Veel anders as in Eben Venter se Groen soos die hemel daarbo word menslike seksualiteit geensins produktief belig of beliggaam nie.

Oppervlak, oppervlak, oppervlak. Waar is die durf, die waagmoed, fiksie wat vooroordele en wanopvattings nek omdraai?

Die herhaling van beelde en frases – “deining”, “brander”, “die see­rower se buit”, “nadenkend”, “Dewani se verruklike agterstewe” (!), “doen en late”, en onophoudelike uitroeptekens! sluit eerder as ontsluit, verdof eerder as verhelder. In plaas van melodieë en har­monieë beur dieselfde drie akkoorde tot vervelens toe.

Dan die steurende hebbelikheid om die leser te vertel presies wat en hoe karakters voel en beleef. Hiervoor moet die skrywer ongelukkig erg voor stok gekry word.

Oomblikke speel uit “op die ingewing van die oomblik”, of word so uitgerek dat dit onmoontlik raak om kernoomblikke en katalisators vir besinning of optrede te onderskei van vlietende momente. Om opvattings van tyd en die reële te problematiseer is een ding, maar lesers moet steeds kan volg.

Twee verhale, wat elk meer as novelles sin maak en afsonderlik meer trefkrag het, slaag nie daarom om in tematiek of toon aanklank te vind, mekaar te verhelder, raakpunte te laat eggo, of werklik tot mekaar te spreek nie. Klein sweempies beheer, vir Paul en Div elkeen op hul eie manier, word in die verhale opgeskort en in die gedrang gebring; so is dit ook naderhand met die lees se klein plesiertjies.

Hierdie leser se ervaring was naderhand gekenmerk deur frustrasie, ongeloof, en uiteindelik kopkrap. Prosa is vlugtig gespierd en kragtig, maar met tye saai, strak en verbeeldingloos. As geheel is die roman nie ontstellend, onthutsend, vreemd of eiesoortig genoeg om aan te beveel nie.

Die romanskrywer moet be­lewenis opteken en vrae vra. Hier word albei ongelukkig sonder die nodige diepgang hanteer.

Spoke verskyn uit die niet, dog is daar weinig ysingwekkend of afgryslik.

Skim en skaduwee is daar vele van: Loots neem die berekende risiko om Shrien Dewani die teks te laat bewandel as een van Div se klante; die keersy is die spook van sy vermoorde vrou, Anni, wat dan en wan verskyn.

Wat ’n jammerte, dan, dat fantastiese gegewens so min oplewer. Die skrywer as geestebesweerder, en verwagtinge van die spook­storie as genre, kom aan bod, met legio storiemoontlikhede onaangeraak.

Loots se spoke oortuig eenvoudig nie. Kwistigheid en herhaling, en ’n aanstellerige presieusheid wyk swaar. As nuuskierige word daar in die fiksiehuis se kelder­verdieping stelling ingeneem, flits in die hand, in afwagting van vrees, ontsetting, katarsis.

Daar word ingeleun, op tone gestaan, nek krom gemaak, met geselskap skaars meer as die gefladder van ’n fluister.

Hamlet staan onaangeraak. Die leser bly agter wasige glas. - Netwerk24

Soortgelyk

 

Regering staan bakhand vir 2% van Namibiërs se jáárlikse...

5 ure gelede | Regering

Denver Kisting – Die verwarring oor of die regering Namibiërs vra om 2% van een maand of een jaar se basiese salaris te skenk, is...

Making employees feel at home at Plastic Packaging

17 ure gelede | Mense

JONELL MALAN Human resource management is a function in organisations designed to maximise employee performance in the service of an employer’s strategic objectives. One empowers...

Duisende registreer vir e-taks

17 ure gelede | Ministeries

Elvira Hattingh - Altesaam 192 225 belastingopgawes is teen Dinsdag via die ministerie van finansies se nuwe aanlyn belastingdiens, die geïntegreerde belastingadministrasiestelsel (Itas), ontvang.Mnr. Tonateni...

Apollo 11-euforie só onthou

17 ure gelede | Tegnologie

Ronelle Rademeyer - Namibië se eie ruimteman, dr. Japie van Zyl, sê ’n getekende foto van die drie Apollo 11-ruimtevaarders, Neil Armstrong, Buzz Aldrin en...

Kalender 12 Julie

17 ure gelede | Kuns en vermaak

Nou aan die gang» Bottomless Coffee Band is ’n instrumentele, alternatiewe duo wat bestaan uit die getroude paartjie Lourens en Esté Rabé van Kaapstad, Suid-Afrika....

Weer vir 19 Julie 2019

17 ure gelede | Weer

BINNELAND: Sonnig en warm tot baie warm in die Noorde.KUS: Sonnig en matig tot warm.GETYE BY WALVISBAAI: H 04:47 L 10:41...

Nuwe begin vir vier wildehonde

17 ure gelede | Omgewing

Francoise Steynberg - Ná die tragiese skietvoorval in Februarie waarin drie wildehonde van die N/a’an ku sê-stigting en -wildreservaat glo deur personeel van die...

Just a click away

17 ure gelede | Gesondheid

Michelline Nawatises Organic Box is an online grocery shop specialising in selling organic vegetables, meat and dairy products, farm produce, and speciality homemade products.It was...

Rundu surveys new extensions

17 ure gelede | Plaaslik

The Rundu town council plans to survey two new extensions in the Tuhingireni informal settlement for N$ 1 million, according to the head of town...