'Abattoir-ellende skema se skuld'

Farmers’ Meat Market in Suide sluit deure

10 August 2020 | Landbou
Ronelle Rademeyer - “Die kleinveebemarkingskema wat met sy gedwonge binnelandse verslagtingsreëls veronderstel was om waarde tot die skaapbedryf te voeg, het die teenoorgestelde gedoen.

“Dit het die Suide van waarde gestroop. Skaapboere het ophou investeer in hul boerderye. Hulle het die veilige pad begin stap omdat hulle nie seker was van die prys wat hulle gaan kry nie.”

Só sê mnr. Pieter van Schalkwyk, ’n bekende boer van Aroab oor die aankondiging deur die Hartlief-groep dat sy uitvoerabattoir by Mariental, Farmers’ Meat Market (FMM), op 31 Augustus gaan ophou slag.

Dit beteken Natural Namibian Meat Producers (NNMP) by Aranos is die enigste oorblywende uitvoerabattoir in die land aangesien Brukarros Meat Processors (BMP) by Keetmanshoop ook nie meer skape vir die uitvoermark slag nie.

Die Hartlief-groep se besturende direkteur, mnr. Günther Ling, het Donderdag in ’n brief aan die voorsitter van die Lewendehaweprodusente-organisasie (LPO), mnr. Thinus Pretorius, gesê die besluit is die gevolg van die swak ekonomiese omstandighede wat deur die voortslepende droogte en ongunstige handelstoestande vir die kleinveebedryf in Namibië veroorsaak is.

FMM het in 2017 ook aangekondig lae deurset wurg hom en hy gaan ophou slag. In Augustus 2018 het die Suid-Afrikaanse agrimaatskappy GWK, met sy hoofkantoor op Douglas in die Noord-Kaap, ’n kontrak met FMM gesluit om kontrakverslagting by sy abattoir te doen. Toe die kontrak ’n jaar later ten einde loop, het FMM self weer begin slag.

Van Schalkwyk sê wat mense nie besef nie, is dat skaapboere ’n spektrum het van hoe intensief hulle kan boer.

“Jy kan Gods water oor Gods akker laat loop en net die nodigste doen met een of twee arbeiders, of jy kan 100 persent intensief boer en ’n lampersentasie van 150% realiseer en 90% van die karkasse wat jy produseer kan prima karkasse wees.

“Om dit te doen, moet jy in jou boerdery belê. Jy moet opgeleide arbeiders hê, goeie infrastruktuur oprig en in goeie genetika belê.”

Van Schalkwyk sê omdat skaapboere nie sekerheid oor die toekoms van die bedryf gehad het nie, boer hulle met die minimum insette, lampersentasies is laer en die kwaliteit van die karkasse ook. In die proses kwyn die ekonomieë van klein dorpies in die Suide.

Hy meen die kleinveebemarkingskema, wat boere sedert die instelling daarvan in 2004 gedwing het om ses skape binnelands te laat slag vir elke een wat lewend uitgevoer word, het die bedryf gekelder eerder as wat die droogte dit gedoen het. “Ons is ’n land van droogtes. Dit, en jakkalse was altyd deel van die Suideboere se werklikheid. Dit is die skema wat groot skade aangerig het.”

Ling sê in sy brief terwyl FMM tussen 2009 en 2014 gemiddeld 20 000 stuks kleinvee per maand geslag het, het die getal intussen tot onder 2 000 per maand gedaal. Dit is veel minder as die 7 000 stuks kleinvee wat nodig is om die abattoir se basiese onkoste te dek.

Hy sê die lewering van lam- en skaapvleis is landswyd inkonsekwent en word in te klein hoeveelhede aan alle bemarkingskanale verskaf. Die droogte word as een van die redes hiervoor beskou, tesame daarmee dat al meer skaapboere hulle tot die grootvee-, toerisme- en jagbedryf wend, sê Ling.

Volgens Pretorius is beleidsekerheid, eiendomsreg en die vryemarkstelsel belangrik om die toekoms van die vleisbedryf in die land te verseker. Hy het vroeër vanjaar in ’n onderhoud aan Agriforum gesê hy voel sterk daaroor dat ’n sekondêre bedryf (verwerking en prosessering) se groei nie bo dié van die primêre bedryf (produksie) gestel kan word nie. “Geen sekondêre bedryf is moontlik sonder ’n sterk primêre bedryf nie. Waardetoevoeging kan eers gedoen word as dit op ’n gevestigde, volhoubare primêre bedryf gebou word.”

Volgens ’n verslag wat in 2013 deur Deloitte oor waardetoevoeging in die Namibiese vleisbedryf opgestel is, lei die krimpende kleinveesektor jaarliks tot ’n verlies van N$177 miljoen vir die Namibiese ekonomie.

Die verslag toon tussen 1992 en 2007 is 1,2 miljoen skape jaarliks bemark.

In 2003 is daar 1,58 miljoen stuks kleinvee plaaslik bemark, vergeleke met 2016 toe net sowat 850 000 bemark is. Dit beteken die sektor het in 13 jaar met meer as 50% gekrimp. - [email protected]

Soortgelyk

 

Gesondheidswerkers, leerlinge en onderwysers deel van 343 nuwe gevalle

14 ure gelede | Gesondheid

Sewe Covid-19-verwante sterftes is vandag aangekondig en wel vier in Windhoek, twee in Swakopmund en een in Grootfontein. Die sterftes in Windhoek sluit 'n 63-jarige...

Moller, Hatuikulipi se belange onder vergrootglas

1 dag gelede | Misdaad

Hoofredaksie – Een van die transaksies wat deur die Teenkorrupsie-kommissie (ACC) as deel van die Fishrot-ondersoek gefynkam word, is 'n bedrag van N$8 miljoen wat...

Rekening van N$151 000 bly toe 'jakkals' gly

1 dag gelede | Misdaad

Francoise Steynberg – 'n Vermeende glyjakkals wat vir 'n maand saam met sy gesin in 'n gastehuis op Swakopmund gebly en glo nie betaal het...

Mans vas oor vervalsing van Covid-19-toetsuitslae

1 dag gelede | Misdaad

Kristien KrugerTwee Zimbabwiese mans is Saterdag omstreeks 12:00 op Katima Mulilo in hegtenis geneem vir die besit was vervalste Covid-19 laboratoriumtoetsverslae van PathCare Namibië.Die mans...

Reënweer bring groot skade

1 dag gelede | Weer

Kristien Kruger – Terwyl Namibië die derde week van swaar neerslae binnegaan, is groot skade reeds aan paaie, landerye en ander infrastruktuur aangerig. Windhoekers is...

Weer vir 11 Januarie 2021

1 dag gelede | Weer

BINNELAND: Gedeeltelik bewolk en baie warm in die Noordweste, verre Weste en dele van die //Kharasstreek. Elders sal dit bewolk en warm tot baie...

Regering slaan toe op klaringsagente

1 dag gelede | Regering

Phillepus Uusiku – Die regering is in die finale fase van die instelling van strenger maatreëls vir die lisensiëring van klaringsagente.Die instellings beoog om die...

Nafau wen in hof teen Shoprite

1 dag gelede | Arbeid

Kristien Kruger en Adolf Kaure – Stakende Shoprite-werknemers was Vrydagmiddag verjuig toe die hoërhof in Windhoek beslis het dat ’n interdik teen die Shoprite-winkelgroep uitgereik...

Op die spoor van Hardapdam se opvangsgebiede

1 dag gelede | Infrastruktuur

Kallie Pauw (gasskrywer)Die onlangse wonderlike reën in groot dele van Namibië en verslae daaroor en foto's van vol riviere en dansende boere het mense (soos...