12 July 2019 | Menings

Ons Taal: Onmiddellik

Ek onderbreek my reeks oor die benaming van militêre range om op kollega dr. Chrisna Beuke-Muir se bydrae van verlede week te reageer.

As ons van die wiskundestudent kan verwag om meer te kan demonstreer as 1+1=2, en van die kunsstudent om meer te kan doen as om 'n stokmannetjie te teken, kan ons dan nie van die taalstudent verwag om iets meer as die tuisregister te bemeester nie?

Ék moes toe ek 'n taalstudent was, en ek doen dit steeds daagliks. Sou ek nie wou of kon nie, moes ek dalk iets anders as 'n taal geneem het en 'n ander beroepsrigting as die taalonderwys of -praktyk gekies het. Dit beteken hoegenaamd nie dat my of enigiemand anders se tuisregister verkeerd of ondergeskik is nie.

Ek erken: Wát presies Namibiese Standaardafrikaans is (ás so iets inderdaad bestaan), is 'n relevante (en moeilike) vraag. Maar om aan die hand van 'n enkele eenvoudige voorbeeld te wil suggereer dat die normatiewe taalkunde iets outokraties en selfs korrup is, klink darem 'n bietjie onbillik.

Kom ek verduidelik waarom die spelling van Ndl. onmiddellijk (en dus Afr. “onmiddellik”) met twee l'e korrek is: Dié woord is 'n afleiding met on-, wat “nie” beteken, plus middellijk (< middel- + -lijk), wat “indirek, onregstreeks, deur 'n middel” beteken (opgeteken 1863-1872).

Die woord “onmiddellik” beteken dus letterlik “sonder middel,” met ander woorde, “direk, regstreeks; dadelik”.

Dié spelling is korrek, nie omdat die een of ander selfaangestelde despoot so besluit het nie, maar omdat dit is hoe die taalsisteem werk.



Prof. Herman Beyer

Vakgroep Afrikaans

Universiteit van Namibië

[email protected]