Eskom, staatskuld: Dís wat Cyril nou moet pak

Beleggersvertroue kan styg

14 May 2019 | Ekonomie
Francois Williams – Die verkiesing het niks verander nie, en Suid-Afrika sit steeds met die krisis van staatsondernemings wat ineenstort en die hoë vlakke van staatskuld, waarsku die ekonoom Dawie Roodt.

Roodt, hoofekonoom van die Efficient-groep, sê “die uitslag van die verkiesing is breedweg eintlik die beste waarvoor ons kon gevra het want niks het werklik verander nie, en dis waarvan die finansiële markte hou – stabiliteit”.

Roodt meen die kwessie oor die ANC en die EFF wat nou saam ’n tweederdemeerderheid het en dus die Grondwet maklik kan verander om onteiening sonder vergoeding moontlik te maak, is ’n minder belangrike kwessie wat die aandag van veel meer belangrike krisisse in die land aftrek.

Hy verwag dié kwessie sal ná die verkiesing ’n bietjie op die agtergrond wees, want die regering sal baie groter kwessies soos die totale gemors waarin die staatsfinansies is, met skuldvlakke op rekordhoogtes en die staatsondernemings soos Eskom in ’n krisis moet aanpak.

Die eintlike vraag ná die verkiesing is wie nou eintlik in beheer is binne die ANC, en hoe die nuwe kabinet gaan lyk. Gaan die slegte ouens steeds in die kabinet wees?

Volgens Roodt is die debat oor grondonteiening net ’n stof-opskoppery, en die krisisse wat die regering sal moet aanpak, sluit in Eskom, die onderwys, gesondheid en plaaslike owerhede.

Sean Walsh, uitvoerende hoof van die landboumaatskappy Kaap Agri, verwag met die verkiesing agter die rug kan meer sekerheid in die algemeen in die sakesektor verwag word. Dit behoort ruimte vir ’n herstel in sakevertroue en meer belegging te skep. “Meer private belegging is uiters belangrik, aangesien belegging deur die staat alleen nie ’n herstel in die ekonomie sal meebring nie.”

Walsh beklemtoon sekerheid oor grondhervorming en waterregulering is uit ’n landbou-oogpunt nodig om vertroue te skep vir genormaliseerde belegging in die sektor. “Meer vertroue en positiwiteit is ook nodig vir groei in die kleinhandelsomgewing.”

Prof. Raymond Parsons van die Noordwes-universiteit se sakeskool verwag ook sake- en beleggersvertroue sal ná die verkiesing styg. Parsons hoop die verkiesingsuitslag gee pres. Cyril Ramaphosa nou die ruimte om met strukturele hervormings te vorder.

Die nuwe administrasie sal vinnig op dreef moet kom om werkloosheid en armoede aan te pak met ’n hervormingsbeleid wat positief vir groei is. ’n Groot toets daarvan sal Ramaphosa se keuse vir ’n nuwe kabinet wees. Dit moet ’n geloofwaardige en vaartbelynde kabinet wees, sê Parsons.

Waarnemers het vroeër al gesê Ramaphosa sal eers tot ná die verkiesing wag om sy pogings te begin om die uitvoerende gesag te verklein in die vorm van ’n moontlik kleiner kabinet en ’n vermindering van die aantal staatsdepartemente.

Hy stem saam met Roodt dat die regering vinnig sal moet optree om Eskom en die staatsfinansies reg te ruk, veral om ’n afgradering deur die kredietgraderingsagentskap Moody’s later vanjaar vry te spring.

Die onafhanklike ekonoom Mike Schüssler meen die ANC en die EFF stem nie saam oor onteiening sonder vergoeding nie, so dit is nie so eenvoudig nie. Hy glo die markte verwag Ramaphosa sal nou ná die verkiesing ekonomies veel meer gematig wees, as gekyk word na hoe die rand en die effektemark verstewig.

Schüssler stem saam dat die regruk van Eskom een van die regering se eerste prioriteite moet wees. Personeelgetalle by Eskom en die SAL moet gesny word. Denel se verlieslyende afdelings moet gesluit word. Die korrupsie by Transnet moet gestop word. Die SAL moet weggegee word aan ’n strategiese vennoot en hy moet meer roetes sny wat verliese ly.

Ander dringende stappe is om paspoortvereistes vir buurlande binne die Suider-Afrikaanse Doeane-unie te verslap om die ekonomie vryer te maak, om met die sakesektor in gesprek te tree om vertroue te herstel en by hulle uit te vind wat hulle nodig het om te groei, en om met vakbonde te praat om looneise te temper.

Die regering moet kleinsake-ondernemings bemagtig deur byvoorbeeld gratis opleiding in boekhouding aan te bied, sê Schüssler. – Netwerk24

Soortgelyk

 

'n Seder val in Swapo

8 ure gelede | Mense

Ronelle Rademeyer - Huldeblyke stroom sedert vroeg gisteroggend in die sosiale media in nadat dit bekend geword het Namibië se voormalige vise­president (2015 – 2018)...

Duitsland gee ou kruis terug

8 ure gelede | Plaaslik

Ronelle Rademeyer - Een van die belangrikste artefakte uit die glorieryke ontdekkersera van die Portugese seevaarders sal in Augustus deur die Duitse museum vir geskiedenis...

Weer vir 20 Mei 2019

8 ure gelede | Weer

WEERWAAK: Koue en winderige toestande word in die Suide verwag. Die nodige voor­sorgmaatreëls moet getref word. BINNELAND: Gedeeltelik bewolk en warm tot baie warm in...

Namport dank 86 werkers af

8 ure gelede | Plaaslik

Die Namibiese haweowerheid, Namport, het Vrydag aangekondig 86 werkers by die vraghouerterminaal by die Walvisbaaise hawe wat in Augustus aan 'n onwettige staking deelgeneem het,...

Speaker dring aan jeug moet by kiesproses betrek word

8 ure gelede | Politiek

Denver Kisting - Die speaker van die Nasio­nale Vergadering (NV), prof. Peter Katjavivi, sê die jeug moet by die verkiesings­proses betrek word.Die uitvoerende hoof van...

'Sam Nujoma is 'n ikoon'

8 ure gelede | Regering

Stigterspresident Sam Nujoma se 90ste verjaardagvieringe is Saterdag op Etunda in die Omusatistreek gevier en deur verskeie hooggeplaastes bygewoon. President Hage Geingob het Nujoma as...

Water: Hou rekord van elke druppel

8 ure gelede | Regering

Elvira Hattingh - Tot 90% van die water in Windhoek wat onnodig weens lekkasies of buitensporige waterverbruik verlore gaan, sou gespaar kon word indien huishoudings...

Semifinalis onttrek aan Mej. Namibië

8 ure gelede | Gebeure

Tanja Bause - 'n Semifinalis in die Mej. Namibië 2019-kompetisie, ­Michelle Pretorius, het aan die geleentheid onttrek. Volgens haar ma, me. Anke Pretorius, het Michelle...

'Millenniërs werk anders'

8 ure gelede | Ministeries

Augetto Graig - Werkloosheid onder die jeug is 'n nasionale krisis wat op alle vlakke, nie net deur die regering nie, dringend aangespreek moet word....