28 March 2019 | Afrika

Graça Machel oor Idai: ‘Dis omdat die klimaat verander’

Temperatuur van Indiese Oseaan is 29 °C

Elise Tempelhoff

Beira sal in die geskiedenisboeke onthou word as die eerste stad in die wêreld wat weens klimaatsverandering onder die see verdwyn het.

Só het Graça Machel, een van Mosambiek se voormalige presidentsvroue, Maandag in ’n onderhoud aan die Mosambiekse koerant Verdade gesê.

Machel het volgens die Portugeestalige koerant gesê sy twyfel nie daaraan dat die verwoesting wat die sikloon Idai in Beira veroorsaak het, die gevolg van klimaatsverandering is nie.

Sy ervaar erge pyn om te sien waardeur haar land en sy mense gaan en dit is vir haar verskriklik om te dink dat die eerste stad wat “heeltemal” deur klimaatsverandering verwoes is, Beira in Mosambiek is.

Volgens Verdade het Machel die provinsies besoek wat die ergste onder Idai deurgeloop het.

“Daar word gedurig gesê die armes sal die hoogste prys vir klimaatsverandering betaal, en dit is presies wat hier gebeur het,” het sy gesê.

Machel het gesê die wêreld het in 2017 gesien wat die siklone Irma en Maria aan die Karibiese eilande, Puerto Rico en die Maagde-eilande gedoen het, maar wat Idai aan Beira gedoen het, is “iets heeltemal anders”.

“Hier het ons ’n hele stad wat verwoes is en wat feitlik heeltemal onder die see verdwyn het.”

HUMANITêRE HULP

Sy het gesê Mosambiek gaan “baie lank” van internasionale humanitêre hulp afhanklik wees. Volgens haar gaan dit nie oor die opbou van die land nie, maar meer oor noodbystand.

“Mense gaan vir baie lank versorging moet kry,” het sy gesê.

“Dit is ’n noodgeval, ongekend in ons geskiedenis. Ons voel verleë, want ons het nie die ervaring om die kompleksiteit van so ’n situasie te bestuur nie.

“Baie meer as 3 miljoen mense word geraak,” het Machel gesê.

Klimaatverslae dui sedert 2012 daarop dat Mosambiekse kusgebiede en stede, waaronder Tofu, Pemba, Xai-Xai, Maputo, Vilanculos en Ponta d’Oura, in die volgende 20 jaar baie kwesbaar vir siklone gaan wees. Boaan die lys is Beira.

Dr. Jennifer Fitchett, klimaatswetenskaplike en senior lektor aan die skool vir geografie, argeologie en omgewingstudies aan die Universiteit van die Witwatersrand, het in November verlede jaar aan Beeld gesê Suid-Afrika en Mosambiek moet hulle op intense kategorie 5-storms voorberei.

Sy het met Netwerk24 gepraat kort nadat haar artikel oor die kategorie 5-storms, wat met klimaatsverandering verband hou en wat in ’n “warmer” Indiese Oseaan gevorm gaan word, in die South African Journal of Science gepubliseer is.

Sy het gesê daar is wetenskaplike bewyse dat die temperatuur van die Indiese Oseaan styg.

Volgens haar beweeg die “pad” wat storms in die toekoms gaan volg, ook suidwaarts in die rigting van die Suidpool.

TROPIESE STORMS

Vorige navorsing wat sy gedoen het, het gewys ’n seetemperatuur van 26 °C is nodig vir ’n tropiese storm om te begin. Die seetemperatuur van die Indiese Oseaan is nou 29 °C.

Volgens haar het Madagaskar tot dusver as ’n buffer vir dele van Mosambiek en die Suid-Afrikaanse kus gedien.

Ná sulke storms het Mosambiek en Suid-Afrika gewoonlik hewige reën ervaar, maar die gevolge was nie so vernietigend nie.

Haar navorsing dui nou daarop dat die jongste neiging is dat kategorie 5-storms verder suidwaarts in die Indiese Oseaan gevorm gaan word en dat hulle verby Madagaskar se suidelike punt sal beweeg en die kusgebiede van Mosambiek en Suid-Afrika sal tref.

Die organisasie 350.org het gister in ’n verklaring gewaarsku Idai is ’n simptoom van aardverhitting en klimaatverwoesting.

Namate die klimaat verder verander, sal hierdie soort storms meer intens raak. – Netwerk24